Giữa lòng Hà Nội, làng cổ Bắc Biên (phường Ngọc Thụy, quận Long Biên) vẫn tồn tại hơn 300 năm với những nét kiến trúc cổ kính, là minh chứng cho sự giao thoa giữa quá khứ và hiện đại. Ngôi làng này đang đặt ra bài toán bảo tồn di sản trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ.
Làng cổ hơn 300 năm tuổi giữa lòng thủ đô
Làng Bắc Biên có lịch sử hình thành từ thế kỷ 17, với nhiều ngôi nhà cổ, đình, chùa và các công trình kiến trúc truyền thống. Theo thống kê, làng hiện còn khoảng 30 ngôi nhà cổ có niên đại từ 100 đến 300 năm. Trong đó, nhiều ngôi nhà được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống Bắc Bộ, với mái ngói rêu phong, tường gạch lâu năm.
Áp lực đô thị hóa và nguy cơ biến mất
Tuy nhiên, sự phát triển của đô thị đang đe dọa sự tồn tại của làng cổ. Nhiều công trình cao tầng mọc lên xung quanh, kéo theo nguy cơ phá vỡ cảnh quan và kiến trúc cổ. Ông Nguyễn Văn Hùng, một người dân sống lâu năm trong làng, cho biết: “Chúng tôi lo lắng rằng làng sẽ bị biến mất nếu không có biện pháp bảo tồn kịp thời. Nhiều ngôi nhà cổ đã xuống cấp nghiêm trọng”.
Giải pháp bảo tồn bền vững
Trước thực trạng đó, các chuyên gia và nhà quản lý đã đề xuất nhiều giải pháp. Một trong số đó là kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế cho người dân. Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, mô hình này đã được áp dụng thành công tại một số làng cổ khác như Đường Lâm (Sơn Tây).
Kinh nghiệm từ làng cổ Đường Lâm
Làng cổ Đường Lâm, cũng ở Hà Nội, đã trở thành điểm sáng trong bảo tồn di sản. Với hơn 20 ngôi nhà cổ được bảo tồn nguyên vẹn, làng thu hút hàng nghìn du khách mỗi năm. “Bí quyết là sự tham gia của cộng đồng và chính sách hỗ trợ từ chính quyền”, bà Lê Thị Hoa, một chuyên gia văn hóa, nhận định.
Bài toán bảo tồn trong lòng đô thị
Bắc Biên nằm ngay cạnh khu đô thị mới, nên áp lực đất đai và giá trị thương mại rất lớn. Tuy nhiên, nếu được quy hoạch hợp lý, làng cỏ thể trở thành “ốc đảo” di sản giữa lòng thành phố. Theo kiến trúc sư Trần Thanh Bình, “cần có cơ chế đặc thù để bảo tồn những ngôi nhà cổ, đồng thời hạn chế xây dựng mới không phù hợp”.
Hiện nay, UBND quận Long Biên đã có kế hoạch khảo sát, đánh giá hiện trạng các di tích trong làng. Dự kiến, trong năm 2025, một số ngôi nhà cổ sẽ được tu bổ, phục hồi. Đây là tín hiệu tích cực cho công tác bảo tồn di sản trong bối cảnh đô thị hóa.
