Dưa hành và củ kiệu: Món ăn kèm truyền thống trong mâm cỗ Tết
Theo bác sĩ Chu Thị Dung từ Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3, dưa hành và củ kiệu là những món ăn kèm không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền. Ở miền Bắc, dưa hành thường được dùng chung với bánh chưng hoặc các món nhiều mỡ để giảm cảm giác ngấy. Trong khi đó, tại miền Nam, củ kiệu muối và dưa món lại phổ biến hơn, đều có chung vai trò chống ngán và cân bằng bữa ăn.
Lợi ích tiêu hóa khi ăn với lượng vừa phải
Dưa hành và củ kiệu là thực phẩm lên men tự nhiên, mang vị chua nhẹ, cay và hương thơm đặc trưng. Khi tiêu thụ ở mức độ hợp lý, các acid hữu cơ hình thành trong quá trình lên men sẽ kích thích tiết dịch tiêu hóa, tăng cảm giác thèm ăn và giảm đầy bụng sau khi ăn các món nhiều thịt, bánh chưng hay xôi. Vị cay nhẹ từ hành và kiệu còn có tác dụng làm ấm đường tiêu hóa, hỗ trợ nhu động ruột, giúp bữa ăn ngày Tết trở nên ngon miệng và dễ tiêu hóa hơn, đặc biệt hữu ích cho những người dễ bị nặng bụng khi ăn đồ nếp và đồ béo.
Nguy cơ sức khỏe khi ăn quá nhiều
Tuy nhiên, việc ăn quá nhiều dưa hành và củ kiệu có thể dẫn đến nhiều vấn đề nghiêm trọng. Những món này chứa hàm lượng muối cao để bảo quản, dễ gây khát nước, giữ nước và làm tăng huyết áp, nhất là ở người cao tuổi và những người mắc bệnh tim mạch hoặc thận. Tính cay và chua của chúng cũng có thể kích ứng niêm mạc dạ dày, làm trầm trọng thêm các triệu chứng viêm dạ dày, trào ngược và ợ nóng. Ở một số người, ăn nhiều còn gây nóng rát vùng thượng vị, đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa.
Đối với người có bệnh dạ dày: Dưa hành chứa nhiều acid, khi ăn sẽ kích thích dạ dày tiết ra nhiều acid hơn, dẫn đến đau rát, ợ chua và làm nặng thêm các bệnh lý như viêm loét dạ dày hay trào ngược dạ dày thực quản. Do đó, những người có tiền sử đau dạ dày nên tránh ăn dưa hành muối để ngăn ngừa bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
Nguy cơ với bệnh nhân ung thư và thận: Hàm lượng muối lớn trong dưa hành gây khó khăn cho việc đào thải muối thừa, làm tăng gánh nặng cho thận và khiến huyết áp tăng cao, có thể dẫn đến phù nề cơ thể. Ngoài ra, chất nitrat trong dưa hành khi kết hợp với chất đạm từ thực phẩm có thể tạo thành nitrosamine, một chất gây ung thư và hình thành khối u, nên bệnh nhân ung thư thường được khuyên không nên ăn.
Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa: Dưa hành muối có thể gây rối loạn tiêu hóa, đặc biệt ở những người bị viêm đại tràng hoặc hội chứng ruột kích thích. Việc ăn quá nhiều có thể dẫn đến táo bón hoặc tiêu chảy tùy thuộc vào cơ địa của mỗi người.
Khuyến cáo từ chuyên gia y tế
Bác sĩ Dung nhấn mạnh rằng trong bữa ăn ngày Tết, dưa hành và củ kiệu chỉ nên được sử dụng như món ăn kèm, không phải món chính. Lượng phù hợp thường chỉ vài củ kiệu hoặc vài lát dưa hành, đủ để tạo hương vị và hỗ trợ tiêu hóa mà không gây hại. Không nên ăn liên tục trong nhiều bữa liền hoặc dùng thay thế cho rau xanh.
"Dưa hành và củ kiệu là món ăn kèm có lợi nếu dùng đúng vai trò và liều lượng. Nhưng nếu ăn liên tục, dùng chúng như món chính trong bữa ăn thì sẽ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa. Một số người ăn khi bụng đói, dễ gây xót dạ dày. Cũng có trường hợp ăn dưa hành, củ kiệu quá mặn, chưa đủ độ lên men an toàn, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa", bác sĩ Dung khuyến cáo.
Như vậy, việc thưởng thức dưa hành và củ kiệu trong dịp Tết cần được cân nhắc kỹ lưỡng để vừa giữ gìn truyền thống ẩm thực, vừa bảo vệ sức khỏe một cách tối ưu.
