Dinh dưỡng đỉnh cao nhưng bị lãng quên: 2 loại quả siêu thực phẩm ít người Việt ăn
Ngay tại Việt Nam, có những loại quả từng rất quen thuộc với thế hệ trước, thậm chí rụng đầy gốc, nhưng lại sở hữu giá trị dinh dưỡng đáng kinh ngạc. Thế nhưng, chúng đang dần bị lãng quên trong thực đơn hàng ngày của người Việt hiện đại.
Quả trứng gà (Lêkima): Nguồn năng lượng tự nhiên bị chê vì khó ăn
Quả trứng gà, hay còn gọi là lêkima, là loại quả không hề xa lạ với thế hệ 7x-8x. Tuy nhiên, đối với nhiều người trẻ, loại quả này khá xa lạ hoặc đã từng có trải nghiệm ăn uống không mấy dễ chịu. Lý do khá đơn giản: vị quả này đặc biệt hơn so với hoa quả thông thường, không phải dễ ăn với nhiều người.
Nhiều người mô tả khi cắn một miếng quả trứng gà, cảm giác bột bột, khô khô lan khắp miệng, nuốt không dễ mà nhai cũng không vui. Nhưng nếu bỏ qua cảm giác ban đầu, lêkima (Pouteria campechiana) lại có giá trị dinh dưỡng đáng chú ý.
Đây là loại quả giàu carbohydrate tự nhiên, giúp cung cấp năng lượng nhanh, phù hợp với người cần bổ sung năng lượng. Đồng thời, hàm lượng chất xơ cao giúp làm chậm hấp thu đường, tạo cảm giác no lâu hơn so với đồ ngọt tinh luyện.
Màu vàng đặc trưng của lêkima đến từ beta-carotene - tiền chất vitamin A, có vai trò quan trọng với thị lực và hệ miễn dịch. Ngoài ra, quả cũng cung cấp một lượng vitamin C nhất định. Với cấu trúc đặc, ít nước, lêkima phù hợp hơn khi xem như một nguồn dinh dưỡng trong bữa ăn chính, thay vì trái cây ăn vặt thông thường.
Tuy là nguồn dinh dưỡng vượt trội nhưng quả trứng gà không thật sự phổ biến dù mùa ra quả của loại cây này kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8. Vấn đề lớn nhất của loại quả này nằm ở trải nghiệm ăn. Loại quả này kén người ăn và cũng khá khó chế biến.
Nếu đặt đúng vai trò trong chế độ dinh dưỡng, quả trứng gà nên được xem như một nguồn carb tự nhiên. Nó có thể xuất hiện trong bữa sáng thay cho ngũ cốc, hoặc dùng trước khi tập luyện để bổ sung năng lượng. Nếu có thể bỏ qua nhược điểm bột khô, quả trứng gà có cực kỳ nhiều giá trị dinh dưỡng, cung cấp năng lượng ổn định, tốt cho sức khỏe.
Gấc: Siêu thực phẩm chỉ xuất hiện trong dịp lễ Tết
Nếu quả trứng gà lêkima bị chê vì khó ăn, thì gấc lại rơi vào tình huống ngược lại: ai cũng biết là bổ, nhưng lại chẳng mấy khi ăn. Phần lớn mọi người chỉ nhớ đến gấc qua món xôi đỏ ngày lễ hoặc Tết, còn lại gần như vắng bóng trong thực đơn hàng ngày.
Trong các nghiên cứu dinh dưỡng, gấc (Momordica cochinchinensis) được đánh giá rất cao. Phần màng đỏ bao quanh hạt chứa hàm lượng beta-carotene lớn, trong một số nghiên cứu có thể cao hơn nhiều lần so với cà rốt, đồng thời cũng giàu lycopene - một chất chống oxy hóa mạnh thường thấy trong cà chua.
Điểm đáng chú ý là các carotenoid trong gấc đi kèm với chất béo tự nhiên, giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn. Đây là cơ sở để gấc được sử dụng trong sản xuất dầu gấc và các sản phẩm bổ sung vi chất.
Tuy nhiên, gấc không phải loại quả có thể ăn trực tiếp. Để phát huy giá trị dinh dưỡng, cần có cách sử dụng phù hợp. Trong chế độ ăn hiện đại, chỉ cần một lượng nhỏ gấc trộn vào cơm, cháo hoặc món xào có dầu là đã đủ để bổ sung vi chất.
Nếu không có điều kiện chế biến, dầu gấc là một lựa chọn thay thế tiện lợi hơn. Tuy nhiên, vì đây là nguồn vitamin A dạng tiền chất, việc sử dụng nên ở mức vừa phải, không nên lạm dụng.
Điểm chung: Không phù hợp với thói quen ăn uống hiện đại
Điểm chung của lêkima và gấc không nằm ở việc chúng kém giá trị, mà nằm ở việc chúng không phù hợp với thói quen ăn uống hiện đại. Trong khi các loại trái cây phổ biến đều hướng tới tiêu chí cắt ra là ăn, ăn là ngon, thì hai loại quả này lại đòi hỏi phải hiểu cách sử dụng.
Khi được hiểu đúng và đưa 2 loại quả này vào chế độ ăn một cách hợp lý, một loại có thể đóng vai trò bổ sung năng lượng và chất xơ, một loại cung cấp vi chất chống oxy hóa mạnh thay vì phải sử dụng các loại thực phẩm chức năng đắt tiền.
Hai loại quả này đại diện cho một nguồn dinh dưỡng quý giá ngay trong vườn nhà người Việt, nhưng cần được khai thác và sử dụng đúng cách để phát huy tối đa giá trị của chúng.
