Dịp nghỉ lễ 30/4, đông đảo du khách ghé thăm đền Mai An Tiêm (xã Nga An, Thanh Hóa) để dâng hương và tham quan, khiến không gian di tích trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Trước sân đền, cánh đồng lúa xanh mướt trải dài, phía xa là dãy núi uốn lượn, trong đó một ngọn được người dân ví như "rồng chầu", tạo nên thế đất linh thiêng và bình yên.
Không khí lễ hội và ý nghĩa tâm linh
Anh Mai Sỹ Thành, một người dân địa phương, chia sẻ: "Tranh thủ kỳ nghỉ, gia đình tôi ghé đền dâng hương cho ông tổ họ Mai, như một cách trở về cội nguồn và cầu bình an." Không khí lễ hội vẫn còn lan tỏa sau hai ngày chính hội (11-12/3 âm lịch). Trước đó, chính quyền xã Nga An phối hợp cùng Hội đồng Họ Mai Việt Nam tổ chức chương trình nghệ thuật bán thực cảnh "Mai An Tiêm - Bản lĩnh khát vọng Việt Nam", thu hút đông đảo người dân và du khách. Những ngày sau lễ, di tích tiếp tục được trang hoàng, khách thập phương vẫn tấp nập về chiêm bái.
Biểu tượng tinh thần khởi nghiệp và tự lực
Đại diện UBND xã Nga An cho biết, hình tượng Mai An Tiêm không chỉ dừng lại ở sự tích quả dưa hấu, mà còn là biểu trưng cho tinh thần khởi nghiệp, ý chí tự lực và sáng tạo. Lễ hội vì thế vừa mang ý nghĩa tri ân tổ tiên, vừa là dịp quảng bá hình ảnh quê hương đổi mới và hiếu khách.
Truyền thuyết và giá trị lịch sử
Theo truyền thuyết, Mai An Tiêm là con nuôi của Vua Hùng. Bị đày ra đảo hoang, ông cùng gia đình vượt qua gian khó, tìm ra giống dưa hấu quý, gây dựng cuộc sống và biến vùng đất hoang thành nơi trù phú. Qua thời gian, câu chuyện trở thành biểu tượng cho đức tính cần cù, sáng tạo và ý chí vươn lên của người Việt. Mai An Tiêm là biểu tượng của tinh thần vượt khó.
Kiến trúc đền và các hiện vật quý
Để tưởng nhớ công lao, người dân lập đền thờ ngay tại nơi tương truyền ông từng sinh sống. Ngôi đền hiện nay được trùng tu từ năm 2010, tựa lưng vào núi, kiến trúc hình chữ Đinh gồm năm gian tiền bái và ba gian hậu cung. Trong hậu cung, tượng Mai An Tiêm được đặt trang trọng ở vị trí trung tâm, tay cầm quả dưa hấu đỏ – biểu tượng cho thành quả lao động. Di tích còn lưu giữ nhiều sắc phong thời Nguyễn, trong đó có sắc phong của các vua Duy Tân, Khải Định, ghi nhận việc thờ phụng và tôn vinh công đức của nhân vật lịch sử - huyền thoại này.
Lễ hội và phát triển du lịch
Hàng năm, vào trung tuần tháng 3 âm lịch, lễ hội Mai An Tiêm được tổ chức với nhiều nghi thức như rước kiệu, dâng hương, tế lễ tái hiện cuộc đời nhân vật. Phần hội sôi động với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, góp phần khơi dậy truyền thống tự lập, ý chí vượt khó trong cộng đồng. Ngày nay, đền Mai An Tiêm không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là một mắt xích quan trọng trong quần thể du lịch của Nga Sơn, góp phần kết nối giá trị văn hóa – lịch sử với phát triển du lịch địa phương.
