Cao Ngựa Bạch OCOP 4 Sao: Con Đường Làm Giàu Từ Làng Nghề Thái Nguyên
Buổi sáng tại xóm Phẩm 2, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, thường bắt đầu bằng âm thanh đặc trưng: tiếng móng ngựa gõ đều đặn trên nền đất. Ít ai ngờ rằng, từ những chuồng ngựa giản dị nơi vùng trung du này, một sản phẩm mang thương hiệu OCOP 4 sao đã ra đời, mở ra con đường làm giàu bền vững cho cả cộng đồng làng quê.
Nghề Truyền Thống Và Sự Đổi Mới
Anh Dương Xuân Trường, một trong những hộ gia đình gắn bó với nghề nuôi ngựa hơn 40 năm, chia sẻ: "Từ hàng trăm năm trước, cao ngựa bạch đã được sử dụng để bồi bổ sức khỏe cho người già và cải thiện các bệnh xương khớp." Xóm Phẩm được công nhận là làng nghề chế biến các sản phẩm từ ngựa, với lịch sử lâu đời.
Trước đây, gia đình anh Trường chỉ sản xuất cao ngựa bạch để người thân sử dụng. Tuy nhiên, khoảng một thập kỷ trở lại đây, họ đã đầu tư máy móc và công nghệ để sản xuất theo quy mô lớn hơn. Đồng thời, không ngừng nghiên cứu để nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bí Quyết Sản Xuất Cao Ngựa Bạch Chất Lượng
Anh Trường tiết lộ bí quyết: ngựa bạch khoảng 4 năm tuổi mới đủ điều kiện để sản xuất cao. Quy trình bao gồm sơ chế xương ngựa, chặt, đánh, luộc, bóc, và chải sạch gân, thịt. Trước kia, xương ngựa phải ninh trong 7-8 ngày đêm để thu được nước cốt nguyên chất, sau đó cô đặc dần thành cao. Ngày nay, với sự hỗ trợ của nồi áp suất, thời gian này đã rút ngắn xuống chỉ còn 48 giờ.
"Mỗi con ngựa bạch nặng từ 200kg đến 300kg có thể chế biến được khoảng 5-6kg cao. Giá cao ngựa bạch hiện dao động từ 1 đến 1,2 triệu đồng mỗi lạng", anh Trường cho biết.
Phân Biệt Ngựa Bạch Và Ngựa Trắng
Anh Trường nhấn mạnh rằng cao ngựa bạch chỉ có hiệu quả cải thiện sức khỏe khi được sản xuất từ ngựa bạch thực sự. Do giá ngựa bạch cao, nhiều nơi đã sử dụng ngựa trắng để nấu cao và giới thiệu sai lệch với khách hàng.
Ông giải thích sự khác biệt: "Ngựa bạch có mắt màu trắng mây, xung quanh con ngươi có vành màu đồng lửa, mắt bị lòa khi mặt trời đứng bóng và phản chiếu ánh sáng đèn đỏ như đốm lửa trong đêm. Các lỗ tự nhiên như ở bộ phận sinh dục, mũi, mõm có màu hồng đỏ, và móng chân màu cước ánh bạc. Trong khi đó, ngựa trắng có lông trắng nhưng chân lông lại đen."
Tác Động Kinh Tế Và Xã Hội
Xóm Phẩm 2 có hơn 170 hộ dân, trong đó trên 60 hộ tham gia nuôi và sản xuất cao ngựa bạch. Nhờ vào nghề này, đời sống của nhiều người dân đã thay đổi đáng kể. Ông Dương Văn Ban, hơn 70 tuổi, kể lại: "Khoảng những năm 70 của thế kỷ trước, một số người dân bắt đầu buôn ngựa để mưu sinh. Dần dần, nghề này phát triển mạnh khi mọi người nhận thấy hiệu quả kinh tế."
Trong những năm gần đây, khi ngựa không còn được sử dụng nhiều để lấy sức kéo, người dân đã chuyển sang nuôi ngựa bạch và sản xuất cao. Nuôi ngựa bạch tương đối dễ dàng với nguồn thức ăn chính là cỏ, thân ngô, và bổ sung cám ngô, thóc. Ngựa từ một năm rưỡi tuổi trở lên có thể xuất chuồng, mang lại lợi nhuận trung bình từ 15 đến 20 triệu đồng mỗi con, gấp 2-3 lần so với nuôi trâu, bò.
Thách Thức Và Thành Tựu
Anh Trường, Giám đốc HTX Chăn nuôi ngựa bạch xóm Phẩm 2, chia sẻ: "Nuôi ngựa bạch đòi hỏi nguồn vốn lớn và ngựa dễ bị ho khi chuyển vùng hoặc thay đổi môi trường sống đột ngột. Do đó, việc tiêm phòng chống nhiễm khuẩn là rất quan trọng."
Ông Dương Văn Xuân, Trưởng xóm Phẩm 2, cho biết: "Năm 2020, cao ngựa bạch của HTX đã được chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh. Ngoài ra, các sản phẩm như giò ngựa và chả ngựa bạch cũng đạt OCOP 3-4 sao."
"Nhờ ngựa bạch, đời sống của người dân địa phương đã thay đổi rõ rệt. Thu nhập bình quân của xóm hiện đạt gần 80 triệu đồng mỗi người mỗi năm. Đến nay, trong xóm không còn hộ nghèo, bộ mặt nông thôn được cải thiện với đường làng ngõ xóm mở rộng và khang trang hơn", ông Xuân tự hào chia sẻ.
