Dọc theo đường ray xuyên miền di sản, mỗi mùa hoa vàng, hoa trắng lướt qua ô cửa tàu, hòa cùng làn điệu dân ca giữa biển trời, gợi lên những kỷ niệm và ký ức, giúp hành khách khám phá chiều sâu văn hóa trong cảm giác chậm rãi, thư thái. Khi đoàn tàu men theo cung đường đèo Hải Vân, một bên là biển xanh, một bên là mây trời bảng lảng, nhiều hành khách không giấu được niềm xúc động trước vẻ đẹp thân quen nhưng cũng đầy sức sống mới của dải đất miền Trung.
Có lẽ điều đáng quý nhất mà chuyến tàu mang lại chính là cảm giác kết nối: kết nối giữa các địa phương miền Trung, giữa giao thông và du lịch, giữa ký ức và hiện tại. Nhiều người lớn tuổi tìm lại hình ảnh những chuyến tàu năm xưa, trong khi người trẻ và du khách nước ngoài khám phá qua trải nghiệm mới mẻ, giàu văn hóa và thân thiện với môi trường. Nhân viên đường sắt với vẻ đẹp thân thiện và phục vụ tận tình, chu đáo.
Không gian văn hóa trên tàu
Trên mỗi chặng tàu xuyên miền di sản, không gian toa cộng đồng như một sân khấu nhỏ chuyển động giữa cảnh sắc thiên nhiên. Các đoàn nghệ sĩ từ Huế và Đà Nẵng thay nhau biểu diễn, mang theo sắc thái riêng của từng vùng đất. Cùng với âm nhạc, hành trình còn đượm hương vị miền Trung qua bàn tay khéo léo, tâm huyết của các nghệ nhân ẩm thực địa phương. Những món ăn dân dã, tinh tế được giới thiệu ngay trên tàu, góp phần kể câu chuyện về vùng đất, con người và tập quán văn hóa.
Trong nhịp chuyển động đặc trưng của toa tàu, hành khách có thể vừa nhâm nhi đôi thức quà quê, vừa nghe kể về cách làm, nguyên liệu, ký ức chứa đựng trong mỗi món ăn. Sự giao hòa giữa cảnh sắc, âm nhạc và ẩm thực đã khiến chuyến tàu trở thành hành trình trải nghiệm văn hóa sống động.
Vẻ đẹp theo mùa
Có những khoảnh khắc, đoàn tàu như đi giữa hai miền ký ức. Mỗi mùa, chuyến tàu lại mang vẻ đẹp khác nhau: mùa xuân có những vạt hoa trắng mỏng manh rung trong gió biển; mùa hạ rực lên màu vàng của nắng và hoa dại ven đồi, của ánh nắng trải dài trên mái ga. Tàu nối Huế với Đà Nẵng, nối cả những mùa hoa và bao miền ký ức, những rung động, trắc ẩn rất đỗi bình yên trong lòng người.
Sự tận tâm của đội ngũ đường sắt
Phía sau hành trình giàu cảm xúc ấy là tinh thần chung sức, chung lòng của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, nhân viên ngành đường sắt, từ những người xây dựng ý tưởng, tổ chức vận hành đến lực lượng trực tiếp phục vụ, góp phần tạo nên sự vận hành nhịp nhàng của cả đoàn tàu. Ngành đường sắt hôm nay đang nỗ lực làm mới hình ảnh quen thuộc bằng cách đưa thêm yếu tố văn hóa, du lịch và trải nghiệm vào mỗi chuyến tàu. Quá trình đổi mới không nằm ở những điều quá lớn lao mà hiện diện trong từng chi tiết nhỏ: toa tàu sạch sẽ, không gian sinh hoạt cộng đồng gần gũi, lời hướng dẫn tận tình, cảm giác an toàn và đúng giờ trên suốt hành trình.
Phía sau những ô cửa ngập nắng hay những phút giây thư thái của hành khách là những ca trực xuyên đêm, là công việc kiểm tra từng toa xe, từng hệ thống kỹ thuật, từng mét đường ray trước giờ tàu xuất phát. Đó là sự cẩn trọng của người thợ máy, đôi mắt không rời tín hiệu của lái tàu, sự tận tâm của đội ngũ nhân viên phục vụ luôn hiện diện để đáp ứng từng nhu cầu nhỏ nhất của hành khách. Với chuyến tàu di sản, trách nhiệm càng lớn hơn bởi người làm đường sắt không chỉ bảo đảm hành trình an toàn mà còn gìn giữ cảm xúc cho người trải nghiệm. Họ vừa là người vận hành, cũng là những "đại sứ" thầm lặng của ngành, góp phần tạo nên hình ảnh thân thiện, chuyên nghiệp và đổi mới.
Thách thức và cơ hội
Điểm khác biệt của chuyến tàu "Kết nối di sản miền Trung" là sở hữu cung đường đặc biệt hiếm có. Tuyến đường sắt Huế-Đà Nẵng đi qua đèo Hải Vân, vịnh Lăng Cô, những miền văn hóa giàu bản sắc của miền Trung, tạo lợi thế tự nhiên để phát triển sản phẩm du lịch trải nghiệm. Từng chi tiết được chăm chút trên sản phẩm. Bên cạnh đó, sự quan tâm, đồng hành của lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cùng sự phối hợp giữa các đơn vị vận tải, địa phương, nghệ sĩ và đội ngũ phục vụ đã góp phần quan trọng tạo nên không gian văn hóa đặc sắc ngay trên tàu.
Tuy nhiên, để duy trì một chuyến tàu bảo đảm an toàn vận hành, đáp ứng yêu cầu trải nghiệm du lịch là nhiệm vụ không ít khó khăn. Cung đường qua đèo Hải Vân có địa hình phức tạp, chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết miền Trung, nhất là mùa mưa bão. Trong khi đó, việc tổ chức các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, phục vụ ẩm thực trên tàu đòi hỏi phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều bộ phận từ kỹ thuật, vận hành đến hậu cần, dịch vụ.
Áp lực đổi mới cũng là thách thức thường trực đối với đội ngũ làm đường sắt. Hành khách luôn cần những chuyến đi an toàn, đúng giờ, song cũng mong muốn có thêm trải nghiệm văn hóa, cảm xúc và sự tiện nghi. Bởi lẽ đó, những người làm đường sắt phải vừa giữ nghiêm kỷ luật vận hành, vừa linh hoạt làm mới dịch vụ, nâng cao chất lượng phục vụ để mỗi hành trình thực sự trở thành chuyến đi đáng nhớ.
Hướng đi giàu bản sắc
Một hướng đi giàu bản sắc đang được kỳ vọng từ chuyến tàu "Kết nối di sản miền Trung" là kiến tạo mỗi hành trình thành một không gian sáng tạo văn hóa sống động. Thực tế cho thấy, ngay trong các chuyến đi thực tế do ngành đường sắt tổ chức, nhiều văn nghệ sĩ đã có cảm hứng sáng tác từ chính nhịp chuyển động của đoàn tàu, từ mây núi Hải Vân, biển Lăng Cô đến những mùa hoa lướt qua ô cửa kính. Không ít bài thơ, tùy bút, ghi chép đã được viết ngay trên tàu như cách lưu giữ cảm xúc đặc biệt mà chỉ đường sắt mới mang lại.
Từ nguồn chất liệu ấy, có thể hình thành các giải pháp linh hoạt, giàu chiều sâu văn hóa để làm nên bản sắc riêng cho chuyến tàu. Nhiều ý tưởng được đặt ra, như: tập hợp, thu âm các bài thơ, tùy bút ngắn về miền Trung, về ngành đường sắt, phát trên hệ thống truyền thanh của tàu xen kẽ với những ca khúc phù hợp từng cung đường, từng thời điểm trong hành trình. Thí dụ, khi tàu đi qua đèo Hải Vân có thể vang lên những giai điệu sâu lắng về núi non hùng vĩ, ý chí kiên cường; lúc tàu vào ga Huế là âm hưởng ca Huế nhẹ nhàng sâu lắng; còn trên chặng ven biển Đà Nẵng là những ca khúc trẻ trung, khoáng đạt của phố biển.
Không gian văn hóa nếu được đầu tư bài bản sẽ giúp hành khách đắm mình trong cảm xúc của vùng đất đang đi qua. Đó cũng là cách kể chuyện mềm mại nhưng hiệu quả về di sản miền Trung bằng âm nhạc, văn chương và ký ức. Bên cạnh trải nghiệm trực tiếp trên tàu, việc phát triển các ấn phẩm đồng hành cũng mở ra hướng đi nhiều tiềm năng. Những chuyên trang, đặc san, tập ghi chép, bưu thiếp minh họa cung đường Hải Vân-Lăng Cô hay tuyển chọn thơ, tản văn viết về chuyến tàu có thể trở thành món quà lưu niệm giàu giá trị tinh thần đối với du khách. Từ một sản phẩm vận tải-du lịch, chuyến tàu được kỳ vọng từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa riêng, giúp mỗi hành khách sau chuyến đi đều mang theo một phần ký ức của miền di sản.
