Cảnh báo từ chuyên gia: Quất cảnh Tết không phải để ăn, tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe
Những chậu quất vàng rực, trĩu quả trước hiên nhà từ lâu đã trở thành biểu tượng quen thuộc mỗi dịp Tết đến xuân về. Thế nhưng, đằng sau vẻ ngoài tươi tắn và bắt mắt ấy, các chuyên gia y tế và an toàn thực phẩm đang lên tiếng cảnh báo người dân không nên chủ quan. Đặc biệt, thói quen tận dụng quả quất cảnh để chế biến thực phẩm sau Tết có thể mang lại nhiều rủi ro khôn lường cho sức khỏe.
Quất cảnh và quất ăn: Mục đích trồng khác nhau hoàn toàn
Theo lương y Bùi Đắc Sáng, một chuyên gia từ Hội Đông y Hà Nội, quất là loại quả giàu dinh dưỡng với vitamin A, C, B1 và các khoáng chất thiết yếu như canxi, phốt pho, kali, kẽm. Trong Đông y, quất được biết đến với tác dụng tiêu đờm, giảm ho, hỗ trợ tiêu hóa, giải nhiệt, và thường được dùng để pha nước uống, ngâm mật ong hoặc làm gia vị trong ẩm thực. Tuy nhiên, những công dụng hữu ích này chỉ áp dụng cho quất được trồng với mục đích làm thực phẩm, đảm bảo các điều kiện canh tác an toàn và tuân thủ quy trình sản xuất nghiêm ngặt.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm tại Đại học Bách khoa Hà Nội, nhấn mạnh rằng quất cảnh chưng Tết được trồng chủ yếu với mục đích trang trí, không phục vụ cho việc ăn uống. Để duy trì vẻ đẹp lâu dài, với cây luôn xanh tốt, quả chín đều, màu sắc rực rỡ và giữ được hình dáng trong suốt nhiều tuần lễ, người trồng có thể sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích sinh trưởng hoặc hóa chất bảo quản đặc biệt. Những chất này thường không được kiểm soát theo các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm nghiêm ngặt như đối với trái cây tiêu thụ thông thường.
Thói quen "tận dụng" sau Tết tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng
Sau khi Tết qua đi, không ít gia đình có thói quen vắt nước quất cảnh để pha đồ uống giải khát, ngâm mật ong trị ho hoặc làm gia vị cho các món ăn hàng ngày. Tuy nhiên, theo cảnh báo từ các chuyên gia an toàn thực phẩm, việc này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đáng lo ngại đối với sức khỏe con người.
Các hóa chất tồn dư trên vỏ và bên trong quả quất cảnh có thể gây ra ngộ độc cấp tính với các biểu hiện rõ rệt như buồn nôn, đau bụng dữ dội, và rối loạn tiêu hóa. Đáng lo ngại hơn, nếu sử dụng kéo dài với liều lượng nhỏ, các chất độc hại này có thể tích tụ dần trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nguy hiểm, thậm chí dẫn đến ung thư theo thời gian.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo mạnh mẽ rằng người dân không nên ăn quất cảnh sau Tết, bởi loại cây này không thuộc chuỗi sản xuất thực phẩm chính thống và không được giám sát chặt chẽ về dư lượng hóa chất như các loại trái cây bán trên thị trường.
Cách tận dụng quất cảnh sau Tết một cách an toàn và hợp lý
Bên cạnh những khuyến cáo không sử dụng quất cảnh làm thực phẩm, các chuyên gia cho rằng người dân hoàn toàn có thể tận dụng cây quất sau Tết theo những cách an toàn và hợp lý hơn, vừa bảo vệ sức khỏe vừa góp phần bảo vệ môi trường.
- Nếu cây quất còn khỏe mạnh, lá xanh tươi và không có dấu hiệu sâu bệnh, gia đình có thể cắt bỏ toàn bộ quả, tỉa gọn các cành rồi trồng lại xuống đất hoặc thay chậu lớn hơn để tiếp tục chăm sóc cho mùa Tết năm sau. Trước khi trồng lại, nên thay lớp đất mới và rửa sạch chậu kỹ lưỡng nhằm hạn chế tối đa tồn dư hóa chất có hại.
- Trong trường hợp không có điều kiện tiếp tục trồng, lá và cành quất có thể được thu gom cẩn thận để ủ làm phân hữu cơ tự nhiên cho cây cảnh khác, sau một thời gian phân hủy đủ dài, thay vì vứt bỏ gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.
- Một số nhà vườn chuyên nghiệp tại Hà Nội cũng cung cấp dịch vụ nhận chăm sóc và phục hồi quất sau Tết, giúp cây có thể tái sử dụng hiệu quả vào năm sau, đem lại giá trị kinh tế và thẩm mỹ lâu dài.
Như vậy, việc hiểu rõ sự khác biệt giữa quất cảnh và quất ăn, cùng với áp dụng các biện pháp tận dụng an toàn, sẽ giúp người dân đón Tết vui khỏe mà không phải lo lắng về những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn.
