Điều dễ nhận thấy nhất là việc khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng hay làm giàu từ con số không trong lĩnh vực F&B ngày càng trở nên khó khăn. Quy trình mở một xe bánh mì, quán trà sữa hay bất kỳ hàng ăn uống nào hiện nay đã trở nên phổ biến và dễ thực hiện, dẫn đến số lượng hàng quán mọc lên nhanh chóng. Dù nhu cầu tiêu dùng vẫn lớn, nhưng mức độ cạnh tranh cao đã khiến tỷ suất lợi nhuận liên tục bị kéo giảm trong khoảng 5 năm qua. Đối với các hộ kinh doanh hay cá nhân chọn F&B, mục tiêu hiện tại chủ yếu là trang trải cuộc sống, còn việc làm giàu chỉ là một tầm nhìn rất dài hạn.
Thách thức từ chi phí và thay đổi thói quen
Hiện nay, việc thuê mặt bằng diện tích lớn để mở các quán bún, phở, mì gần như không khả thi do chi phí mặt bằng và nhiều loại chi phí khác tăng cao, trong khi việc tăng giá bán không dễ dàng. Những quán ăn truyền thống quy mô lớn vẫn tồn tại đều có thâm niên vài chục năm. Tuy nhiên, chính các quán này cũng đang đối mặt với nhiều thách thức trong kinh doanh, từ vệ sinh an toàn thực phẩm, sổ sách kế toán cho đến việc chuyển giao cho thế hệ kế cận trong gia đình.
Một thực tế khác là thói quen ăn uống của giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Gen Z trở về sau, đã thay đổi. Họ có xu hướng tự nấu ăn, chọn thực phẩm chế biến sẵn (ready to eat) hoặc những món ăn nhanh gọn nhất có thể. Đây có thể xem là giai đoạn phân hóa, chuyển tiếp và tìm kiếm hướng đi mới cho lĩnh vực F&B nhỏ lẻ.
Cơ hội từ công nghệ và mạng xã hội
So với thế hệ trước, giới trẻ dưới 30 tuổi trong lĩnh vực F&B có ưu điểm là sự linh hoạt. Đối với nhiều bạn trẻ, mặt bằng kinh doanh không chỉ là địa điểm vật lý mà còn là fanpage, tài khoản mạng xã hội của cơ sở, thương hiệu. Ví dụ, tiệm Mì Gia Duy Ký nằm trong một con hẻm nhỏ ở phường Đức Nhuận, TP Hồ Chí Minh, khách khó tự tìm nếu chỉ dựa vào số nhà, nhưng nhờ chăm chút tài khoản TikTok, tiệm vẫn thu hút thực khách. Những khách hàng trẻ, thường xuyên sử dụng mạng xã hội, sẵn sàng hỏi chủ quán đường đi và nhận được video hướng dẫn. Như vậy, nếu sử dụng công nghệ khéo léo, chăm tương tác với khách hàng, có thể không cần mặt tiền để kinh doanh, giảm bớt áp lực chi phí. Tuy nhiên, thách thức lại nằm ở kỹ năng tạo nội dung, tương tác và trả lời câu hỏi của khách.
Chất lượng cốt lõi và trải nghiệm khách hàng
Hai bạn trẻ Ánh Tuyết và Anh Thi, sáng lập nhà hàng chay Yukikitchen ở phường Tân Định, TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: Trong ngành F&B hiện nay, chất lượng vẫn là yếu tố cốt lõi, nhưng nhu cầu của thực khách luôn thay đổi. Đặc biệt, ẩm thực phải gắn liền với trải nghiệm, vì vậy chiến lược kinh doanh vừa cần nhất quán nhưng cũng phải sẵn sàng mở để thay đổi. Các yếu tố như duy trì nguyên liệu sạch, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, phục vụ chỉn chu là bắt buộc, nhưng menu có thể bổ sung, thay đổi theo nhu cầu và khẩu vị của khách trong từng giai đoạn. “Cách đây không lâu, khi đăng tải hình một ly nước mơ được trình bày rất đẹp trên mạng xã hội, tôi nhận được nhiều phản hồi của khách dù chưa có ý định đưa vào menu. Nhưng rất nhanh chóng, món nước này bán rất chạy. Hay như loại nước tương dùng cho một số món ăn, dù chỉ là gia vị phụ kiện, nhưng nhiều khách đặt mua và chúng tôi phải có quy trình chế biến để đáp ứng nhu cầu tức thì”, hai bạn trẻ chia sẻ.
Như vậy, dù khó khăn, nhưng với sự linh hoạt và tận dụng công nghệ, giới trẻ vẫn có thể tìm ra hướng đi riêng trong lĩnh vực F&B đầy cạnh tranh.
