Từng là món ăn dân dã của ngư dân ven biển Nghệ An, rau cạo (rong biển) nay trở thành đặc sản được nhiều người săn tìm, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.
Hành trình từ món ăn nhà nghèo đến đặc sản tiền triệu
Khi những tia nắng ló rạng trên vùng cửa biển Quỳnh Phú (Nghệ An), nhiều người dân men theo các ghềnh đá ven bờ để thu hái rau cạo. Dọc bờ biển từ Lạch Thơi đến Lạch Cờn, xã Quỳnh Phú, những ghềnh đá là nơi rau cạo sinh trưởng.
Rau cạo sau khi thu hái được làm sạch và phơi khô để bảo quản, chế biến món ăn. Nghề hái rau phụ thuộc vào thủy triều. Mỗi ngày, người dân chỉ có vài giờ khi nước rút để khai thác. Khi biển dâng, toàn bộ ghềnh đá chìm dưới sóng, công việc buộc phải dừng lại.
Người dân vất vả thu hái rau cạo
Bà Vũ Thị Liên (SN 1969, trú xóm Minh Sơn, xã Quỳnh Phú) cho biết: "Trước kia chỉ cần ra các ghềnh đá gần bờ là có rau. Giờ nguồn rau ít hơn, nhiều người phải đi xa đến các bãi đá ở Diễn Châu, Cửa Lò, thậm chí ra tận Thanh Hóa, vào Hà Tĩnh mới tìm được nơi khai thác".
Theo bà Liên, do sản lượng giảm nên giá bán tăng mạnh. Dịp Tết vừa qua, rau khô có thời điểm được bán với giá từ 700.000 đến 1 triệu đồng/kg, hiện vẫn duy trì ở mức 450.000-500.000 đồng/kg. "Khách mua chủ yếu là những người xa quê muốn tìm lại hương vị biển quen thuộc", bà Liên nói.
Thu nhập cao từ rau cạo
Chị Nguyễn Thị Thúy (trú thôn Đức Xuân, xã Quỳnh Phú) cho biết nghề này đòi hỏi sức khỏe và kinh nghiệm. "Đá trơn, sóng đánh liên tục nên rất dễ ngã. Muốn thu hoạch được nhiều phải quen địa hình và biết canh con nước. Vất vả nhưng đổi lại cũng có thêm thu nhập để trang trải cuộc sống", chị Thúy chia sẻ.
Theo chị Thúy, vào thời điểm thuận lợi, mỗi người có thể thu được 1-2 kg rau tươi trong một buổi. Sau khi sơ chế hoặc phơi khô để bán, thu nhập có thể đạt 450.000 đồng đến gần một triệu đồng mỗi ngày.
Sau khi thu hoạch, rau được rửa sơ ngay tại biển rồi mang về làm sạch nhiều lần để loại bỏ cát và tạp chất bám trong từng kẽ lá. Theo người dân địa phương, đây là công đoạn mất nhiều thời gian nhất. Chính sự kỳ công ấy đã góp phần tạo nên giá trị của loại đặc sản vùng biển.
Rau cạo chế biến thành nhiều món ngon
Rau cạo vốn không phải mặt hàng được bày bán đại trà. Ngay trong mùa thu hoạch, tại các chợ ở xã Quỳnh Phú chỉ có một số ít người mang bán rau tươi, rau khô hoặc các sản phẩm chế biến.
Bánh rau cạo là mặt hàng được nhiều thực khách ưa chuộng. Rau sau khi làm sạch được hấp chín, ép thành từng miếng bánh màu xanh đẹp mắt, có vị giòn nhẹ và hương thơm đặc trưng.
Chị Trương Trang, trú xã Quỳnh Phú cho biết ngoài rau cạo tươi và rau phơi khô, người dân địa phương còn chế biến thành rau bánh. "Rau bánh thường được cắt thành từng miếng nhỏ, ăn kèm hành lá và nước chấm. Ngoài ra, rau cạo còn được dùng để nấu canh với khoai lang, hành hoa, tỏi tươi. Một số gia đình kết hợp với tôm, hàu hoặc cà chua để tạo vị ngọt thanh, đậm đà cho món ăn", chị Trang chia sẻ.
Theo chị Trang, rau cạo có vị đặc trưng của biển, vừa là món ăn quen thuộc trong bữa cơm của ngư dân vùng biển, vừa được nhiều du khách tìm mua làm đặc sản mỗi khi đến địa phương.
Nhu cầu cao, nguồn hàng khan hiếm
Chị Nguyễn Thị Khánh, trú khối Phương Hồng, phường Quỳnh Mai cho biết nhiều năm nay chị thường thu mua rau từ người dân địa phương để phục vụ khách hàng. Theo chị Khánh, nhu cầu ngày càng tăng khiến nguồn hàng thường xuyên khan hiếm.
Ông Nguyễn Xuân Quyết, Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳnh Phú, cho biết rau cạo từ lâu đã gắn bó với đời sống người dân ven biển. "Bà con gọi là rau cạo vì loại rong biển này được cạo từ các hốc khe đá ven bờ. Rau có thể nấu canh với cá hoặc chế biến thành nhiều món ăn khác. Đây là thực phẩm mát, được nhiều người ưa chuộng và mang lại giá trị kinh tế khá cao", ông Quyết nói.
Từ món ăn chống đói, rau cạo ngày nay đã trở thành đặc sản mang đậm hương vị biển cả. Không chỉ góp phần làm phong phú thêm ẩm thực, loại rong biển này còn tạo nguồn sinh kế cho nhiều hộ dân mỗi mùa hè.
