Bộ Y tế vừa trình hồ sơ Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 115/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm. Theo tờ trình, an toàn thực phẩm là lĩnh vực tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân, luôn được xã hội đặc biệt quan tâm. Thực tế cho thấy các hành vi vi phạm không chỉ gia tăng mà còn biến tướng với nhiều hình thức phức tạp hơn. Dù công tác chỉ đạo và triển khai thi hành các quy định xử phạt đã được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả răn đe vẫn còn hạn chế do mức xử phạt còn thấp so với lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm.
Đề xuất tăng phạt tới 200 triệu đồng
Dự thảo Nghị định mới gồm 40 điều, áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Bộ Y tế đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều hành vi vi phạm, đồng thời tăng mức xử phạt tiền và hình thức xử phạt bổ sung. Mức phạt tối đa trong lĩnh vực an toàn thực phẩm được đề xuất là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Với những vi phạm có giá trị hàng hóa lớn, nếu mức phạt theo khung vẫn thấp hơn 7 lần giá trị sản phẩm vi phạm (chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự), cơ quan soạn thảo đề xuất áp dụng mức phạt từ 5 đến 7 lần giá trị sản phẩm.
Hành vi sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc bị tiêu hủy để chế biến thực phẩm, với giá trị sản phẩm từ 10 triệu đồng trở lên, có thể bị phạt từ 80 đến 100 triệu đồng. Mức phạt tương tự cũng được đề xuất áp dụng đối với hành vi sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật bị cấm trong sản xuất thực phẩm. Đối với vi phạm về phụ gia thực phẩm, dự thảo đề xuất mức phạt từ 45 đến 60 triệu đồng đối với hành vi sử dụng phụ gia không rõ nguồn gốc, và từ 15 đến 30 triệu đồng đối với hành vi sử dụng hóa chất quá hạn.
Siết điều kiện cơ sở sản xuất, kinh doanh
Dự thảo cũng siết chặt các điều kiện đảm bảo an toàn trong sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm. Các cơ sở không đảm bảo khoảng cách với nguồn ô nhiễm, cơ sở vật chất xuống cấp, hoặc không trang bị đầy đủ thiết bị vệ sinh có thể bị phạt từ 15 đến 20 triệu đồng. Với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, phạt từ 2 đến 4 triệu đồng đối với hành vi người tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không mang đầy đủ bảo hộ lao động, không cắt ngắn móng tay, đeo đồng hồ, vòng, lắc, ăn uống, hút thuốc, khạc nhổ trong khu vực sản xuất thực phẩm.
Mức phạt cao hơn, từ 6 đến 10 triệu đồng, áp dụng với các vi phạm như không có nhà vệ sinh, khu rửa tay; hệ thống cống rãnh ứ đọng; không bảo đảm thu gom, xử lý rác thải. Sử dụng nguồn nước không đạt quy chuẩn trong chế biến có thể bị phạt từ 15 đến 20 triệu đồng. Hành vi sử dụng người trực tiếp chế biến thực phẩm đang mắc bệnh truyền nhiễm như tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A, E trong căng tin, bếp ăn tập thể bị đề xuất xử phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.
Đối với thức ăn đường phố, các lỗi phổ biến như không che đậy thực phẩm, dụng cụ không bảo đảm, để côn trùng xâm nhập hoặc không sử dụng găng tay có thể bị phạt từ 1 đến 2 triệu đồng; các vi phạm nghiêm trọng hơn bị xử phạt từ 2 đến 6 triệu đồng.
Bên cạnh việc tăng mức xử phạt, Bộ Y tế cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính, phân định rõ thẩm quyền giữa các cơ quan, chức danh liên quan. Việc bổ sung thẩm quyền cho người đứng đầu các cơ quan quản lý nhà nước theo chuyên ngành được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thực thi và xử lý vi phạm.
Theo Bộ Y tế, việc sửa đổi Nghị định lần này nhằm khắc phục những bất cập của quy định hiện hành, tăng tính răn đe, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, qua đó góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
