5 món ăn quen thuộc âm thầm 'kích hoạt' ung thư miệng, nhiều người chủ quan
Ung thư miệng có thể phát triển ở bất kỳ vị trí nào trong khoang miệng như môi, nướu, lưỡi hay vòm miệng. Căn bệnh này bắt nguồn từ những sai sót trong mã di truyền (DNA) của các tế bào vảy, khiến chúng thoát khỏi sự kiểm soát và nhân lên mất kiểm soát. Bên cạnh các tác nhân kinh điển như thuốc lá hay rượu bia, các nghiên cứu quốc tế từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) và Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF) đã cảnh báo về chế độ ăn uống. Một số thực phẩm quen thuộc có khả năng gây kích ứng niêm mạc, kích hoạt các phản ứng viêm mạn tính - tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào ác tính hình thành. Đáng lo ngại, quá trình này diễn ra âm thầm thông qua sự tích lũy độc tính qua nhiều năm, khiến người bệnh thường chủ quan cho đến khi xuất hiện các tổn thương thực thể.
Thịt chế biến sẵn: Nguy cơ rõ ràng từ nitrit và PAHs
Theo Eating Well, các loại thịt chế biến sẵn như thịt nguội, thịt xông khói, xúc xích và lạp xưởng nằm trong số những yếu tố nguy cơ gây ung thư được ghi nhận rõ ràng nhất. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phân loại chúng là chất gây ung thư nhóm 1, và nghiên cứu cho thấy việc thường xuyên ăn chúng cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng. Thịt chế biến sẵn chứa nitrit và nitrat được sử dụng để bảo quản, khi tiêu thụ sẽ chuyển hóa thành các hợp chất gây ung thư. Không chỉ vậy, quá trình hun khói và bảo quản còn tạo ra các chất độc như PAHs, có khả năng gây đột biến DNA, làm tăng nguy cơ phát triển ung thư.
Rượu bia: Nguyên nhân chính với tỷ lệ cao đáng báo động
Uống nhiều rượu bia có thể ảnh hưởng đến sức khỏe theo nhiều cách, bao gồm cả việc làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh cho biết việc uống rượu quá mức có liên quan đến 34% các trường hợp ung thư miệng, khiến nó trở thành một trong những nguyên nhân chính gây ra căn bệnh này. Theo nghiên cứu năm 2025 được công bố trên tạp chí BMJ, ngay cả lượng rượu tiêu thụ hàng ngày thấp, khoảng 9 ml, cũng làm tăng 50% nguy cơ mắc ung thư miệng. Đặc biệt, khi kết hợp với hút thuốc, nguy cơ có thể tăng lên nhiều lần do rượu làm tăng khả năng hấp thụ chất độc từ thuốc lá qua niêm mạc miệng.
Tiến sĩ Nigel Carter, Giám đốc điều hành của Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh, nhận định: "Nhiều người uống nhiều rượu có thể không nhận ra tác động nghiêm trọng của nó đối với sức khỏe răng miệng của họ. Bằng cách giảm lượng rượu tiêu thụ và khám răng định kỳ, bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư miệng và cải thiện sức khỏe tổng thể."
Đồ nướng, chiên rán: Nhiệt độ cao tạo hợp chất độc hại
Các món nướng cháy cạnh hoặc chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao tưởng chừng hấp dẫn nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Tiến sĩ Veena Vats, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng, thành viên của trường Cao đẳng Phẫu thuật Mỹ (FACS), cho biết thực phẩm chiên rán có liên quan trực tiếp đến ung thư dạ dày, trực tràng và đại tràng, và các nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ ung thư vòm họng tăng nhẹ ở nam giới thường xuyên ăn chế độ ăn giàu thực phẩm chiên rán.
Giống thịt nướng và thịt hun khói, chiên ở nhiệt độ cao tạo ra các hợp chất có hại có thể làm tổn thương DNA trong mô miệng. Thực phẩm chiên rán cũng góp phần vào chế độ ăn uống gây viêm, và viêm mạn tính là một trong những điều kiện chính khiến ung thư dễ phát triển theo thời gian. Ngoài ra, dầu bị đun nóng nhiều lần còn sinh ra các sản phẩm oxy hóa gây hại cho tế bào. Việc tiêu thụ thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ ung thư, trong đó có ung thư miệng.
Thực phẩm quá nóng hoặc quá cay: Kích thích niêm mạc lặp đi lặp lại
Ăn nhiều thực phẩm cay, quá nóng và gây kích ứng như ớt, hành tây, tỏi, gừng, mù tạt, nước chanh, giấm... có thể làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Những thực phẩm này dễ gây kích ứng quá mức niêm mạc miệng lặp đi lặp lại và làm tăng nguy cơ tổn thương. Điều này buộc tế bào phải tái tạo liên tục, làm tăng nguy cơ xuất hiện đột biến, từ đó thúc đẩy sự hình thành của tế bào ung thư.
Đồ uống có đường: Tăng nguy cơ gấp 5 lần ở phụ nữ
Theo Health, nghiên cứu được công bố trên tạp chí y học JAMA Otolaryngology-Head & Neck Surgery của nhóm nghiên cứu từ Đại học Washington và Trung tâm Ung thư Fred Hutch (Mỹ) cho thấy việc tiêu thụ một hoặc nhiều đồ uống có đường mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư miệng ở phụ nữ lên gần gấp 5 lần so với người không uống đồ uống này. Lý do có thể là việc tiêu thụ quá nhiều siro ngô có hàm lượng fructose cao gây viêm nhiễm trong miệng, phá vỡ sự cân bằng của vi khuẩn trong miệng và làm trầm trọng thêm bệnh nướu răng. Tất cả điều này có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho ung thư phát triển, đặc biệt là khi kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác.
Nhìn chung, việc nhận thức về các thực phẩm quen thuộc có thể âm thầm làm tăng nguy cơ ung thư miệng là rất quan trọng. Bằng cách điều chỉnh chế độ ăn uống, giảm tiêu thụ các thực phẩm có hại và duy trì thói quen vệ sinh răng miệng tốt, mỗi người có thể chủ động phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.
