Thỏa thuận vừa đạt được giữa Anh và Tây Ban Nha về vùng lãnh thổ Gibraltar được coi là một tuyệt tác về thương thảo ngoại giao. Hàng rào vật lý ngăn cách Gibraltar và Tây Ban Nha, được dựng lên từ năm 1908, nay đã được dỡ bỏ. Vùng lãnh thổ do Anh kiểm soát trở thành một bộ phận của khối Schengen và liên minh thuế quan EU, dù Anh không còn là thành viên EU.
Chi tiết thỏa thuận
Theo thỏa thuận có hiệu lực từ ngày 15.7.2026, Anh vẫn duy trì căn cứ quân sự ở Gibraltar nhưng quyền kiểm soát xuất nhập cảnh thuộc về Tây Ban Nha. Anh không từ bỏ chủ quyền đối với Gibraltar, đồng thời yêu cầu của Tây Ban Nha về chủ quyền cũng không bị xâm phạm. Người dân đi bộ vào Gibraltar sau khi hàng rào biên giới được dỡ bỏ, như hình ảnh do Reuters ghi nhận.
Lợi ích cho Anh
Gibraltar cách xa Anh về địa lý và phụ thuộc hoàn toàn vào Tây Ban Nha về kinh tế, thương mại, nhân công và hàng hóa. Thỏa thuận giúp Anh bảo tồn quyền kiểm soát hiện tại, duy trì sự sống kinh tế của vùng lãnh thổ, tiếp cận thị trường chung EU và tự chủ quân sự.
Lợi ích cho Tây Ban Nha
Tây Ban Nha có quyền kiểm soát biên giới ngoài EU (Schengen) tại Gibraltar, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng lân cận, tận dụng vốn EU mà không từ bỏ yêu cầu chủ quyền lâu nay.
Tác động và rủi ro
Thỏa thuận được xem là mô hình giải quyết tranh chấp mới ở châu Âu. Tuy nhiên, điểm yếu là có thể bị lật ngược bởi biến động chính trị nội bộ ở hai nước. Theo nhà phân tích Phạm Lữ, đây là kết quả của việc cả hai bên để lý trí khắc chế tình cảm, gạt tranh chấp sang bên, đánh đổi rủi ro chính trị nội bộ lấy lợi ích thiết thực trước mắt.
