Cảnh báo khẩn cấp về độc tố Botulinum trong thực phẩm ủ chua và đóng hộp
Sau một ca ngộ độc nghiêm trọng nghi do ăn cá ủ chua tại Đà Nẵng, Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế đã phát đi khuyến cáo khẩn cấp vào ngày 15/2/2026. Khuyến cáo nhấn mạnh người dân nên ưu tiên sử dụng thực phẩm mới nấu chín và tránh tự đóng gói kín thức ăn để bảo quản dài ngày ở nhiệt độ thường.
Ca ngộ độc điển hình và nguyên nhân được xác định
Bệnh nhân trú tại thôn 3, xã Phước Chánh, thành phố Đà Nẵng, đã nhập viện cấp cứu với các triệu chứng điển hình của ngộ độc Botulinum sau khi tiêu thụ món cá ủ chua. Các biểu hiện bao gồm đau vùng thượng vị, buồn nôn, mắt nhìn mờ, đồng tử giãn và mất phản xạ ánh sáng. Hiện tại, bệnh nhân đang được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam.
Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân nhiều khả năng là do độc tố Clostridium botulinum, một loại vi khuẩn kị khí tuyệt đối. Vi khuẩn này phát triển mạnh trong môi trường kín, thiếu oxy như thực phẩm đóng hộp, túi hút chân không, đồ muối chua hoặc lên men không đảm bảo quy trình vệ sinh.
Mối nguy hiểm chết người của độc tố Botulinum
Botulinum được phân loại là chất độc thần kinh cực mạnh, có khả năng gây tử vong chỉ với một lượng nhỏ. Khi xâm nhập vào cơ thể, độc tố này tấn công hệ thần kinh, dẫn đến liệt cơ cấp tính, suy hô hấp nhanh chóng và có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Các ca bệnh nặng thường phải thở máy kéo dài trung bình hai tháng, với quá trình phục hồi chức năng sau đó rất gian nan và tiềm ẩn nhiều biến chứng.
Dấu hiệu nhận biết sớm và biện pháp phòng ngừa
Để phát hiện sớm tình trạng ngộ độc, người dân cần chú ý các triệu chứng xuất hiện sau khi ăn như sụp mi mắt, nhìn đôi hoặc nhìn mờ, khô miệng, nói ngọng, nuốt khó. Tình trạng yếu cơ sẽ lan dần từ vùng đầu mặt cổ xuống tay chân, kèm theo khó thở do liệt cơ hô hấp.
Bộ Y tế nhấn mạnh rằng việc phát hiện sớm là yếu tố sống còn. Nếu được chẩn đoán kịp thời, bác sĩ có thể tiêm huyết thanh kháng độc tố để trung hòa chất độc. Ngược lại, những trường hợp đến viện muộn chỉ có thể điều trị hỗ trợ như thở máy hoặc nuôi dưỡng qua sonde dạ dày, làm tiên lượng xấu đi đáng kể.
Để phòng ngừa, Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người dân, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, nên hạn chế sử dụng các món ủ chua, lên men thủ công nếu không nắm rõ quy trình an toàn. Tuyệt đối không sử dụng thực phẩm đóng hộp bị phồng, biến dạng hoặc có mùi lạ. Ưu tiên ăn chín, uống chín và các thực phẩm mới chế biến.
Tình hình ngộ độc Botulinum trong những năm gần đây
Trong những năm qua, ngành y tế đã ghi nhận nhiều chùm ca ngộ độc Botulinum, chủ yếu liên quan đến pate đóng hộp, giò lụa và các sản phẩm tương tự. Năm 2023, thành phố Hồ Chí Minh báo cáo 6 trường hợp ngộ độc sau khi ăn bánh mì chả lụa bán dạo và một ca nghi do ăn mắm để lâu, trong đó một người tử vong. Trước đó, 5 người ở Bình Dương cũng bị ngộ độc sau khi ăn bún riêu chay có pate, dẫn đến một trường hợp tử vong.
Với các thực phẩm lên men, đóng gói hoặc che đậy kín theo cách truyền thống như dưa muối, măng, cà muối, cần đảm bảo chúng phải chua và mặn. Khi thực phẩm hết chua thì không nên tiếp tục sử dụng để giảm thiểu nguy cơ ngộ độc.
