Cây vải cổ thụ hơn 1.800 năm tuổi tại làng Lộc Đoàn, thị trấn Dương Giác, quận Mậu Nam, thành phố Mậu Danh, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) đã gây sốt khi được đưa lên sàn thương mại điện tử đấu giá. Mỗi quả vải từ cây này được định giá tới 1.000 tệ (khoảng 3,8 triệu đồng), nhờ độ quý hiếm và giá trị lịch sử đặc biệt.
Đấu giá vải cổ thụ trên sàn thương mại điện tử
Ngày 23/5, 20 hộp vải, mỗi hộp nặng 1,5 kg, được đấu giá riêng lẻ với mức khởi điểm từ 1 tệ (3.800 đồng). Mỗi quả vải đều được gắn mã số riêng, bởi đây không phải là cây ăn quả thông thường mà là một trong những cây vải có tuổi đời lớn nhất còn tồn tại ở Trung Quốc, đã được xác nhận bằng kiểm định khoa học.
Giá trị vượt xa trái cây thông thường
Chủ nhân của cây vải cho biết, trước đây loại vải này chỉ bán khoảng 10 tệ một cân (38.000 đồng), không được người dân hào hứng. Tuy nhiên, sau khi được xác nhận là cây cổ thụ hơn 1.800 năm tuổi, nhờ yếu tố khan hiếm và giá trị lịch sử, một quả được định giá tới 1.000 tệ. Mức giá này không còn tuân theo logic của một loại trái cây thông thường, mà giống như giá trị của một “di sản sống”.
Cuộc đấu giá gây sốt trên mạng xã hội
Thông tin đấu giá nhanh chóng gây sốt trên mạng xã hội Trung Quốc, với hơn 220.000 người theo dõi trực tuyến. Mỗi hộp vải đều trải qua hàng chục vòng trả giá căng thẳng. Hộp mang mã số 001, được xem là lô hàng quý nhất, đã trải qua tới 53 lượt đấu giá.
Kiểm định khoa học xác nhận tuổi cây
Nhiều người ban đầu hoài nghi về độ tuổi hơn 1.800 năm của cây vải, nhưng thực tế đã được xác nhận bằng kiểm định khoa học. Tháng 6/2020, Viện Khoa học Trung Quốc phối hợp cùng các viện nghiên cứu đã thực hiện báo cáo phân tích tuổi cây vải cổ tại khu vườn cổ ở làng Lộc Đoàn. Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp định tuổi bằng carbon-14 kết hợp lấy mẫu lõi sinh trưởng. Kết quả cho thấy, tại khu Quy Vĩ Viên có một cây vải giống Hắc Diệp với chu vi thân 3,48 m, đường kính 1,11 m, được xác định khoảng 1.933 năm tuổi, là cây vải cổ thụ lâu đời nhất từng được phát hiện tại Trung Quốc. Ngoài ra, khu Xa Điền Viên có một cây 1.816 năm tuổi, khu Võ Quán Viên cũng có cây khoảng 1.830 năm tuổi. Như vậy, cây vải được đấu giá thực sự là cổ vật sống có chứng nhận khoa học.
Vườn vải cổ Lộc Đoàn
Vườn vải cổ Lộc Đoàn rộng hơn 33 ha, nằm ở phía bắc thị trấn Dương Giác, là một trong những khu vực tập trung nhiều cây vải cổ nhất và lâu đời nhất Trung Quốc. Toàn khu hiện có 463 cây trên 100 năm tuổi, 132 cây trên 500 năm tuổi và 68 cây hơn 1.000 năm tuổi. Một số cây thậm chí cho ra 2 hoặc 3 giống vải khác nhau trên cùng thân cây, nhờ kỹ thuật ghép cành đã được nông dân địa phương áp dụng từ khoảng 600 năm trước.
Nguyên nhân giá vải tăng cao
Giá vải tăng cao còn do năm nay được xem là năm mất mùa của vải Quảng Đông. Sau vụ mùa bội thu năm trước, cây bị suy giảm sức lực, cộng thêm thời tiết mùa xuân không thuận lợi khiến tỷ lệ đậu quả sụt giảm mạnh. Trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm, việc một cây vải sống từ thời Tam Quốc cho ra số lượng quả rất hạn chế, được đóng hộp, đánh số riêng và đấu giá công khai khiến giá trị của nó không còn được quyết định bởi giá vải thông thường, mà bởi sự sẵn sàng chi trả của những người muốn trải nghiệm cảm giác “được ăn quả vải từ thời Tam Quốc”. Nhiều người cho rằng, ăn loại vải này giống như trải nghiệm một phần lịch sử sống.
Sự gìn giữ của người dân địa phương
Cây vải có thể sống sót suốt hơn 1.800 năm không chỉ nhờ thiên nhiên mà còn nhờ nhiều thế hệ dân làng gìn giữ như “thần cây”. Ông Hà Á Trụ - Bí thư chi bộ kiêm người phụ trách bảo vệ cây cổ ở làng Lộc Đoàn - cho biết, nhiều cây trong vườn đã rỗng ruột, nứt gãy hoặc nghiêng đổ, nhưng người dân qua hàng trăm năm không chặt cây làm củi, không bóc vỏ lấy nhựa, thậm chí còn bày lễ cúng vào dịp lễ Tết. Sự kính trọng mang tính dân gian ấy, kết hợp với các biện pháp hiện đại như gắn mã QR cho từng cây, quản lý theo lưới, lắp đèn diệt côn trùng và hệ thống theo dõi độ ẩm đất, đã giúp các cây cổ thụ vượt qua chiến tranh, thiên tai và nhiều biến động lịch sử.
Bảo vệ cây vải cổ như di sản văn hóa
Sau khi báo cáo kiểm định được công bố vào năm 2020, chính quyền Mậu Danh ngày càng xem các cây vải cổ như di sản văn hóa thay vì cây kinh tế đơn thuần. Toàn thành phố hiện có khoảng 19.400 cây vải trên 100 năm tuổi. Chính quyền địa phương đã ban hành quy định bảo vệ cây cổ và dự kiến tiếp tục xây dựng luật riêng về bảo tồn vải cổ thụ. Mỗi cây đều được cấp “thẻ căn cước”, chỉ cần quét mã trên điện thoại là có thể xem thông tin về tuổi cây, giống cây, đơn vị quản lý và người giám hộ.
