Hành trình gieo mầm giấc mơ du lịch cộng đồng ở Buôn Đôn
Buôn Đôn, vùng đất của những huyền thoại săn bắt và thuần dưỡng voi rừng, từ lâu đã in đậm trong tâm trí du khách bởi sắc màu văn hóa Tây Nguyên đặc trưng. Những ngôi nhà dài nối nhau, tiếng cồng chiêng ngân vang trong đại ngàn, cùng nhịp sống chậm rãi của đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo nên một không gian vừa hoang sơ vừa quyến rũ.
Thế nhưng theo thời gian, sự nhộn nhịp dần vơi đi. Khách đến rồi đi, ít người dừng lại đủ lâu để cảm nhận trọn vẹn cái hồn của vùng đất. Chính trong khoảng lặng ấy, Y Khăm Bun Hua Hwing (31 tuổi, ở buôn Trí, xã Buôn Đôn), chàng trai mang trong mình dòng máu Việt - Lào đã ấp ủ một giấc mơ đưa du khách ở lại, sống cùng buôn làng, hiểu cái tình của người bản địa.
Sinh ra và lớn lên giữa tiếng chiêng, tiếng trống của núi rừng, Bun Hua không đành lòng nhìn buôn làng thưa vắng bóng người. "Trước đây, nhà dài gần như là nhà trống, khách chỉ ghé qua rồi rời đi. Tôi luôn trăn trở làm sao để họ ở lại, để hiểu cái nghĩa, cái tình của người nơi đây", anh chia sẻ.
Đầu năm 2024, giấc mơ ấy bắt đầu thành hình, nhưng cũng là lúc anh đối diện với những thử thách đầu tiên. Không có nguồn lực lớn, Bun Hua quyết định vay 100 triệu đồng từ ngân hàng, cộng với số tiền tích góp từ những năm đi chụp ảnh thuê, biểu diễn văn nghệ, để bắt tay xây dựng mô hình du lịch cộng đồng.
Không thuê đội thợ chuyên nghiệp, anh cùng anh em trong buôn tự tay dựng từng hạng mục. Tre được chặt từ rừng, khung sắt được học cách hàn, mái nhà được lợp bằng chính đôi tay của người trong buôn. Mỗi cây cột dựng lên không chỉ là vật liệu mà còn là mồ hôi, sự chung sức của cả cộng đồng.
Điều đặc biệt là bà con giúp anh không vì tiền công. Họ đổi lại bằng những bữa cơm chung, những câu chuyện rôm rả bên bếp lửa. Cái tình làng nghĩa xóm, thứ tưởng như giản dị, lại chính là nền móng vững chắc nhất cho mô hình du lịch mà Bun Hua đang xây dựng.
Lắng nghe để hoàn thiện từng bước
Khi cơ sở vật chất dần hoàn thiện, một bài toán mới xuất hiện: Làm sao để có khách? Không có ngân sách lớn cho quảng bá, Bun Hua cùng nhóm bạn trẻ trong buôn tận dụng mạng xã hội. Những hình ảnh về nhà dài, bữa cơm truyền thống, đêm lửa trại được đăng tải đều đặn. Ban đầu chỉ là vài lượt khách lẻ, nhưng mỗi người đến đều để lại những góp ý quý giá.
"Mỗi lượt khách là một lần chúng tôi học thêm. Họ góp ý từ cách đón tiếp, cách phục vụ đến việc giữ gìn bản sắc. Nhờ đó, mô hình dần hoàn thiện hơn", Bun Hua nói.
Dù mới hoạt động chính thức chưa lâu nhưng cái tên Bun Hua ở Buôn Đôn đã bắt đầu được nhiều du khách và các đơn vị lữ hành biết đến. Những đoàn khách nước ngoài đã tìm đến buôn làng ngày một nhiều hơn. Có những kỷ niệm mà Bun Hua sẽ chẳng bao giờ quên, đó là những buổi tối khách quây quần bên bếp lửa, cùng gia đình đàn hát đến đêm mới rời đi.
Có lần, một nữ du khách ngoại quốc sau khi trải nghiệm đã thẳng thắn góp ý về việc nhà sàn hơi nóng do thời tiết Tây Nguyên vào mùa khô. Nhưng thay vì phàn nàn, chị lại gửi thêm một số tiền hỗ trợ để Bun Hua nâng cấp dịch vụ.
"Chính những tình cảm của khách đã tiếp thêm động lực cho chúng tôi. Họ góp ý cho chúng tôi cách quảng bá, cách làm dịch vụ chuyên nghiệp hơn nhưng vẫn phải giữ được cái chất của mình, cái riêng, bản sắc văn hóa của dân tộc", anh Bun Hua nhớ lại.
Khó khăn về ngoại ngữ cũng là rào cản không nhỏ. Mỗi lần đón khách quốc tế, Bun Hua phải nhờ người phiên dịch từ thành phố, chi phí lên đến cả triệu đồng mỗi ngày. Anh và các thanh niên trong buôn vẫn âm thầm tự học tiếng Anh. Theo anh, ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn là chìa khóa để kể câu chuyện của tổ tiên, để văn hóa bản địa được lan tỏa trọn vẹn hơn.
Làm du lịch bằng cái tình của buôn làng
Điều đặc biệt ý nghĩa trong mô hình tour của Bun Hua chính là tính cộng đồng, phát triển du lịch cùng người dân trong buôn. Trong tư duy của anh, du lịch phải là một hệ sinh thái mà ở đó mọi người dân đều được hưởng lợi.
"Chúng tôi luôn tự nhủ mình không bao giờ hưởng lợi một mình. Du lịch cộng đồng mà chỉ một người giàu lên thì không còn ý nghĩa nữa. Khi có khách đặt tour, chúng tôi không ra chợ mua thực phẩm mà ưu tiên mua gà, mua măng, mua cá của chính những hộ dân trong buôn. Nếu đoàn khách cần người phục vụ, chúng tôi sẽ mời những người già, phụ nữ trong buôn đến hỗ trợ với mức thù lao xứng đáng", Bun Hua bày tỏ.
Hiện mô hình du lịch trải nghiệm của anh đã tạo công ăn việc làm cho khoảng 30 - 40 người trong buôn, từ đội cồng chiêng, nhóm múa đến những người phục vụ hậu cần.
"Tôi mong ước trong tương lai, buôn Trí sẽ trở thành một điểm đến mà mỗi ngôi nhà đều là một trải nghiệm riêng. Nhà này bán gùi truyền thống, nhà kia giới thiệu sử thi, nhà nọ đón khách ngủ lại... Đường vào buôn sẽ đẹp hơn, đời sống bà con sẽ khang trang hơn từ chính những giá trị văn hóa giao thoa giữa người M'nông, người Lào, người Ê Đê và một số đồng bào dân tộc thiểu số khác", anh Bun Hua chia sẻ.
Giấc mơ ấy không phải là viển vông. Bởi phía sau Bun Hua không chỉ là ý chí cá nhân, mà còn có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Ông Lê Phúc Long, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL Đắk Lắk, cho biết tỉnh đã chọn 5/17 buôn để ưu tiên phát triển du lịch cộng đồng, trong đó có buôn Trí. Các hạng mục hạ tầng được đầu tư, người dân được tập huấn, học hỏi từ những mô hình thành công ở các tỉnh phía bắc.
Theo ông Long, mô hình của hộ gia đình Y Khăm Bun Hua Hwing đã bước đầu phát huy hiệu quả. Du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa như làm vòng tay, thưởng thức ẩm thực truyền thống, tạo nên sự tương tác sâu sắc. "Đây là hướng đi giúp bảo tồn văn hóa, tạo sinh kế bền vững và đa dạng hóa sản phẩm du lịch của tỉnh", ông nhấn mạnh.
Bun Hua cho biết hành trình phía trước vẫn nhiều thử thách, từ nâng cấp cơ sở vật chất đến cải thiện dịch vụ, mở rộng thị trường. Tuy vậy, anh tin du lịch cộng đồng có thể phát triển từ chính giá trị bản địa, từ ánh lửa bập bùng của những đêm cồng chiêng cùng tiếng cười hòa quyện của du khách và người dân. Chính câu chuyện mộc mạc ấy tạo nên sức lan tỏa bền bỉ, chạm đến cảm xúc bằng cái tình rất thật của đại ngàn.
