Du lịch trải nghiệm đang trở thành xu hướng toàn cầu, mang đến cho du khách cơ hội hòa mình vào đời sống địa phương và góp phần bảo tồn văn hóa, môi trường. Tại Nam Phi và Thụy Sĩ, các mô hình du lịch cộng đồng và bền vững đã cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Mô hình du lịch cộng đồng tại Nam Phi
Traditional African Homestays South Africa (TAHS-SA)
TAHS-SA là cơ sở cung cấp dịch vụ lưu trú cùng các gia đình địa phương tại nhiều cộng đồng Nam Phi. Không chỉ dừng lại ở nhu cầu nghỉ dưỡng, TAHS-SA tổ chức các hoạt động trải nghiệm đa dạng như nấu ăn truyền thống, học làm đồ thủ công, tham gia kể chuyện dân gian quanh bếp lửa, nhảy múa cộng đồng và cùng người dân chăm sóc vật nuôi. Nhiều cộng đồng xem đây là cách phát triển du lịch song song với bảo tồn bản sắc văn hóa. Một phần doanh thu được tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đào tạo kỹ năng cho phụ nữ và thanh niên, hỗ trợ hoạt động thủ công truyền thống. TAHS-SA làm cầu nối giữa du khách muốn trải nghiệm văn hóa đích thực và các cộng đồng nông thôn tìm kiếm cơ hội phát triển bền vững.
Lebo’s Soweto Backpackers
Tại thị trấn Soweto, Lebo’s Soweto Backpackers chú trọng các hành trình tham quan truyền thống, giúp du khách hòa mình vào đời sống địa phương qua đạp xe, tham quan chợ, học nấu ăn và dùng bữa cùng gia đình bản địa. Hoạt động nổi bật là nghe kể chuyện bên đống lửa dưới bầu trời đầy sao, dành cho nhóm tối thiểu 5 người. Soweto được ví như bảo tàng sống, nơi du khách lắng nghe câu chuyện lịch sử từ người dân, nghệ sĩ và nhạc sĩ địa phương. Lebo’s còn kết hợp tổ chức tình nguyện, cho du khách có thời gian dài tham gia hoạt động ngoại khóa cho thanh thiếu niên, biến thời gian rảnh rỗi thành cơ hội học kỹ năng sống và tăng cường tinh thần đoàn kết.
Du lịch bền vững tại Thụy Sĩ
Thụy Sĩ phát triển du lịch trải nghiệm gắn với bền vững và bảo vệ môi trường. Với cảnh quan núi cao, hồ nước và hệ sinh thái đa dạng, quốc gia này hướng đến xây dựng trải nghiệm tương tác trực tiếp với thiên nhiên và cộng đồng. Tổ chức Du lịch quốc gia Thụy Sĩ (Switzerland Tourism) thiết kế hoạt động theo hướng “Swisstainable”, kết hợp trải nghiệm du khách và trách nhiệm bảo vệ tự nhiên. Website chính thức nêu rõ: “Thiên nhiên là tài sản quý giá nhất của chúng ta. Đó là lý do tại sao chúng ta bảo vệ nó... Cho chúng ta, và cho tất cả các thế hệ mai sau”.
Các hoạt động như trekking, đạp xe đường núi, tham quan khu sinh quyển hay trải nghiệm tàu xuyên núi được thiết kế để hạn chế tác động môi trường nhưng vẫn mang lại cảm giác hòa mình với thiên nhiên. Ngoài ra, Thụy Sĩ mở rộng sang hình thức văn hóa địa phương, như các tuyến “cheese trails” kết hợp đi bộ và trải nghiệm ẩm thực, tìm hiểu quy trình làm phô-mai thủ công và đời sống nông dân vùng Alps. Nhiều điểm đến phát triển mô hình lưu trú thân thiện với thiên nhiên theo mùa, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng, hạn chế khí thải và ưu tiên sản phẩm địa phương, tạo hệ sinh thái du lịch bền vững.
Giá trị của du lịch trải nghiệm
Sự phát triển của du lịch trải nghiệm phản ánh bước chuyển dịch trong cách tiếp cận điểm đến. Từ mô hình cộng đồng tại Nam Phi đến cách Thụy Sĩ xây dựng trải nghiệm gắn với thiên nhiên, điểm chung là đề cao sự tham gia thay vì quan sát đơn thuần. Giá trị chuyến đi không chỉ đo bằng số địa danh ghé thăm, mà còn là mức độ tương tác với văn hóa, xã hội và môi trường. Qua đó, du lịch không chỉ là nghỉ ngơi hay giải trí, mà trở thành quá trình khám phá chiều sâu văn hóa và đời sống xã hội của mỗi quốc gia.
