Hồ Sedlitz, một mỏ than lộ thiên cũ tại miền đông nước Đức, dự kiến sẽ chính thức mở cửa cho các hoạt động bơi lội và chèo thuyền vào cuối tháng 4 năm nay. Sự kiện này đánh dấu bước hoàn thiện cuối cùng của một dự án kéo dài hàng thập kỷ nhằm biến các mỏ than thành quần thể hồ nhân tạo quy mô lớn. Đây được xem là mảnh ghép cuối cùng của quần thể hồ Lusatian, với tổng diện tích khoảng 14.000 ha, tạo nên một cảnh quan sinh thái mặt nước gần tương đương với hồ Como của Italy, một trong những hồ nước nổi tiếng nhất châu Âu.
Quá trình chuyển đổi từ mỏ than thành hồ nhân tạo
Đức sở hữu hơn 12.000 hồ tự nhiên, cùng với hàng trăm hồ nhân tạo được hình thành từ các mỏ than nâu lộ thiên. Tuy nhiên, quy mô tại Lusatia, khu vực nằm giữa Berlin và Dresden, được đánh giá là lớn nhất và đặc biệt nhất. Trong thời kỳ Đông Đức, hơn 2 tỷ tấn than nâu đã được khai thác từ độ sâu trên 60 mét, để lại những hố mỏ khổng lồ. Từ năm 1967, quá trình cải tạo bắt đầu với việc hình thành hồ Senftenberg, đặt nền móng cho vùng hồ Lusatian ngày nay.
Hiện tại, khu vực này bao gồm 23 hồ nhân tạo với tổng diện tích mặt nước khoảng 14.000 ha. Trong tương lai, 10 hồ sẽ được kết nối bằng hệ thống kênh đào, tạo thành một mạng lưới giao thông thủy liên thông rộng khoảng 7.000 ha, phục vụ cho du lịch và giải trí. Công ty Quản lý Khai thác Lausitz và Trung Đức (LMBV) chịu trách nhiệm cải tạo các mỏ từ đầu những năm 1990. Tổng cộng, đơn vị này đang phát triển khoảng 50 hồ lớn, riêng tại Lusatia có 24 hồ.
Tiến sĩ Uwe Steinhuber tại LMBV cho biết: "Đây là quá trình kéo dài qua hai thế hệ". Ông cũng tiết lộ chi phí chuyển đổi lên tới hàng chục tỷ euro, riêng khu vực Lusatia tiêu tốn khoảng 7 tỷ euro. Mỗi hồ cần từ 200 đến 600 triệu euro để đảm bảo an toàn lâu dài. Quá trình làm ngập được thực hiện bằng cách dẫn nước từ các sông Neisse, Spree và Schwarzer Elster. Nếu không có can thiệp kỹ thuật, một mỏ lộ thiên có thể mất từ 80 đến 100 năm để tự đầy nước.
Hiện tổng diện tích mặt nước đạt khoảng 130 km² và dự kiến sẽ đạt 144 km² khi hoàn thành, gần bằng diện tích hồ Como (146 km²). Khoảng 90% thể tích các hố mỏ đã được lấp đầy nước.
Tác động kinh tế và du lịch
Sự thay đổi này đang mang lại những tác động kinh tế rõ rệt. Năm 2025, khu vực ghi nhận khoảng 800.000 lượt lưu trú qua đêm tại các cơ sở du lịch. Khách du lịch từ Cộng hòa Séc tăng mạnh với hơn 23.000 lượt, tăng 12,7% so với năm trước. Mục tiêu dài hạn là đạt 1,5 triệu lượt mỗi năm. Việc phát triển du lịch cũng tạo thêm việc làm trong các lĩnh vực dịch vụ, khách sạn và giải trí, bao gồm cả cho các cựu thợ mỏ và gia đình họ.
Ngoài ra, hệ thống hồ còn đóng vai trò là nguồn dự trữ nước, hỗ trợ các con sông trong khu vực, đặc biệt trong những giai đoạn hạn hán. Theo các nhà quản lý, Lusatia có thể trở thành hình mẫu cho các khu vực khai thác than khác tại châu Âu, nhờ sự kết hợp giữa phục hồi môi trường, quy hoạch cảnh quan và phát triển kinh tế bền vững.
Tương lai của khu vực
Trong khi đó, các mỏ lộ thiên còn hoạt động trong khu vực dự kiến sẽ đóng cửa dần từ năm 2030, với mỏ cuối cùng có thể kéo dài đến năm 2038, trước khi tiếp tục được làm ngập và tích hợp vào hệ thống hồ. Từ những "vết sẹo" công nghiệp, Lusatia đang dần trở thành một trong những cảnh quan nhân tạo độc đáo nhất châu Âu.
