Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, lộ Vòng Cung (nay là đường tỉnh 923) giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Với chiều dài hơn 30 km chạy dọc sông Cần Thơ theo hình cánh cung, nơi đây từng là hệ thống đồn bốt dày đặc của địch. Lịch sử ghi dấu lộ Vòng Cung như một “tuyến lửa” khốc liệt, nơi mỗi tấc đất đều thấm máu và mồ hôi của các thế hệ đi trước. Những địa danh như căn cứ Vườn Mận, Trạm tập kết chuyển quân hay Khu di tích chiến thắng ông Hào đã trở thành biểu tượng bất tử về lòng quả cảm và tinh thần đấu tranh kiên cường của quân dân vùng đất này.
Hồi sinh từ đổ nát
Sau ngày 30/4/1975, từ vùng đất bị tàn phá nặng nề bởi bom đạn, người dân ven lộ Vòng Cung bắt tay vào công cuộc hồi sinh. Phát huy truyền thống hào hùng và tiềm năng đất đai màu mỡ do phù sa sông Hậu bồi đắp, các thế hệ nông dân đã cần mẫn cải tạo đất, làm thủy lợi và đưa vào canh tác các loại cây ăn trái có giá trị kinh tế cao. Nhờ vậy, sau hơn 50 năm, “tuyến lửa” năm nào đã hoàn toàn lột xác thành một “vành đai xanh” ngút ngàn.
Tại xã Phong Điền - địa bàn chiếm phần lớn chiều dài lộ Vòng Cung, sự thay đổi hiện lên rõ nét nhất. Những vườn cây trái sum suê với măng cụt, dâu, vú sữa, cam... đã thay thế cho hố bom, đồn bốt năm xưa. Ông Ngô Bình Trị, chủ vườn trái cây Vàm Xáng tại xã Phong Điền chia sẻ, nhiều thế hệ gia đình ông canh tác mảnh vườn này. Nhờ đất đai màu mỡ và sự chịu khó, thu nhập từ vườn cây luôn ổn định. Không dừng lại ở việc bán nông sản thô, ông cùng nhiều nhà vườn khác đã mở cửa đón khách tham quan, thưởng thức trái cây tại vườn, tạo nên mô hình kinh tế kết hợp hiệu quả nhờ giao thông thuận lợi và gần trung tâm thành phố Cần Thơ.
Sầu riêng - cây làm giàu
Những năm gần đây, các xã, phường dọc tuyến lộ Vòng Cung chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ về thu nhập nhờ cây sầu riêng. Với quy hoạch vùng trồng chuyên canh và hướng tới xuất khẩu, sầu riêng đang trở thành “cây làm giàu” cho nông dân địa phương. Hiện nay, xã Phong Điền có khoảng 8.000 ha cây ăn trái, trong đó sầu riêng chiếm hơn 3.000 ha. Mỗi năm, sản lượng sầu riêng đạt hơn 30.000 tấn, trị giá hơn 2.000 tỷ đồng. Với giá bán trung bình hơn 70.000 đồng/kg, mỗi ha sầu riêng mang lại lợi nhuận từ 300-400 triệu đồng/năm sau khi trừ chi phí.
Điểm sáng trong sự phát triển này là sự xuất hiện của các mô hình kinh tế hợp tác. Ông Huỳnh Thanh Lâm, Giám đốc Hợp tác xã sầu riêng Tân Thành cho biết: Đơn vị đang canh tác sầu riêng theo tiêu chuẩn VietGap và đã được cấp mã số vùng trồng để xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Thay vì chạy theo số lượng, người dân có ý thức giữ vững chất lượng và thương hiệu “Sầu riêng Phong Điền” để phát triển bền vững.
Nông thôn mới kiểu mẫu
Sự phát triển kinh tế đã tạo tiền đề vững chắc để các xã ven lộ Vòng Cung xây dựng nông thôn mới. Đến nay, xã Phong Điền đã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu và hướng tới xây dựng nông thôn mới hiện đại theo định hướng của thành phố. Người dân không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn tích cực đóng góp tiền của, ngày công để nâng cấp hạ tầng, làm đẹp diện mạo quê hương.
Để đáp ứng yêu cầu của nông thôn mới hiện đại, thành phố Cần Thơ đã đầu tư hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn nhằm khơi thông tiềm năng của lộ Vòng Cung. Đó là đường vành đai phía tây dài gần 20 km với vốn đầu tư hơn 3.800 tỷ đồng; nâng cấp, mở rộng các tuyến tỉnh lộ 917, 918 và 923 với vốn đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng nhằm tăng cường kết nối.
Bảo tồn lịch sử và phát triển du lịch
Song song với phát triển kinh tế, công tác bảo tồn lịch sử luôn được chú trọng. Việc tôn tạo các di tích quanh lộ Vòng Cung không chỉ nhằm giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ mà còn tạo ra những điểm dừng chân văn hóa ý nghĩa, thu hút du khách đến với Cần Thơ.
Bí thư Đảng ủy xã Phong Điền Nguyễn Trung Nghĩa cho biết: Lộ Vòng Cung có vị trí đặc biệt quan trọng trong cả quá khứ lẫn hiện tại. Cùng với việc đầu tư cơ sở hạ tầng của thành phố, địa phương đang huy động các nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng nông thôn, nhất là giao thông, thủy lợi gắn với xây dựng nông thôn mới. Phong Điền tập trung phát triển kinh tế vườn với các trái cây đặc sản kết hợp du lịch để nâng cao thu nhập người dân. Hiện từ xã Phong Điền đến trung tâm thành phố, hệ thống giao thông được đầu tư mở rộng, kết nối nhanh chóng, giúp thu hút du khách cũng như tiêu thụ trái cây cho người dân được thuận tiện.
Lộ Vòng Cung hôm nay là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của vùng đất và con người Cần Thơ. Một “vành đai xanh” trù phú, thanh bình đã mọc lên trên nền “tuyến lửa” năm xưa, hứa hẹn sẽ còn vươn xa hơn nữa trên hành trình phát triển bền vững.
