Hành Trình Cà Phê: Từ Thức Uống Quý Tộc Đến Biểu Tượng Toàn Cầu
Cuốn sách mới về cà phê đưa độc giả vào một chuyến hành trình hấp dẫn, băng qua các lục địa và xuyên suốt dòng chảy lịch sử để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và ảnh hưởng sâu rộng của một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới. Joseph M. Walsh, qua Light Books và NXB Phụ nữ Việt Nam, đã hé lộ những câu chuyện thú vị về cách cà phê chinh phục châu Âu, đặc biệt là giới quý tộc Pháp.
Vì Sao Giới Quý Tộc Pháp Đam Mê Cà Phê?
Vào thế kỷ 17, cà phê được xem như một biểu tượng của sự sang trọng và thời thượng tại Pháp. Nguồn cung nhỏ giọt từ Trung Đông khiến nó trở thành món đồ quý hiếm, chỉ xuất hiện trong những buổi tiệc của tầng lớp thượng lưu. Hình ảnh cà phê trong phim Marie Antoinette (2006) minh họa rõ nét cho sự đẳng cấp này.
Tuy nhiên, việc xác định chính xác thời điểm và cách thức cà phê du nhập từ Constantinople sang Tây Âu vẫn còn nhiều tranh cãi. Quan điểm phổ biến nhất cho rằng người Venice, nhờ vị trí địa lý gần và hoạt động giao thương rộng rãi với vùng Levant, đã trở thành những người châu Âu đầu tiên làm quen với loại thức uống này.
Những Ghi Chép Đầu Tiên Về Cà Phê
Lịch sử ghi nhận ba thức uống chính trên thế giới được đưa tới châu Âu chỉ trong vài năm: cacao từ Nam Mỹ, cà phê từ Ả Rập và trà từ Trung Quốc. Cà phê lần đầu được đề cập bởi Rauwolf, một nhà vật lý người Đức, sau chuyến đi Syria năm 1573.
Báo cáo khoa học đầu tiên về cây cà phê thuộc về Alpinus, nhà tự nhiên học người Ý, trong cuốn Medicina Egyptorium xuất bản năm 1591. Việc sử dụng cà phê làm đồ uống được mô tả bởi hai du khách người Anh:
- Năm 1603, Biddulph viết: “Món đồ uống phổ biến nhất của người Thổ Nhĩ Kỳ là cà phê - một thứ nước màu đen làm từ hạt giống đậu.”
- Năm 1607, Finch kể lại: “Người dân đảo Socotra thưởng thức một đồ uống đen đắng gọi là Cobo, làm từ quả giống thanh mai.”
Pietro Valla, một người Venice, trong thư viết năm 1615, hứa sẽ mang cà phê về nước, và ông đã thực hiện điều đó.
Cà Phê Chinh Phục Nước Pháp
Năm 1621, Burton trong Anatomy of Melancholy mô tả cà phê như một thức uống “đen như than, đắng ngắt” giúp tiêu hóa và tăng hứng khởi. Cà phê dạng lỏng được bán ở Rome từ năm 1625, và hạt cà phê chế biến đầu tiên được đưa tới Pháp năm 1644 bởi De la Haye.
Dù Thevenot mang cà phê tới Paris năm 1657, việc sử dụng vẫn giới hạn trong phạm vi nhỏ. Mãi đến năm 1660, khi vài kiện cà phê từ Alexandria tới Marseillaise và quán cà phê đầu tiên mở cửa năm 1671, công chúng mới bắt đầu biết đến.
Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự xảy ra năm 1669, khi Soleiman Aga, đại sứ của Mahomet IV, tới triều đình Louis XIV. Ông tổ chức những buổi tiếp khách xa hoa, nơi nô lệ da đen trong trang phục phương Đông dâng cà phê Moka từ liễn vàng bạc vào cốc sứ nhỏ, đặt trên khăn lụa thêu kim tuyến.
Sự kiện này, dù mang tính thổ dân, đã chính thức đưa cà phê vào văn hóa Pháp. Người Paris hào hứng đón nhận, và giới quý tộc coi nó là thức uống thời thượng. Các công chúa của Louis XIV thậm chí nhập khẩu cà phê với chi phí lên tới 15.000 USD mỗi năm cho gia đình hoàng gia.
Những Câu Chuyện Thú Vị Khác
Ở Ai Cập thế kỷ 16, cà phê là đồ uống yêu thích đến mức luật pháp quy định: nếu người chồng không cung cấp đủ cà phê, vợ có quyền ly hôn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của cà phê trong đời sống xã hội thời bấy giờ.
Hành trình của cà phê từ một thức uống kỳ lạ thành biểu tượng toàn cầu là minh chứng cho sức ảnh hưởng văn hóa sâu sắc, bắt nguồn từ những buổi tiệc quý tộc Pháp thế kỷ 17.
