Phở Việt Nam chính thức bước vào hành trình vinh danh quốc tế
Món ăn biểu tượng của ẩm thực Việt Nam - phở - đang được các cơ quan chức năng trong nước tích cực chuẩn bị hồ sơ để đệ trình lên Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO). Mục tiêu cao cả là công nhận phở trở thành Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại, một bước tiến quan trọng trong việc quảng bá văn hóa ẩm thực Việt ra thế giới.
Quá trình xây dựng hồ sơ bài bản và khoa học
Theo thông tin từ Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), việc xây dựng hồ sơ cho món phở đã được triển khai từ năm 2023 với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu ẩm thực và văn hóa. Quá trình này bao gồm:
- Nghiên cứu toàn diện về lịch sử hình thành và phát triển của phở qua các thời kỳ
- Khảo sát, ghi chép tỉ mỉ về các biến thể địa phương của phở trên khắp ba miền Bắc, Trung, Nam
- Phân tích giá trị văn hóa, xã hội và nghệ thuật ẩm thực đặc sắc mà phở mang lại
- Tài liệu hóa các nghi lễ, tập quán và kỹ thuật chế biến truyền thống liên quan đến món ăn này
Ông Lê Xuân Kiêu, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, nhấn mạnh: "Phở không chỉ đơn thuần là một món ăn, mà còn là biểu tượng văn hóa, là tinh hoa ẩm thực kết tinh từ lịch sử, con người và vùng đất Việt Nam. Việc đề cử phở vào danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể của UNESCO sẽ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản này cho các thế hệ tương lai."
Những giá trị nổi bật xứng đáng được vinh danh
Phở sở hữu nhiều giá trị đặc biệt khiến nó trở thành ứng cử viên sáng giá cho danh hiệu Di sản Văn hóa Phi vật thể:
- Giá trị lịch sử và văn hóa: Phở ra đời từ đầu thế kỷ 20, phản ánh sự giao thoa văn hóa Việt - Pháp và quá trình đô thị hóa. Món ăn này đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống ẩm thực của người Việt qua nhiều thế hệ.
- Giá trị nghệ thuật ẩm thực: Từ khâu chọn nguyên liệu, ninh nước dùng, thái thịt đến cách phối hợp gia vị, mỗi bước chế biến phở đều đòi hỏi sự tinh tế, công phu và bí quyết riêng được truyền lại qua nhiều đời.
- Giá trị cộng đồng và xã hội: Phở là món ăn gắn kết cộng đồng, xuất hiện trong nhiều dịp quan trọng từ bữa ăn gia đình đến các sự kiện văn hóa, lễ hội. Quán phở trở thành không gian giao lưu, chia sẻ văn hóa đặc trưng của người Việt.
- Giá trị sáng tạo và đa dạng: Từ phở Bắc truyền thống với nước dùng trong, thanh nhẹ đến phở Nam đậm đà, phở gà, phở bò, phở chay... sự đa dạng này thể hiện khả năng thích ứng và sáng tạo không ngừng của ẩm thực Việt.
Hành trình dài hơi với nhiều thách thức
Dù được đánh giá cao về tiềm năng, hành trình đưa phở trở thành Di sản Văn hóa Phi vật thể của UNESCO không hề dễ dàng. Quy trình xét duyệt của UNESCO rất nghiêm ngặt, đòi hỏi hồ sơ phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về:
- Tính đại diện và giá trị văn hóa nổi bật
- Khả năng bảo vệ và phát huy bền vững
- Sự tham gia và đồng thuận của cộng đồng
- Kế hoạch quản lý và bảo tồn cụ thể
Các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hồ sơ một cách khoa học, đồng thời tăng cường công tác truyền thông quốc tế để thế giới hiểu rõ hơn về giá trị độc đáo của phở. Việc này không chỉ mang lại vinh dự cho quốc gia mà còn thúc đẩy du lịch ẩm thực và kinh tế văn hóa.
Nếu thành công, phở sẽ là món ăn thứ hai của Việt Nam được UNESCO vinh danh sau bánh mì, tiếp tục khẳng định vị thế của ẩm thực Việt Nam trên bản đồ ẩm thực thế giới và góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể cho các thế hệ mai sau.
