Không còn chạy đua "check-in" tại nhiều địa điểm, du lịch chậm đang trở thành lựa chọn yêu thích của du khách toàn cầu. Xu hướng này cho phép du khách dành nhiều thời gian hơn tại một điểm đến, hòa mình vào cuộc sống thường nhật của người dân, khám phá phiên chợ vùng cao, học nấu món ăn truyền thống, đạp xe ở làng chài ven biển, hay đơn giản là ngắm nhìn nhịp sống bình yên. Thay vì tốc độ, du lịch chậm đề cao tính trải nghiệm và sự cân bằng.
Xu hướng toàn cầu và vị thế của Việt Nam
Từ 25 báo cáo du lịch quốc tế, hãng CNBC dự báo xu hướng ngành du lịch toàn cầu năm 2026, với trọng tâm không còn là số lượng điểm đến mà hướng tới trải nghiệm, tính bền vững và cá nhân hóa cao. Du khách ngày càng quan tâm tới những điểm đến thứ cấp – những nơi không phải trung tâm du lịch lớn nhưng mang lại trải nghiệm sâu sắc. Điều này cho thấy du lịch chậm đang trở thành lựa chọn có chủ đích, dịch chuyển từ du lịch tiêu dùng sang du lịch trải nghiệm.
Đáng chú ý, trong danh sách những điểm đến du lịch chậm hàng đầu châu Á do Agoda công bố, Hội An của Việt Nam đứng đầu. Phố cổ nhỏ xinh, phù hợp cho khám phá bằng đi bộ hoặc đạp xe, du khách có thể tham gia lớp học nấu ăn, ghé tiệm may đo, hoặc dạo qua những cánh đồng lúa xanh mướt. Trước đó, Agoda từng vinh danh Nha Trang, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh là những địa điểm lý tưởng cho du lịch chậm.
Tiềm năng phát triển du lịch chậm tại Việt Nam
Những năm gần đây, xu hướng du lịch chậm hiện diện rõ nét hơn ở Việt Nam với các mô hình như homestay, farmstay, du lịch nghỉ dưỡng, chữa lành, du lịch cộng đồng, trekking tours, walking tours hay du lịch bằng tàu hỏa. Bên cạnh các điểm đến được Agoda vinh danh, nhiều địa phương như Hà Nội, Huế, Ninh Bình, Thanh Hóa, Lâm Đồng, Cần Thơ – những nơi có cảnh quan thiên nhiên và chiều sâu văn hóa – đang chứng minh lợi thế phát triển du lịch chậm.
Du lịch chậm không chỉ giúp du khách tái tạo năng lượng, mà còn kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu tại điểm đến và tạo động lực cho cộng đồng địa phương gìn giữ bản sắc văn hóa. Nó cũng giúp phân bổ lượng khách đồng đều hơn, tránh tập trung quá đông gây áp lực lên hạ tầng, tài nguyên và môi trường. Những giá trị này phù hợp với định hướng phát triển du lịch xanh, bền vững gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa, được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 08-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị.
Thách thức và giải pháp
Theo các chuyên gia, du lịch chậm ở Việt Nam đã có bước tiến tích cực nhưng vẫn ở giai đoạn đầu, cần đầu tư đồng bộ để khơi thông điểm nghẽn. Vấn đề lớn nhất là thay đổi tư duy phát triển du lịch thiên về số lượng. Nhiều địa phương vẫn lấy lượng khách làm thước đo hiệu quả, ít chú trọng kiến tạo chiều sâu trải nghiệm. Hệ quả là quá tải mùa cao điểm, khách đến đông nhưng về nhanh, điểm đến bị thương mại hóa, suy giảm bản sắc.
Tiến sĩ Phạm Hà, Chủ tịch kiêm CEO LuxGroup nhận định: "Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, lợi thế giá rẻ sẽ dần mất đi. Những điểm đến có khả năng kể chuyện, tạo trải nghiệm và giữ được giá trị văn hóa, thiên nhiên mới có sức hút bền vững. Câu hỏi không còn là đón bao nhiêu khách, mà mỗi khách mang lại giá trị gì." Ông cho rằng du lịch Việt Nam cần chuyển từ đại trà sang chọn lọc, cạnh tranh bằng trải nghiệm, bản sắc và câu chuyện.
Ông Phạm Văn Bẩy, Giám đốc Trung tâm Khách lẻ Vietravel miền Bắc, cho biết Vietravel đã xây dựng bộ sản phẩm "Thế hệ mới" tích hợp tiêu chí kép ESG và LEI, với các tour như Bến Tre - Hộ chiếu Net Zero, Sống xanh cùng Mekong, du lịch cộng đồng. ESG bảo đảm du lịch có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng, LEI tập trung vào giá trị trải nghiệm và chiều sâu cảm xúc.
Để mở đường cho du lịch chậm, cần quản lý điểm đến tạo không gian xanh, quy hoạch cụ thể tránh dập khuôn, và khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia chuỗi giá trị du lịch. Khi đó, du lịch chậm sẽ góp phần định hình Việt Nam là nơi đáng đến và quay trở lại.
