Ông T.L đã có thói quen ngồi cà phê tại Kinh Đô Café, địa chỉ 252 Hàng Bông, Hà Nội từ những năm 1990. Vào thời điểm đó, quán gây ấn tượng với thực khách trong nước bởi món sữa chua không đường, vị chua thanh mát, khác xa so với khái niệm sữa chua truyền thống. Quán nhanh chóng trở nên nổi tiếng và được đưa vào các cẩm nang du lịch quốc tế. Ông T.L chia sẻ: "Tôi đọc cẩm nang và biết đến quán này". Trên tường quán còn lưu giữ bức ảnh minh tinh Pháp Catherine Deneuve ghé thăm. Cà phê, sữa và bánh tại đây đã thu hút thực khách suốt hàng chục năm qua.
Trước thời Michelin
Kinh Đô Café là một quán ngon, giàu truyền thống, được cộng đồng yêu ẩm thực truyền miệng và xuất hiện trong sách hướng dẫn du lịch cho khách nước ngoài. Trước khi Michelin có mặt tại Việt Nam, bản đồ quán xá thường được truyền thông qua những kênh như vậy. Sau đó, xuất hiện thêm nhiều con đường khác: qua các đầu bếp nổi tiếng, chương trình thực tế về ẩm thực, bài giới thiệu trên báo chí, clip ẩm thực của nhiều cá nhân…
Khi đến Việt Nam, Michelin với độ nổi tiếng và hệ thống nhà hàng gắn sao qua nhiều năm dường như vừa thúc đẩy giới thiệu ẩm thực địa phương, vừa tạo ra sự không hài lòng với danh sách khiến nhiều người phản ứng bằng cách ngó lơ. Chuyên gia ẩm thực Nguyễn Thu Hương nhận xét: "Ở nhiều thành phố châu Á, Michelin cũng mắc lỗi tương tự. Ví dụ khi sang Đài Bắc, danh sách người bạn ở đó cho tôi khác hẳn với danh sách Michelin cung cấp. Michelin chỉ có ý nghĩa với khách du lịch và đại diện cho gu ẩm thực không hoàn toàn nguyên bản".
Tuy nhiên, theo bà Hương, Michelin vẫn là một giá trị có thể thúc đẩy các quán ăn mà tổ chức này chạm tới. Bà cho rằng ưu điểm của Michelin là nền tảng toàn cầu dành cho khách du lịch. Người ta đi đến đâu sẽ tra cứu, kèm theo bản đồ. Michelin có trang web, có hệ thống toàn cầu. Ở Việt Nam cũng có một vài bảng danh sách ẩm thực nhưng độc giả không nhiều như Michelin nên chưa tạo được thói quen theo dõi cho công chúng.
Những "Michelin Việt" tiềm năng
Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết Việt Nam cũng có những danh hiệu tôn vinh ẩm thực, dù chưa rõ nét như Michelin. Một trong số đó là danh hiệu Nghệ nhân văn hóa ẩm thực Việt Nam do Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam trao. Danh hiệu này dành cho nghệ nhân, không trao cho địa điểm nhà hàng, nhưng các nhà hàng có thể giới thiệu kèm theo. Tại Hà Nội, quán bún ốc Bà Ngoại được nhiều người biết đến khi "bà ngoại" chính là nghệ nhân ẩm thực Nguyễn Thị Hiền. Món bún ốc nguội của bà được nhiều người khen ngợi.
Ngoài ra còn có danh hiệu Nghệ nhân nhân dân và Nghệ nhân ưu tú do Chủ tịch nước trao tặng dựa trên đề nghị của hội đồng do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành lập. Nhiều nghệ nhân đã nhận được cả hai danh hiệu, trong đó có Nghệ nhân nhân dân Ánh Tuyết. Với các danh hiệu này, bà được ghi nhận như một bậc thầy ẩm thực. Nhà hàng Ánh Tuyết ở phố Mã Mây, Hà Nội, được đánh giá cao nhờ tay nghề của bà, người từng nhiều lần nấu tiệc cho nguyên thủ. Bà cũng dạy món Việt cho một số nhà hàng đã đạt sao Michelin.
Hiệp hội Du lịch Việt Nam cũng có giải thưởng thường niên cho các đơn vị du lịch, trong đó có hai giải liên quan đến ẩm thực: Cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống du lịch xanh hàng đầu (sử dụng nguyên liệu sạch, địa phương, hữu cơ, không dùng đồ nhựa một lần) và Nhà hàng được khách du lịch yêu thích hàng đầu (ẩm thực nổi bật, trình bày đẹp, mang bản sắc văn hóa ẩm thực địa phương, phục vụ thân thiện, có khả năng phục vụ du khách quốc tế). Tuy nhiên, những giải thưởng và hệ thống danh hiệu này chưa quen thuộc với khách du lịch vì ít người biết cách tra cứu.
Hướng tới một hệ thống uy tín
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, nếu tạo lập được một hệ giải thưởng cho ẩm thực Việt, cụ thể là cho nhà hàng, cần chú ý đưa chúng thành một hệ thống tra cứu và truyền thông mạnh mẽ. Giải thưởng này có thể do hội nghề nghiệp như hội đầu bếp, hội du lịch tạo ra, hoặc do các sở quản lý du lịch hay đơn vị truyền thông tổ chức. Điều quan trọng nhất là nó phải tạo được uy tín qua các tuyển chọn công bằng và sau đó có cách lan tỏa mạnh mẽ. Như vậy công chúng mới được hưởng lợi từ những "Michelin Việt" thực sự.
