Đề án được xây dựng nhằm kế thừa, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản âm nhạc truyền thống thông qua việc khai thác các loại nhạc cụ dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam. Mục tiêu là nghiên cứu, sưu tầm và khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu âm nhạc dân tộc và nghệ thuật biểu diễn truyền thống.
Hoàn thiện và phát triển sản phẩm nghệ thuật âm nhạc
Đề án tập trung hoàn thiện và phát triển các tiết mục, tác phẩm, chương trình nghệ thuật âm nhạc sáng tạo từ các loại hình nghệ thuật dân gian, truyền thống thông qua việc sử dụng các nhạc cụ độc đáo của Việt Nam. Điều này nhằm lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đất nước.
Đổi mới hoạt động của Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam
Đề án đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam trên cơ sở kế thừa và phát huy nguồn lực hiện có, bổ sung diễn viên từ các đơn vị nghệ thuật trên toàn quốc. Mục tiêu là nâng cao năng lực biểu diễn nghệ thuật âm nhạc dân gian, dân tộc chuyên nghiệp, bảo đảm tính khả thi, tiết kiệm và hiệu quả khi thực hiện các chương trình quy mô vừa và lớn.
Góp phần phát huy hệ giá trị văn hóa
Đề án góp phần phát huy các hệ giá trị văn hóa để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Đồng thời, định hướng nhận thức thẩm mỹ nghệ thuật cho khán giả, công chúng và đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế để nghệ thuật biểu diễn âm nhạc dân tộc, truyền thống Việt Nam vừa giữ vững bản sắc, vừa nâng cao khả năng hội nhập, trở thành một trong những trụ cột của văn hóa đối ngoại.
Thời gian thực hiện và mục tiêu cụ thể
Đề án được thực hiện từ năm 2026, tổng kết và đánh giá kết quả vào quý IV/2031. Mục tiêu cụ thể: Đến năm 2026-2027, xây dựng và hoàn thiện dàn nhạc dân tộc có quy mô, quy chuẩn đáp ứng hoạt động phục vụ các chương trình văn hóa - nghệ thuật tầm quốc gia và quốc tế; Đến năm 2031, trở thành một “Không gian nghệ thuật âm nhạc truyền thống Việt Nam” đáp ứng các sự kiện văn hóa trong nước và quốc tế.
Dàn nhạc Dân tộc quốc gia Việt Nam
Dàn nhạc Dân tộc quốc gia Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, giao Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam trực tiếp quản lý và tổ chức điều hành. Dàn nhạc có chức năng biểu diễn, sưu tầm, bảo tồn, phát huy và phát triển nghệ thuật âm nhạc dân gian, truyền thống các dân tộc Việt Nam; trình diễn các tác phẩm âm nhạc thế giới được chuyển soạn cho dàn nhạc.
Cấu trúc và nguyên tắc hoạt động
Dàn nhạc được xây dựng trên cơ sở khoa học, hài hòa về cường độ âm thanh và màu sắc đặc trưng của mỗi loại nhạc cụ. Tiếp thu tinh hoa tổ chức nhạc cụ từ dàn nhạc giao hưởng thế giới, dàn nhạc được chia thành các bộ nhạc cụ khác nhau, quy định số lượng nhạc công cho mỗi loại dựa vào tính chất âm thanh. Sự phân chia này tạo ra sự đa dạng và cân bằng âm thanh, cho phép các nhà soạn nhạc khai thác tối đa tiềm năng của từng loại nhạc cụ để tạo ra hiệu ứng âm thanh độc đáo và phong phú.
Nổi bật trong dàn nhạc là các nhạc cụ gảy (dây gảy) đóng vai trò quan trọng, mang đến âm sắc đa dạng và màu sắc đặc trưng. Các nhạc cụ này thường được sử dụng để độc tấu, hòa tấu hoặc đệm hát, tạo nên những giai điệu đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Thành phần và nhiệm vụ
Dàn nhạc bao gồm nhiều nhạc công sử dụng các nhạc cụ dân gian, truyền thống các dân tộc Việt Nam; các nhạc cụ truyền thống được cải tiến về tính năng, hiệu quả; kết hợp với một số nhạc cụ, bộ nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng phương Tây hoặc kết hợp với giọng hát theo những nguyên tắc nhất định, nhằm phục vụ trình diễn tác phẩm âm nhạc Việt Nam và quốc tế.
Nhiệm vụ của dàn nhạc bao gồm: dàn dựng và biểu diễn các chương trình, tiết mục nghệ thuật âm nhạc đặc sắc dân gian dân tộc; các chương trình nghệ thuật âm nhạc đương đại bảo đảm tính dân tộc; các tiết mục nghệ thuật của các nước trên thế giới phục vụ khán giả trong nước và quốc tế, nhằm nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần thẩm mỹ của nhân dân.
Ngoài ra, dàn nhạc còn sưu tầm, lưu giữ, sáng tạo thể nghiệm và phát triển hiện đại nghệ thuật âm nhạc dân gian, dân tộc; đúc kết kinh nghiệm, nâng cao chất lượng nghệ thuật trong sáng tác và biểu diễn; tiếp thu tinh hoa nghệ thuật âm nhạc thế giới nhằm bảo tồn và phát triển nghệ thuật âm nhạc dân tộc Việt Nam.
Phối hợp và ứng dụng khoa học công nghệ
Dàn nhạc xây dựng chương trình, kế hoạch phục vụ các sự kiện chính trị, ngoại giao cấp Nhà nước trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, phê duyệt. Liên kết, phối hợp với các đơn vị nghệ thuật trong nước và ngoài nước tổ chức dàn dựng, biểu diễn các tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, chất lượng cao, bảo đảm tính nhân văn, nghệ thuật, khoa học và hội nhập theo định hướng của Đảng, Nhà nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Nghệ thuật biểu diễn.
Bên cạnh đó, dàn nhạc nghiên cứu, tiếp thu, chọn lọc, chuyển soạn những tác phẩm, tinh hoa âm nhạc của Việt Nam và thế giới; ứng dụng khoa học - công nghệ tiên tiến để phát triển âm nhạc dân gian, dân tộc truyền thống Việt Nam.
Trách nhiệm thi hành
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng Nghệ thuật biểu diễn, Cục trưởng Hợp tác quốc tế, Vụ trưởng Kế hoạch, Tài chính, Giám đốc Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam, Giám đốc các đơn vị nghệ thuật trực thuộc Bộ, Giám đốc các cơ sở đào tạo nghệ thuật trực thuộc Bộ, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa và Thể thao các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.
