Trước thềm World Cup 2026, hình ảnh kỳ nhông axolotl xuất hiện khắp nơi tại Mexico City, từ tranh tường, tàu điện ngầm đến tác phẩm điêu khắc. Loài vật biểu tượng này trở thành linh vật không chính thức của Mexico khi thành phố đăng cai 5 trận đấu World Cup, bao gồm cả trận khai mạc. Tuy nhiên, phía sau hình ảnh vui nhộn là thực tế đáng lo ngại: axolotl đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
Nguy cơ biến mất khỏi môi trường tự nhiên
Các nhà khoa học thuộc Đại học Tự trị Quốc gia Mexico (UNAM) đã tiến hành khảo sát từ năm 2024 tại hệ thống kênh đào Xochimilco, môi trường sống tự nhiên cuối cùng của axolotl. Sau hai năm, họ chưa ghi nhận cá thể nào qua quan sát trực tiếp, dù phân tích ADN trong nước xác nhận loài này còn tồn tại với số lượng rất ít.
Kết quả này làm dấy lên tranh cãi khi hình ảnh axolotl được sử dụng rộng rãi để quảng bá World Cup, trong khi nỗ lực bảo tồn chưa mang lại chuyển biến rõ rệt. Đô thị hóa, ô nhiễm nguồn nước, nước thải chưa xử lý và du lịch đại chúng đang thu hẹp môi trường sống của loài vật này.
Suy giảm nghiêm trọng về số lượng
Mật độ axolotl từng đạt khoảng 6.000 cá thể/km² vào năm 1998, nhưng giảm xuống chỉ còn 36 cá thể/km² vào năm 2014. Nhiều khu vực sinh thái trước đây đã bị chuyển đổi thành sân bóng đá hoặc công trình du lịch.
Ông Luis Zambrano, Giám đốc Phòng thí nghiệm Phục hồi Sinh thái của UNAM, cho rằng du lịch đang trở thành vấn đề nghiêm trọng tại Xochimilco, đặc biệt khi World Cup làm lượng du khách tăng mạnh. Nhiều người thích ngắm axolotl trong bể kính hơn là quan tâm bảo vệ môi trường sống tự nhiên của chúng.
Hy vọng từ World Cup
Dù vậy, một số người hy vọng World Cup sẽ nâng cao nhận thức cộng đồng. Ernesto Velazquez (19 tuổi), nhân viên bán thú nhồi bông axolotl tại công viên Chapultepec, chia sẻ: 'Một số du khách nước ngoài từng hỏi liệu axolotl có ăn được không. Câu trả lời là không, bởi chúng đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Tôi hy vọng World Cup sẽ giúp mọi người hiểu hơn về axolotl để chúng ta có thể bảo vệ chúng tốt hơn.'
