Tình trạng đầy hơi, suy nhược và tăng cân sau Tết không chỉ là cảm giác chủ quan mà có cơ sở khoa học rõ rệt, được các chuyên gia dinh dưỡng xác nhận. Dưới góc độ dinh dưỡng, theo TS. Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng tại Bệnh viện 19-8, lượng chất béo dư thừa trong dịp Tết làm tăng áp lực lên hệ tiêu hóa thông qua việc giảm tốc độ làm rỗng dạ dày, có thể lên tới 40%.
Nguyên nhân khoa học của các vấn đề sức khỏe sau Tết
TS. Lê Thị Hương Giang cho biết, trong những ngày Tết, mâm cơm thường giàu đạm, nhiều chất béo, đường và muối, trong khi rau xanh, trái cây và vận động thể lực lại bị "lép vế". Đây chính là nguyên nhân chính khiến không ít người cảm thấy mệt mỏi, đầy bụng, tăng cân, thậm chí phải nhập viện vì rối loạn tiêu hóa, tăng đường huyết, hoặc huyết áp cao.
5 nguyên tắc vàng để ăn Tết vui mà không quá tải sức khỏe
Theo Tiến sĩ Giang, Tết không phải là thời điểm để kiêng khem khắt khe, nhưng cũng không nên coi đây là "vùng miễn trừ dinh dưỡng". Để gia đình có thể "ăn Tết vui mà không quá tải sức khỏe", bà đã khuyến nghị 5 nguyên tắc vàng sau đây:
- Ăn chậm - nhai kỹ: Người ăn chậm có thể hấp thu ít hơn từ 10% đến 15% năng lượng so với người ăn nhanh. Trong bữa Tết, thay vì "ăn tranh thủ", mỗi người nên nhai kỹ, thưởng thức món ăn và dừng lại khi đã cảm thấy vừa đủ.
- Giữ 50% đĩa ăn là rau và trái cây: Rau xanh, củ quả cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất, giúp tăng cảm giác no và giảm hấp thu chất béo, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả.
- Uống đủ nước - hạn chế nước ngọt: Nhiều gia đình có thói quen chuẩn bị nước ngọt, nước có ga "cho vui mâm", nhưng đây lại là nguồn đường rỗng gây tăng cân và rối loạn chuyển hóa. TS. Giang khuyến cáo mọi người nên uống đủ nước lọc, nước canh, trà nhạt; hạn chế tối đa nước ngọt, đặc biệt với trẻ em và người có bệnh nền.
- Duy trì vận động nhẹ mỗi ngày: Chỉ cần đi bộ từ 20 đến 30 phút mỗi ngày đã giúp cải thiện tiêu hóa và kiểm soát cân nặng. Những buổi dạo chơi, chúc Tết đầu năm cũng là cơ hội vận động rất tốt cho sức khỏe.
- Giữ nhịp sinh hoạt ổn định nhất có thể: Thức khuya, ngủ bù, ăn đêm dễ làm rối loạn đồng hồ sinh học, tăng cảm giác thèm ăn và mệt mỏi. Ngủ đúng giờ và ăn đúng bữa giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong dịp Tết.
Lưu ý đặc biệt cho ba nhóm đối tượng
TS. Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh, bên cạnh các nguyên tắc chung, có ba nhóm cần đặc biệt lưu ý để bảo vệ sức khỏe trong dịp Tết: trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền.
Trẻ em
Với trẻ em, lượng đường không nên vượt quá 25g mỗi ngày theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Cần hạn chế đồ chiên rán và nước ngọt, đồng thời giữ giờ ăn và ngủ ổn định để tránh rối loạn tiêu hóa.
Người cao tuổi
Người cao tuổi trên 60 tuổi có men tiêu hóa giảm khoảng 30%, nên ưu tiên thức ăn mềm, ít mỡ, tăng cường cá, đậu phụ và rau xanh. Hạn chế giò chả, thịt nguội và đồ muối để giảm áp lực lên hệ tiêu hóa.
Người có bệnh nền
Người có bệnh nền cần kiểm soát chặt chẽ khẩu phần ăn: người mắc bệnh tiểu đường nên hạn chế bánh chưng và đồ ngọt; người tăng huyết áp tránh đồ mặn và thực phẩm chế biến sẵn; người nhiễm mỡ máu hoặc mắc bệnh tim mạch giảm thịt mỡ và đồ chiên; người bị gout tránh thịt đỏ, hải sản và bia rượu.
TS. Giang kết luận: "Tết là thời điểm sum vầy, không phải để ăn uống quá đà. Chỉ cần ăn chậm, ăn vừa đủ, đủ rau xanh, hạn chế rượu bia và giữ nhịp sinh hoạt hợp lý, mỗi gia đình đã có thể đón Tết vui, nhẹ bụng và an toàn cho sức khỏe." Các nguyên tắc này không chỉ giúp phòng tránh các vấn đề sức khỏe sau Tết mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống trong dịp lễ quan trọng này.
