Trong bối cảnh giá nhà leo thang, không gian sống thu hẹp và văn hóa xê dịch ngày càng phổ biến, nhiều người Đan Mạch thường để lại những đồ vật không còn sử dụng bên ngoài đường phố. Những món đồ này có thể là quần áo, nội thất, đồ gia dụng và đặc biệt là rất nhiều sách.
Hành trình sáng tạo từ những cuốn sách bỏ đi
Cách đây gần năm tháng, William Aasholm-Bradley, sinh viên năm hai Trường Kiến trúc thành phố Aarhus (Đan Mạch), đã bắt đầu một dự án cá nhân. Cậu thu thập những cuốn sách bị bỏ rơi và biến chúng thành các tác phẩm nghệ thuật độc đáo. "Thay vì vứt bỏ, chúng ta có thể thổi hồn vào chúng", William chia sẻ.
Trong căn phòng nhỏ tràn ngập ánh sáng tại ký túc xá sinh viên ở Aarhus, William tỉ mỉ cắt, ghép những trang sách cũ thành các bức tranh nghệ thuật. Các hình dán được sắp xếp một cách bất quy tắc nhưng khi nhìn tổng thể, người xem sẽ cảm nhận được sự sáng tạo đầy ngẫu hứng.
Nguồn cảm hứng từ kỳ nghỉ Giáng sinh
Ý tưởng bắt đầu từ dịp Giáng sinh 2025. Trong kỳ nghỉ lễ, gia đình William dự định tổ chức một buổi tối quây quần tại căn nhà nghỉ nhỏ ở vùng quê Jutland, uống rượu vang và vẽ tranh. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết vẽ. Anh trai của William bất ngờ lấy ra một sấp tạp chí và sách cũ, và họ quyết định thay vì vẽ tranh, họ sẽ cắt dán để tạo nên tác phẩm riêng.
"Chúng tôi ngồi đó, giữa một nơi gần như tách biệt hoàn toàn với cuộc sống đô thị náo nhiệt, vừa nhâm nhi rượu vừa cắt dán những trang sách. Đó là một kỳ nghỉ đáng nhớ", William kể lại. Gia đình cậu không ai theo nghệ thuật, nhưng từng mảnh giấy khi được cắt ra, ghép lại đã tạo nên những bố cục thú vị. "Tôi nhận ra rằng nghệ thuật không phải thứ gì quá xa vời. Ai cũng có thể tạo ra cái đẹp, chỉ cần họ sẵn sàng bắt đầu", William chia sẻ.
Từ ý tưởng đến những tác phẩm đầu tay
Tác phẩm đầu tay của William được tạo nên từ hình ảnh trong cuốn tạp chí Ekstra Bladet và các cuốn sách lịch sử nghệ thuật. Trở lại trường sau kỳ nghỉ, ý tưởng về việc biến sách cũ thành nghệ thuật không rời khỏi tâm trí cậu. Là một sinh viên kiến trúc, William quen với việc nhìn nhận không gian và vật liệu theo cách sáng tạo. Lần này, chất liệu không phải bê tông hay kính, mà là những cuốn sách đã bị bỏ đi.
Cậu bắt đầu thu gom sách cũ từ bạn bè, thư viện thanh lý, thậm chí từ những thùng đồ bỏ đi ngoài phố. William cũng nhờ các thành viên khác trong gia đình sưu tầm những cuốn sách cũ và đẹp. Những tác phẩm đầu tiên ra đời: có khi là một bức chân dung được tạo nên từ hàng trăm mảnh chữ nhỏ, có khi là một "công trình kiến trúc giấy" được dựng lên từ những trang sách gấp nếp tinh xảo. Điều đặc biệt là mỗi tác phẩm đều giữ lại một phần "ký ức" của cuốn sách gốc. "Tôi không nghĩ mình đang phá hủy các cuốn sách, tôi để chúng có một cuộc đời khác", William chia sẻ.
Lan tỏa niềm đam mê qua các buổi workshop
Dần dần, các tác phẩm của William thu hút sự chú ý của những người xung quanh. Cậu tổ chức những buổi workshop nhỏ, nơi mọi người cùng nhau cắt dán, trò chuyện và chia sẻ câu chuyện phía sau mỗi cuốn sách. Không khí ở đó rất giản dị và ấm áp, giống với buổi tối cùng gia đình trước đó. Nhiều người tham gia thừa nhận với William rằng họ chưa từng nghĩ mình có thể làm nghệ thuật cho đến khi thử.
Tái chế sách trong bối cảnh không gian sống thu hẹp
Việc tái chế các cuốn sách bị bỏ đi của William có thể trở thành một ý tưởng tốt đối với tình trạng nhiều người phải từ bỏ thói quen lưu trữ sách vì không gian sống thu hẹp. Theo số liệu từ Danmarks Statistics, kể từ năm 2010 đến năm 2025, không gian sống trung bình của mỗi người dân Đan Mạch đã giảm một nửa, từ 111 xuống 53,8 mét vuông. Cùng với đó, giá nhà tăng cao và tình trạng khan hiếm nhà ở xuất hiện ở một số vùng lõi của thành phố lớn. Việc bố trí không gian sống trở thành một bài toán khó và việc có một tủ sách lớn dường như chỉ xuất hiện ở các gia đình, cá nhân có thu nhập từ khá trở lên. Chính vì vậy, lối sống tối giản cũng được hình thành từ đây.
Đổi lại, thư viện công tại Đan Mạch đã phát triển để giải quyết bài toán không gian này. Một khảo sát quy mô quốc gia từ Trung tâm Thư viện Rockslide kết hợp thư viện Seismonaut (Đan Mạch) cho thấy phần lớn người tham gia đều hài lòng với kho sách mà họ có thể truy cập. Nghiên cứu khẳng định tác động tích cực của việc người dùng có thể đọc sách, báo và tạp chí mà không gặp rắc rối với việc lưu trữ tại nhà.
Bên cạnh không gian sống thu hẹp, văn hóa xê dịch cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người không muốn lưu trữ sách. Bất đắc dĩ, họ đành phải để chúng ở ven đường, một cách nhanh chóng hơn so với việc đem tới cửa hàng sách cũ. Đặc biệt ở các thành phố trẻ, thành phố đại học, không khó để bắt gặp các thùng đồ cũ với đồ gia dụng, quần áo và sách ở ven đường vào khoảng tháng 6 hoặc tháng 1. Cũng vào những lúc đó, William sẽ bắt đầu đi tìm kiếm thêm các chất liệu cho bộ sưu tập của mình.
Với chàng sinh viên kiến trúc này, việc thu gom và tái chế các cuốn sách cũ được ví như việc "lưu giữ" một phần ký ức đô thị dần nhuốm màu thời gian. Cũng từ đó, những buổi workshop nhỏ, những cuộc trò chuyện xoay quanh từng mảnh giấy cắt dở lại trở thành nơi con người tìm thấy sự chậm lại giữa nhịp sống vội vã. "Tôi không cố gắng trở thành nghệ sĩ. Tôi chỉ muốn dùng các cuốn sách giữ lại cảm giác của buổi tối hôm đó, khi cả gia đình tôi, những người không 'nghệ sĩ' chút nào, vẫn có thể tạo ra cái đẹp", William cười. Có lẽ, chính sự giản dị ấy lại là điều khiến hành trình tái chế của cậu trở nên đặc biệt.
