Nhận thức được tầm quan trọng của nguồn vốn di sản, thành phố Cần Thơ triển khai phân cấp quản lý một cách bài bản, khoa học và chặt chẽ nhằm bảo tồn các di tích, di sản văn hóa và phát triển du lịch. Bảo tàng thành phố Cần Thơ được giao trọng trách trực tiếp quản lý và vận hành các điểm di tích có tầm ảnh hưởng lớn và ý nghĩa lịch sử sâu sắc.
Các di tích trọng điểm được quản lý tập trung
Có thể kể đến những địa danh cốt lõi như: Di tích quốc gia đặc biệt Chiến thắng Chương Thiện, Di tích quốc gia Khám lớn Cần Thơ, Di tích quốc gia Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ, và Di tích quốc gia Chiến thắng Tầm Vu. Đồng thời, đơn vị này cũng chịu trách nhiệm gìn giữ các địa điểm thiêng liêng và mang tính giáo dục truyền thống cao, như: Di tích quốc gia Đền thờ Bác Hồ ở xã Lương Tâm, Di tích quốc gia Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng, Di tích quốc gia địa điểm Mỹ-Diệm tàn sát đồng bào khi lập Khu trù mật Vị Thanh-Hỏa Lựu.
Phân cấp quản lý về cơ sở
Đối với các di tích lịch sử-văn hóa còn lại, thành phố phân cấp quản lý triệt để về các xã, phường để tạo sự chủ động trong bảo tồn và khai thác. Sự phân cấp quản lý đã mang lại luồng sinh khí mới cho các địa phương, giúp chuyển hóa các giá trị di sản thành sản phẩm du lịch có sức hút cao.
Phường Bình Thủy hiện có sáu di tích cấp quốc gia, bao gồm: Mộ Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, Nhà cổ Bình Thủy, Đặc ủy An Nam Cộng sản Đảng Hậu Giang, Chùa Hội Linh, Đình Bình Thủy và Nam Nhã Phật Đường. Bí thư Đảng ủy phường Phan Thị Nguyệt khẳng định: Đây là tài nguyên văn hóa đặc biệt quý giá, phục vụ mục tiêu giáo dục truyền thống, bảo tồn bản sắc và sinh hoạt tín ngưỡng, là động lực quan trọng để phát triển kinh tế du lịch. Phường đã chủ động kết nối các di tích này với Đền thờ Vua Hùng thành phố Cần Thơ và Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ được tổ chức hằng năm, tạo nên một chuỗi hành trình trải nghiệm phong phú cho du khách.
Kết nối di sản văn hóa phi vật thể
Không nằm ngoài xu thế, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Văn hóa Chợ nổi Cái Răng khai thác du lịch bằng cách kết nối không gian văn hóa sông nước với các di tích lịch sử trên địa bàn như: Hiệp Thiên Cung (chùa Ông), di tích Trận Lê Bình, Chiến thắng Ông Cửu... tạo dựng một hệ sinh thái du lịch đặc thù, giúp phường Cái Răng thu hút bình quân hơn một triệu lượt du khách mỗi năm, khẳng định vị thế mũi nhọn kinh tế của địa phương.
Tại các địa bàn như phường Phú Lợi và phường Sóc Trăng, dấu ấn văn hóa thể hiện rõ nét qua các công trình kiến trúc chùa Khmer độc đáo và giàu bản sắc. Hệ thống di tích này như chùa Kh'Leang, chùa Đất Sét, chùa Mahatup (chùa Dơi)... được thành phố quy hoạch kết nối đồng bộ, hình thành các tuyến tham quan liên hoàn phục vụ du khách. Nhờ chiến lược quảng bá hình ảnh tốt, lượng khách tham quan tăng trưởng ổn định qua từng năm.
Sản phẩm du lịch đặc thù từ các địa phương
Để hấp dẫn du khách, các xã, phường nơi có di tích, di sản văn hóa triển khai nhiều sản phẩm du lịch đặc thù. Xã Phú Hữu đã định hình rõ nét bộ sản phẩm du lịch theo chiến lược ba trục chính: Đỏ-Xanh-Trải nghiệm. Trong đó:
- Du lịch Đỏ: Tập trung vào việc xây dựng tour “Hành trình Liên Tỉnh ủy”, kết nối trực tiếp với Di tích Nam Kỳ khởi nghĩa ở xã Châu Thành.
- Du lịch Xanh: Hướng tới việc phát huy các mô hình kinh tế sinh thái nông nghiệp, hệ thống sông rạch tự nhiên.
- Du lịch Trải nghiệm: Mang tính tương tác cao khi phục dựng sống động các hoạt động tại các làng nghề truyền thống như đan lục bình, dệt chiếu, hầm than, cho phép khách du lịch trực tiếp tham gia chế tác sản phẩm lưu niệm.
Phường Thuận Hưng tạo nên chuỗi liên kết độc đáo giữa Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia Đình Thuận Hưng với hệ thống nhà cổ, Làng nghề bánh tráng Thuận Hưng trứ danh, Vườn Cò Bằng Lăng và Vườn sinh thái Tân Lộc. Trong khi đó, phường Mỹ Xuyên khai thác sâu giá trị lịch sử qua đề án “Hành trình tìm về thương cảng Bãi Xàu xưa gắn với khu vực chợ Cũ”, kết nối tham quan quần thể kiến trúc tín ngưỡng, Di tích chùa Chén Kiểu với không gian trải nghiệm ẩm thực bản địa như bún nước lèo và bánh cống.
Ứng dụng công nghệ số và định hướng phát triển
Để tối ưu hóa trải nghiệm và bắt kịp xu hướng toàn cầu, việc ứng dụng công nghệ số được xác định là chìa khóa then chốt. Các địa phương đang đẩy mạnh việc tích hợp các nền tảng số, mã QR thông tin, công nghệ thực tế ảo, thực tế ảo tăng cường và trí tuệ nhân tạo (AI) vào việc số hóa tài liệu, quản lý thông tin, tổ chức trưng bày và quảng bá hình ảnh di sản đến với du khách trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, việc khai thác các di tích, di sản văn hóa để phát triển du lịch còn một số hạn chế do một số di tích xuống cấp cho nên chưa đáp ứng nhu cầu du khách; sản phẩm du lịch đôi khi còn đơn điệu, trùng lặp, khó giữ chân du khách; công tác quảng bá, xúc tiến du lịch chưa được quan tâm đúng mức...
Để phát huy các giá trị di sản văn hóa và phát triển kinh tế du lịch, Thành ủy Cần Thơ đã ban hành Đề án số 03-ĐA/TU ngày 29/4/2026 về phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời, khẩn trương xây dựng Nghị quyết chuyên đề về phát triển văn hóa thành phố trong kỷ nguyên mới.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Thị Ngọc Điệp cho biết: Trên cơ sở đề án của Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ tập trung nguồn lực đầu tư, bảo tồn, phát huy các di tích, di sản văn hóa để thu hút du khách trong và ngoài nước. Bên cạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý, khai thác di tích, thành phố nghiên cứu ban hành cơ chế, chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực này, đồng thời tăng cường quảng bá, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với di sản văn hóa để phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, quảng bá hình ảnh con người Cần Thơ trong tiến trình hội nhập.
