Bảo vệ dạ dày ngày Tết: 3 nguyên tắc vàng và thực phẩm thân thiện
Ngày Tết là thời điểm sum họp gia đình với những mâm cỗ truyền thống phong phú, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe hệ tiêu hóa. Việc ăn uống thất thường, nhiều bữa, ăn muộn hoặc bỏ bữa có thể trở thành "kẻ thù" hàng đầu của dạ dày và đại tràng. Theo Tiến sĩ Phạm Bình Nguyên từ Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, để hạn chế bùng phát triệu chứng, người bệnh cần tuân thủ ba nguyên tắc cơ bản.
Duy trì nhịp sinh học và kiểm soát thực phẩm
Đầu tiên, duy trì nhịp sinh học bằng cách cố gắng ăn đúng bữa, đặc biệt không bỏ bữa sáng. Khi dạ dày trống rỗng, axit dư thừa sẽ tấn công niêm mạc, làm tăng nguy cơ đau và loét. Thứ hai, kiểm soát thực phẩm dễ gây kích ứng như bánh chưng, giò chả, dưa hành – những món ngon nhưng dễ gây đầy bụng, ợ chua. Nên ăn lượng vừa phải và kết hợp với nhiều rau xanh để tăng chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả.
Ăn chậm nhai kỹ và hạn chế rượu bia
Nguyên tắc thứ ba là ăn chậm, nhai kỹ, giúp giảm gánh nặng cơ học cho dạ dày, đặc biệt quan trọng với người có tổn thương niêm mạc. Bên cạnh đó, những người bị viêm loét dạ dày nên tránh hoàn toàn rượu bia, vì chúng có thể gây tổn thương trực tiếp niêm mạc và làm nặng thêm tình trạng viêm loét. Trong dịp tất niên, tân niên khó từ chối, cần giới hạn lượng uống: không quá 1 đơn vị cồn mỗi ngày (tương đương khoảng 1 lon bia hoặc 1 ly rượu vang). Tuyệt đối không uống khi đói, nên ăn lót dạ bằng cơm hoặc cháo để tạo "lớp đệm" bảo vệ, và uống kèm nước lọc để pha loãng nồng độ cồn, hỗ trợ đào thải độc tố.
Thực phẩm thân thiện nên dự trữ ngày Tết
Để chủ động bảo vệ hệ tiêu hóa cho cả gia đình trong suốt kỳ nghỉ, Tiến sĩ Nguyên khuyên nên dự trữ một số thực phẩm có lợi:
- Sữa chua và thực phẩm lên men tự nhiên: Cung cấp lợi khuẩn (probiotics), giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm đầy bụng, khó tiêu sau các bữa ăn nhiều đạm.
- Chuối chín: Giúp trung hòa axit dư thừa và cung cấp pectin hỗ trợ nhu động ruột. Lưu ý: người bị viêm loét dạ dày không nên ăn chuối tiêu khi đói; nếu ăn, nên dùng sau bữa và theo dõi phản ứng cơ thể.
- Gừng tươi và mật ong: Một ly trà gừng mật ong ấm vào buổi sáng hoặc sau bữa ăn nhiều dầu mỡ giúp làm dịu dạ dày, giảm buồn nôn, đầy hơi. Trong thời tiết lạnh, nước gừng mật ong ấm còn giúp "đánh thức" hệ tiêu hóa nhẹ nhàng.
- Rau lá xanh (súp lơ, mồng tơi, rau cải…): Cung cấp chất xơ hòa tan, giúp phòng táo bón do ăn nhiều thịt mỡ, bánh chưng.
- Khoai tây, khoai lang: Là tinh bột dễ tiêu, có tác dụng bao bọc niêm mạc dạ dày, giảm kích ứng từ các món cay nóng.
- Nước dừa tươi: Giúp bù điện giải tự nhiên, đặc biệt hữu ích khi bị rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi sau uống rượu bia.
Lưu ý đặc biệt cho người viêm đại tràng
Với bệnh nhân viêm đại tràng, Tiến sĩ Nguyên nhấn mạnh một số nguyên tắc quan trọng: ăn chín, uống sôi, tránh các món sống như gỏi cá, tiết canh, nem chua để phòng nhiễm trùng đường ruột. Hạn chế đồ ngọt và nước có gas, vì dễ gây lên men, chướng bụng và rối loạn tiêu hóa. Dù đi chơi hay về quê ăn Tết, người bệnh cần mang theo đầy đủ thuốc điều trị đang sử dụng và các thuốc hỗ trợ (men tiêu hóa, thuốc bao niêm mạc…) theo đúng chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng tạm thời thuyên giảm.
Ngày Tết là niềm vui của mọi gia đình, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe do nhiều bữa ăn, thịt cá, và rượu bia. Thực phẩm chế biến sẵn tích trữ lâu ngày và rượu bia không rõ nguồn gốc là nguyên nhân khiến các ca ngộ độc gia tăng. Bằng cách áp dụng các nguyên tắc trên và dự trữ thực phẩm thân thiện, bạn có thể bảo vệ dạ dày và tận hưởng một năm mới vui trọn vẹn, khỏe mạnh.
