Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) đã đưa ra cảnh báo quan trọng về nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán, khi nhu cầu tiêu thụ các loại thực phẩm chế biến sẵn như bánh chưng và giò chả tăng cao đột biến. Theo HCDC, nếu không được sản xuất trong điều kiện vệ sinh nghiêm ngặt, những sản phẩm này rất dễ bị nhiễm khuẩn, gây nguy hiểm cho sức khỏe người tiêu dùng.
Nguy cơ từ thực phẩm không rõ nguồn gốc và tích trữ sai cách
Bên cạnh đó, việc sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, có thể chứa hóa chất độc hại, cũng là một mối lo ngại lớn đối với cộng đồng. Thói quen tích trữ thực phẩm quá nhiều và không bảo quản đúng cách càng làm tăng nguy cơ ngộ độc, đe dọa sức khỏe của nhiều gia đình trong mùa lễ hội.
Lời khuyên từ chuyên gia y tế
Trao đổi với báo chí, bác sĩ Đặng Nam Long từ khoa nội tiêu hóa tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định nhấn mạnh nguyên tắc chung để đảm bảo an toàn thực phẩm trong dịp Tết. Ông khuyến cáo người dân nên lựa chọn thực phẩm tươi sống và hạn chế sử dụng thức ăn chế biến sẵn, do chúng thường chứa hàm lượng muối cao và các chất bảo quản không tốt cho sức khỏe.
Đối với các món rau, bác sĩ Long đề nghị nên dùng trong ngày và tránh sử dụng qua đêm. Đối với bánh chưng và giò, cần bảo quản trong ngăn mát của tủ lạnh và luôn làm chín lại thức ăn trước khi dùng để đảm bảo an toàn. Ông cũng cảnh báo: "Cần cẩn thận với các món thịt để qua ngày do có thể phát sinh vi khuẩn và độc tố nguy hiểm."
Khuyến cáo cụ thể từ HCDC
HCDC đã đưa ra một loạt khuyến cáo chi tiết để bảo vệ sức khỏe người dân trong dịp Tết Nguyên đán:
- Không mua thực phẩm tại các cơ sở sản xuất kinh doanh không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn.
- Tránh sử dụng sản phẩm thực phẩm không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu ôi thiu, mốc hoặc hỏng.
- Không nên chế biến và tích trữ quá nhiều thực phẩm để tránh sử dụng sản phẩm không tươi, mất dinh dưỡng hoặc bị mốc.
- Hạn chế lạm dụng rượu bia và tuyệt đối không uống rượu khi không biết rõ nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm.
- Không ăn nấm lạ, nấm hoang dại, nấm đã bị dập nát hoặc hỏng để phòng tránh ngộ độc nghiêm trọng.
Nguy cơ ngộ độc thực phẩm và rượu bia rình rập
Thạc sĩ Nguyễn Phan Thảo Lan, làm việc tại khoa cấp cứu của Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết Tết Nguyên đán là thời điểm gia đình sum vầy, nhưng cũng là lúc ngộ độc thực phẩm và rượu bia gia tăng đáng kể. Bà nhấn mạnh: "Chỉ một chút chủ quan với đồ ăn để lâu hay rượu bia không rõ nguồn gốc có thể biến niềm vui ngày Tết thành nỗi lo sức khỏe nghiêm trọng."
Theo bác sĩ Lan, số ca nhập viện vì ngộ độc thực phẩm và rượu bia thường tăng cao trong và sau Tết, chủ yếu do sử dụng thực phẩm không đảm bảo an toàn, ăn uống quá mức và lạm dụng rượu bia trong các buổi tiệc kéo dài. Các triệu chứng phổ biến của ngộ độc thực phẩm bao gồm đau quặn bụng, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, sốt, mệt mỏi và chán ăn.
Hướng dẫn xử lý khi bị ngộ độc
Khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc, có thể cân nhắc kích thích gây nôn để loại bỏ thức ăn còn tồn trong dạ dày, nhưng chỉ áp dụng khi người bệnh còn tỉnh táo, không mắc bệnh lý về thực quản hoặc dạ dày và chưa quá 2 giờ kể từ thời điểm ăn thực phẩm không vệ sinh. Phương pháp này không được áp dụng cho người bệnh mất ý thức, trẻ em hoặc phụ nữ đang mang thai.
Bên cạnh đó, người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, uống nước theo từng ngụm nhỏ và liên tục để hạn chế nôn thêm và phòng tránh tình trạng kiệt sức. Chỉ nên ăn các món nhạt và loãng; khi các triệu chứng đã thuyên giảm, có thể bắt đầu với những món dễ tiêu hóa và hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, gia vị mạnh, thức uống có cồn hoặc cafein.
Sai lầm phổ biến khi tích trữ thực phẩm Tết
Không ít ca ngộ độc trong dịp Tết xuất phát từ những sai lầm nhỏ nhưng lặp lại hằng năm, chẳng hạn như tích trữ thực phẩm trước Tết một cách thiếu khoa học. Việc này không chỉ làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn mà còn có thể dẫn đến lãng phí và ảnh hưởng đến chất lượng dinh dưỡng của thực phẩm.
Để đón Tết an toàn và khỏe mạnh, người dân cần tuân thủ các khuyến cáo của HCDC và chuyên gia y tế, đảm bảo lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo quản đúng cách và sử dụng hợp lý, tránh những rủi ro không đáng có cho sức khỏe của bản thân và gia đình.
