Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz sụt giảm đang đe dọa thắt chặt nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc dầu mỏ nghiêm trọng. Theo CNN, tình trạng này lặp lại sự gián đoạn hàng triệu thùng mỗi ngày hồi tháng 3, nhưng lần này thế giới không còn 'tấm đệm' bảo vệ từ các kho dự trữ dầu thô chiến lược vì chúng đã cạn kiệt.
Kho dự trữ cạn kiệt, nguy cơ giá dầu tăng vọt
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố ngày 15/7 cho biết, mức thiếu hụt khoảng 4 triệu thùng/ngày trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5 đã được bù đắp nhờ rút dầu từ các kho dự trữ. Tuy nhiên, IMF nhận định: 'Cú sốc ban đầu được xoa dịu nhờ thị trường năng lượng còn dư địa điều chỉnh. Tuy nhiên, nếu các kho dự trữ không được bổ sung, thế giới sẽ dễ bị tổn thương hơn trước những cú sốc tiếp theo'.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, dự trữ dầu thô của Mỹ giảm gần 1,7 triệu thùng trong tuần trước do xuất khẩu tăng, dù vẫn duy trì dưới mức trung bình thời kỳ tiền xung đột với Iran. Tại Cushing, Oklahoma - điểm giao nhận của dầu WTI, lượng tồn kho đã vượt mốc 20 triệu thùng, mức tối thiểu để trung tâm này hoạt động. IEA đã thực hiện đợt xả kho khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử, đưa ra thị trường 400 triệu thùng dầu từ nguồn dự trữ chiến lược. Trung Quốc cũng góp phần giảm thiếu hụt bằng cách cắt giảm công suất lọc dầu và sử dụng dầu dự trữ trong nước.
Căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz và các mặt trận khác
Tình hình căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, đẩy giá dầu lên cao khi eo biển Hormuz bị phong tỏa trở lại. Vào lúc 13h05 giờ Việt Nam, giá dầu Brent Biển Bắc ở mức 84,51 USD/thùng, dầu WTI 79,37 USD/thùng, giảm 1% so với mức tăng 13% của ngày hôm trước nhưng vẫn rất cao so với một tuần trước. Theo Bloomberg, giá dầu thô đã tăng vọt lên mức cao nhất trong khoảng một tháng, đảo ngược đà giảm 30% của quý hai.
Các cuộc tấn công gần như mỗi ngày của Ukraine vào cơ sở nhiên liệu và tàu chở dầu của Nga càng gây sức ép lên nguồn cung toàn cầu. Ông Jeff Currie, cố vấn cấp cao tại Carlyle Group Inc., nhận định trên Bloomberg: 'Tình hình năng lượng hiện rất nghiêm trọng khi nguồn cung dầu không chỉ bị đe dọa bởi căng thẳng tại eo biển Hormuz, mà còn chịu ảnh hưởng tiêu cực từ việc thiếu hụt dầu thô và công suất lọc dầu của Nga do cuộc chiến với Ukraine'.
Goldman Sachs cảnh báo giá dầu Brent có thể vượt mốc 110 USD/thùng trong quý IV nếu xuất khẩu tại Vùng Vịnh đình trệ. Ngược lại, nếu căng thẳng hạ nhiệt, giá dầu có thể giảm xuống 60 USD/thùng vào cuối năm.
An ninh hàng hải bị đe dọa, cảnh báo rủi ro nghiêm trọng
Tại eo biển Hormuz, các công ty vận tải quốc tế đang thận trọng di chuyển theo cơ chế hộ tống của quân đội Mỹ, sau những vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền. Kể từ khi xung đột với Iran bùng phát vào ngày 28/2, thủy lôi trên luồng hàng hải an toàn do IMO thiết lập từ năm 1968 đã buộc các tàu chuyển hướng sang hai tuyến tạm thời gần bờ biển Iran hoặc Oman.
Trong tháng 6, quân đội Mỹ đã hỗ trợ các tàu thương mại di chuyển an toàn qua eo biển, tạo điều kiện xuất khẩu hàng chục triệu thùng dầu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vận tải đánh giá tuyến đường gần Oman cũng đã trở nên nguy hiểm. 'Tình hình dường như đang khó kiểm soát', một nguồn tin trong ngành vận tải biển nói với Reuters, đồng thời cho biết công ty này quyết định không đưa tàu qua eo biển vì lo ngại an ninh xấu đi. Từ ngày 7/7, vùng biển Oman ghi nhận 5 vụ tấn công vào tàu thương mại, gồm 3 siêu tàu chở dầu thô, một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng và một tàu container.
Trung tâm Thông tin Hàng hải Hỗn hợp do Hải quân Mỹ đứng đầu đã điều chỉnh mức cảnh báo rủi ro tại eo biển Hormuz từ 'đáng kể' lên 'nghiêm trọng' - chỉ cách mức cao nhất là 'nguy cấp' một bậc. Hải quân Mỹ thừa nhận thông tin cảnh báo 'có thể chưa theo kịp những diễn biến thực tế'.
Diễn biến chính trị và ngoại giao
Ngày 15/7, quân đội Mỹ tiếp tục không kích vào Iran, tiếp nối chuỗi tấn công nhiều đêm. Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào Kuwait, Bahrain và Jordan. Trước đó, ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực và tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
