Cảnh báo nguy cơ ngộ độc từ thói quen hâm nóng thức ăn nhiều lần dịp Tết
Trong không khí sum vầy của những ngày Tết cổ truyền, việc hâm nóng thức ăn nhiều lần đã trở thành thói quen khó bỏ của nhiều gia đình Việt. Tuy nhiên, hành động tưởng chừng vô hại này lại tiềm ẩn những nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng, có thể biến mâm cơm đoàn viên thành nguồn cơn gây ngộ độc thực phẩm.
Hâm nóng không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối
Theo chia sẻ của bác sĩ Chu Thị Dung từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3, việc hâm nóng thức ăn không phải là phương pháp đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thực phẩm. "Hâm nóng không đồng nghĩa với việc làm thực phẩm an toàn tuyệt đối", bác sĩ Dung nhấn mạnh.
Trong dịp Tết, thức ăn thường được bày biện trên bàn nhiều giờ liền trước khi được cất vào tủ lạnh. Khoảng thời gian này chính là "vùng nhiệt độ thuận lợi" để vi khuẩn phát triển mạnh mẽ. Khi quy trình nấu chín - để nguội - bày ra - cất tủ lạnh - hâm nóng được lặp lại nhiều lần, số lượng vi khuẩn sẽ tăng lên theo cấp số nhân.
Độc tố bền nhiệt - mối nguy khó nhận biết
Điều đáng lo ngại là một số loại vi khuẩn có khả năng tạo ra độc tố bền nhiệt. Điều này có nghĩa dù bạn có đun sôi lại món ăn ở nhiệt độ cao, các độc tố đã hình thành vẫn tồn tại và không bị phá hủy. Khi đó, thực phẩm trông vẫn bình thường, mùi vị không thay đổi nhưng đã tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc nghiêm trọng.
Bác sĩ Đinh Trần Ngọc Mai, khoa Dinh Dưỡng – Tiết chế (Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM) cũng chia sẻ quan điểm tương tự: "Việc thức ăn thừa nếu hâm nóng đi hâm nóng lại sẽ không an toàn cho sức khỏe, dễ gây ngộ độc thực phẩm. Chưa kể tới việc hâm nóng thức ăn nhiều lần sẽ làm hao hụt đi chất dinh dưỡng".
Những nhóm thực phẩm dễ gây ngộ độc khi hâm nóng nhiều lần
Bác sĩ Dung chỉ ra ba nhóm thực phẩm dễ gây chủ quan nhất trong dịp Tết:
- Nhóm tinh bột: Cơm nguội, xôi, bánh chưng, bánh tét là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển nếu để ngoài không khí lâu.
- Món kho và canh hầm: Thịt kho tàu, canh măng thường được nấu số lượng lớn. Việc làm nguội chậm và hâm lại cả nồi nhiều lần khiến thực phẩm biến chất.
- Món nguội và gỏi: Nộm, giò chả hoặc các món dùng tay gắp chung rất dễ nhiễm khuẩn chéo từ môi trường và người dùng.
Điều quan trọng cần nhớ là thực phẩm không nhất thiết phải có mùi ôi thiu mới gây hại. Việc đánh giá độ an toàn chỉ dựa vào cảm quan (nhìn và ngửi) là hoàn toàn không đủ.
Quy tắc bảo quản và hâm nóng thức ăn an toàn
Để bảo vệ sức khỏe gia đình trong dịp Tết, các chuyên gia y tế đưa ra những khuyến cáo quan trọng:
- Quy tắc 2 giờ: Thức ăn chín nên được chia nhỏ và cho vào tủ lạnh sớm, tốt nhất là trong vòng 2 giờ sau khi nấu. Không nên để nguyên nồi lớn ngoài nhiệt độ phòng quá lâu.
- Hâm đúng lượng dùng: Khi ăn lại, chỉ lấy và hâm đủ lượng dùng cho một bữa. Tuyệt đối không hâm cả nồi rồi lại cất phần dư vào tủ lạnh.
- Nguyên tắc "Một lần": Mỗi món ăn chỉ nên hâm lại tối đa một lần và phải đảm bảo thực phẩm được làm nóng đều toàn bộ.
- Dứt khoát loại bỏ: Với cơm, xôi, bánh chưng đã để ngoài quá lâu hoặc thực phẩm đã có dấu hiệu nhớt, đổi mùi, cần bỏ đi ngay lập tức.
Ưu tiên thực phẩm tươi mới để bảo vệ sức khỏe
Các bác sĩ khuyến cáo người dân nên tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, không để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ và sắp xếp dự trữ thực phẩm trong tủ lạnh hợp lý. "Đừng vì tiếc rẻ mà đánh đổi sức khỏe của cả gia đình", bác sĩ Dung nhấn mạnh.
Giải pháp tốt nhất là nấu vừa đủ ăn, bảo quản đúng cách và ưu tiên sử dụng thực phẩm tươi mới. Bằng cách này, chúng ta không chỉ bảo vệ hệ tiêu hóa mà còn đảm bảo những ngày Tết thực sự an lành và khỏe mạnh cho mọi thành viên trong gia đình.
