Cuốn sách "Tất tần tật về cà phê" của Joseph M. Walsh, do Light Books và NXB Phụ nữ Việt Nam ấn hành, mang đến cho độc giả một hành trình khám phá nguồn gốc, sự phát triển và sức ảnh hưởng của một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới. Trong đó, những điều kiện để biến mảnh đất hoang thành đồn điền cà phê màu mỡ được phân tích chi tiết.
Yếu tố thổ nhưỡng quyết định sự phát triển của cây cà phê
Để cây cà phê phát triển tốt, thổ nhưỡng đóng vai trò then chốt. Đất thịt nhẹ tự nhiên, không màu mỡ, thường xuyên bị mưa xói mòn khiến các chất dinh dưỡng và muối trong phân bón dễ bị cuốn trôi. Điều này gây khó khăn cho việc duy trì canh tác cường độ cao nếu không đầu tư chi phí lớn để bổ sung phân bón liên tục.
Một vấn đề nghiêm trọng khác là lở đất, thường xảy ra do mưa lớn. Khi đất sét kém chất lượng nằm dưới lớp đất mặt, nước mưa thấm qua bề mặt nhưng không thoát kịp, tạo ra lớp trượt khiến đất mặt đổ xuống thung lũng. Đây là loại đất tồi tệ nhất cho cây cà phê vì rễ cái cần vươn dài tìm dưỡng chất. Nếu trồng trên đất này, vườn cây có thể phát triển tốt lúc đầu nhưng sẽ lụi tàn khi rễ chạm đến lớp đất sét.
Đối với cây cà phê, lớp đất dưới quan trọng hơn lớp đất mặt. Tầng đất trên có thể cải thiện bằng phân bón, nhưng nếu lớp đất dưới kém thì không thể khắc phục. Vì vậy, khi chọn địa điểm làm đồn điền, thổ nhưỡng là yếu tố đầu tiên cần cân nhắc. Sau đó, cần xem xét diện tích chăn thả gia súc để sản xuất phân bón. Ở những nước có đất rừng chiếm phần lớn diện tích, điều này khó thực hiện, buộc chủ vườn phải dùng phân bón nhân tạo.
Khí hậu - yếu tố không thể thiếu
Khí hậu quan trọng tương tự như thổ nhưỡng. Giới hạn xa nhất để canh tác cà phê là giữa hai đường đẳng nhiệt 25° Bắc và 30° Nam, nhưng khu vực thuận lợi nhất là từ 20° Bắc đến 20° Nam, với nhiệt độ trung bình 18°C-23°C. Độ ẩm liên tục và đồng đều là điều kiện đặc biệt cần thiết, cùng với lượng mưa khoảng 1.900-3.800 mm mỗi năm, mưa tập trung vào đầu mùa nhưng phân bố đều.
Khu vực phù hợp nhất để trồng cà phê thành công và sinh lợi là các sườn núi có độ cao 300-1.200 m so với mực nước biển, nằm giữa 15° Bắc và 15° Nam quanh xích đạo. Hiện nay, cây cà phê được trồng từ 25° Bắc đến 30° Nam, nhưng chỉ ở nơi nhiệt độ không xuống dưới 13°C.
Thổ nhưỡng thích hợp cho cây cà phê
Nếu được trồng ở khu vực có thổ nhưỡng thích hợp, cây cà phê sẽ phát triển tốt và cho năng suất cao. Các loại đất mùn, đất đỏ mang đến nguồn dinh dưỡng dồi dào cho cây cà phê, giúp vườn cây sinh trưởng mạnh mẽ.
