Hợp tác đầu tư, thương mại hay du lịch giữa Việt Nam và Nga liên tục được mở rộng sau hơn 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.
Đối tác thương mại quan trọng về công nghiệp, năng lượng
Nhắc đến Nga (hay Liên Xô trước đây), nhiều người dân Việt Nam đều nhớ ngay đến những sản phẩm từng rất quen thuộc, từ bàn ủi, quạt tai voi trong gia đình đến những chiếc máy cày, máy kéo. Hay Liên doanh dầu khí Việt - Nga (Vietsovpetro), một trong những biểu tượng cho mối quan hệ hợp tác song phương bền chặt, đến nay đã có 45 năm hình thành và phát triển. Năm 2025, Việt Nam và Nga kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao; trước đó, năm 2012, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Với bề dày lịch sử quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác kinh tế, kim ngạch trao đổi thương mại song phương đang lấy lại đà tăng trưởng tích cực với mức 4,77 tỉ USD năm 2025 và trong 4 tháng đầu năm nay đạt 1,72 tỉ USD, tăng 9,22% so với mức cùng kỳ năm trước. Cơ cấu hàng hóa giữa hai bên mang tính bổ trợ rõ rệt khi Việt Nam xuất sang Nga các sản phẩm nông nghiệp như hạt điều, cà phê, cao su, hạt tiêu cũng như hàng dệt may, thủy sản, linh kiện điện tử, điện thoại… Trong khi đó, Việt Nam nhập khẩu từ Nga các mặt hàng như lúa mì, hóa chất, dược phẩm, thiết bị ô tô…
Hai nước có nhiều dự án hợp tác đầu tư lẫn nhau. Nga hiện có gần 200 dự án tại Việt Nam với tổng vốn khoảng 1 tỉ USD, đứng thứ 25/139 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào nước ta. Mới nhất vào tháng 3 vừa qua, Việt Nam và Nga đã ký hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam (dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1), kỳ vọng trở thành công trình biểu tượng mới cho tình hữu nghị Việt - Nga. Cạnh đó, Tập đoàn Novatek - nhà sản xuất khí đốt tự nhiên lớn thứ hai của Nga - đã bày tỏ mong muốn mở rộng hợp tác và đầu tư tại Việt Nam, mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Hay Tập đoàn Zarubezhneft cũng lên kế hoạch phối hợp với Petrovietnam tiếp tục nghiên cứu, mở rộng hoạt động đầu tư các dự án thăm dò khai thác dầu khí mới tại cả hai nước… Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 25 dự án đầu tư sang Nga, nổi bật là các dự án của Rusvietpetro (dự án Liên doanh giữa Petrovietnam và Zarubezhneft), Trung tâm thương mại Hà Nội - Moscow, tổ hợp chăn nuôi bò sữa và chế biến của Tập đoàn TH True Milk…
Là người đã có nhiều năm học tập, nghiên cứu tại Nga cùng rất nhiều đợt công tác ở nước này, PGS-TS Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và chính trị thế giới, phân tích: Việt Nam và Liên Xô trước đây đã có mối quan hệ ngay từ sau Cách Mạng Tháng Tám. Vì vậy hai nước đã có quan hệ hữu nghị, hợp tác truyền thống, chặt chẽ trên nhiều lĩnh vực. Trong 2 cuộc kháng chiến giành độc lập của Việt Nam, nước bạn có nhiều hoạt động viện trợ, hỗ trợ cho Việt Nam, từ quốc phòng an ninh đến kinh tế. Đến giai đoạn sau khi đất nước thống nhất thì Liên Xô và sau này là Nga cũng có vai trò hỗ trợ rất lớn đối với Việt Nam. Nếu như trước đây chủ yếu Việt Nam nhận tài trợ thì sau này, quan hệ thương mại hai bên đã phát triển mạnh mẽ và Việt Nam cũng vươn lên hợp tác ngày càng sâu rộng hơn. Hai nước đã xác lập quan hệ Đối tác chiến lược năm 2001 và nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2012. Đồng thời những chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo hai nước đã đưa quan hệ hợp tác ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu. Hiện nay nhiều lĩnh vực hợp tác vẫn còn tiềm năng phát triển lớn mạnh hơn nữa.
PGS-TS Võ Đại Lược nhấn mạnh thêm: Năm trước, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam có chuyến thăm chính thức Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, hai bên nhất trí tiếp tục thực hiện hợp tác trong 5 lĩnh vực trọng yếu là quốc phòng - an ninh, năng lượng - dầu khí, khoa học công nghệ cao, đào tạo nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng. Với chuyến công tác lần này của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, chắc chắn hợp tác giữa hai nước sẽ tiếp tục phát triển. Từ quan hệ đối ngoại thì nhiều lĩnh vực hợp tác khác cũng sẽ đi lên.
Du khách lập kỷ lục
Nói đến mối quan hệ khắn khít giữa Việt Nam và Nga, không thể không nhắc tới du lịch. Thời gian qua, dòng khách di chuyển giữa 2 quốc gia liên tục thiết lập những cột mốc kỷ lục mới, khẳng định vị thế đối tác du lịch chiến lược của nhau.
Theo số liệu mới nhất từ Cục Du lịch quốc gia, chỉ tính riêng 5 tháng đầu năm, Việt Nam đã đón khoảng 618.000 lượt khách Nga. Đây là thị trường có tốc độ tăng trưởng bùng nổ nhất với mức tăng lên tới 194% so với cùng kỳ 2025. Dự báo cả năm nay, lượng khách Nga tới Việt Nam sẽ dễ dàng vượt mốc 1 triệu lượt. Sau một thời gian chững lại vì dịch bệnh và chiến sự, Nga hiện đã giành vị trí thị trường khách quốc tế lớn nhất của Việt Nam tại châu Âu và thứ 3 trên toàn cầu, chỉ sau Trung Quốc và Hàn Quốc. Sự bứt phá này thực tế đã được nhen nhóm từ năm 2025. Thống kê của Hiệp hội Các nhà điều hành du lịch Nga (ATOR) ghi nhận Việt Nam chính là điểm đến nước ngoài có tốc độ tăng trưởng khách Nga cao nhất thế giới trong năm 2025, đạt tổng cộng 689.700 lượt, vượt qua cả mốc đỉnh điểm 646.524 lượt của năm 2019, thời điểm trước đại dịch Covid-19.
Không chỉ nổi bật về số lượng, khách Nga còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với hệ sinh thái du lịch của nhiều địa phương vùng duyên hải miền Trung và miền Nam. Với đặc thù thích "trốn đông", chuộng biển ấm và nắng ấm quanh năm, họ là tệp khách có thời gian lưu trú dài ngày nhất (trung bình từ 10 - 15 ngày) với mức chi tiêu vào hàng "khách sộp" nhờ xu hướng đặt các hạng phòng cao cấp, sử dụng nhiều dịch vụ tại chỗ và chi tiêu vượt xa mức tham quan cơ bản. Đến nay, Nha Trang (Khánh Hòa) vẫn là "thủ phủ" đón khách Nga lớn nhất cả nước. Các doanh nghiệp lữ hành lớn tại đây cho biết có những giai đoạn khách Nga chiếm tới trên 40% tổng lượng khách quốc tế của tỉnh, lấp đầy các resort 4 - 5 sao dọc đường Trần Phú và khu Bãi Dài. Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa ước tính các chuyến bay charter từ Nga và các nước CIS sẽ mang theo tới 1,2 - 1,5 triệu lượt khách đến Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2027.
Ông Nguyễn Văn Thành, nguyên Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nha Trang - Khánh Hòa, nhớ lại khoảng 16 năm trước, khi Khánh Hòa bắt đầu lọt vào "mắt xanh" của người Nga, Nha Trang còn chưa vào top điểm đến của cả nước và mới bắt đầu khai phá tiềm năng du lịch quốc tế. Mỗi tuần, hãng lữ hành Pegas Turistik tổ chức 9 chuyến bay đưa khách từ vùng Viễn Đông (Nga) đến sân bay Cam Ranh; trong đó 70% khách lưu trú ở Nha Trang, 30% vào Phan Thiết.
Khách Nga hồi đó rất hài lòng với chất lượng dịch vụ du lịch ở Nha Trang và nhìn nhận đây sẽ là thiên đường du lịch trong tương lai. Quả thật, từ sau đó, khách Nga liên tục tới Nha Trang. Nối đường bay, mở rộng xúc tiến, Nga không chỉ trở thành thị trường trọng điểm chiếm tới hơn 70% lượng khách ngoại tới Nha Trang mà còn góp phần thay đổi diện mạo cả ngành du lịch Khánh Hòa. Rất nhiều Việt kiều Nga đã về nước đổ vốn đầu tư vào Nha Trang, xây dựng nên những khách sạn chất lượng dọc bãi biển, đồng thời nâng cấp chất lượng dịch vụ du lịch lên tầm cao mới.
Khởi nguồn từ Nha Trang, đến nay, Phú Quốc (An Giang), Mũi Né (Lâm Đồng) và Đà Nẵng cũng đã ghi nhận cuộc đổ bộ ồ ạt của dòng khách xứ sở bạch dương nhờ các chuyến bay thuê chuyến (charter flight) được tổ chức liên tục. Không chỉ các bãi biển xanh trong, nắng vàng rực rỡ mới có lợi thế đón khách Nga sang tránh đông như trước, thủ đô Hà Nội và TP.HCM cũng đang xúc tiến mạnh mẽ thị trường này.
Ở chiều ngược lại, xu hướng người Việt lựa chọn Nga làm điểm đến cho các kỳ nghỉ dài ngày cũng tăng trưởng rõ rệt. Đại diện các công ty lữ hành lớn tại Việt Nam như Vietravel, Saigontourist hay BestPrice thông tin các tour đi Nga (đặc biệt là hành trình "vàng" Moscow - St. Petersburg) luôn nằm trong top các tour outbound (du lịch nước ngoài) cao cấp bán chạy nhất từ hè 2025 đến nay.
Ông Nguyễn Văn Thành lý giải sau một thời gian trải qua xung đột cùng nhiều bất ổn, người Nga có nhu cầu tìm đến những nơi mang lại cảm giác thanh bình, thật sự mang tính nghỉ dưỡng. Họ sẵn sàng chi tiêu cho những trải nghiệm nghỉ dưỡng đẳng cấp cao và Việt Nam đang sở hữu đầy đủ lợi thế. Chiều ngược lại, khách Việt ngày càng có xu hướng tìm kiếm các trải nghiệm văn hóa, lịch sử sâu sắc và phong cảnh thiên nhiên khác biệt. Việc Nga áp dụng chính sách thị thực linh hoạt càng mở rộng cánh cửa đưa người Việt tới khám phá xứ sở bạch dương.
Hợp tác ngày càng rộng mở
TS Nguyễn Việt Hùng, giảng viên cao cấp - nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Cán bộ TP.HCM, đánh giá: Việt Nam và Nga hiện nay là Đối tác chiến lược toàn diện, trong đó, kinh tế là một trụ cột hợp tác quan trọng, phản ánh rõ nhất sự hợp tác tin cậy. Mối quan hệ này đã trải qua quá trình lâu dài và được thử thách trong nhiều điều kiện hoàn cảnh khác nhau, từ trong chiến tranh khốc liệt, trong quá trình khôi phục đất nước sau chiến tranh tới thời kỳ xây dựng, phát triển của Việt Nam.
TS Nguyễn Việt Hùng cũng nhấn mạnh sự hào hiệp của Liên Xô trước đây và của nước Nga hiện nay. Sau khi kế thừa Liên Xô, Nga đã xóa nợ và giúp Việt Nam xây dựng những lĩnh vực kinh tế hết sức quan trọng. Trong đó, ngành năng lượng, đặc biệt là khai thác dầu và khí ở thềm lục địa, đặt nền móng hình thành ngành công nghiệp khai thác dầu khí của Việt Nam. Đây là một trong thành tựu lớn về hợp tác kinh tế giữa 2 nước. Đặt trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động lớn và vấn đề năng lượng đang được đặt ra gay gắt như hiện nay, càng thấy được giá trị, tầm nhìn trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa Việt Nam - Liên Xô ngày xưa và hôm nay là Việt Nam - Nga. Đặc biệt, Nga đã đào tạo cho Việt Nam đội ngũ những nhà quản trị doanh nghiệp, kỹ sư trên nhiều lĩnh vực khác nhau như: cơ khí chế tạo, hóa chất, bưu chính viễn thông, đường sắt, đường bộ, đường thủy nội địa, đường thủy ven bờ, rồi cảng biển, hàng hải, hàng không... Hiện nay, Việt Nam còn nhìn thấy thêm tiềm năng từ Nga là nơi cung ứng các giá trị chuyển đổi công nghệ mới.
"Nước Nga - một trung tâm khoa học sáng tạo lâu đời của thế giới - sẽ là 'kho báu chất xám' rất cần thiết với nước ta khi xác định trụ cột phát triển là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Quan hệ đôi bên không dừng lại ở các giao dịch thương mại, mà còn có ý nghĩa lớn tới chất lượng đào tạo nguồn nhân lực để phục vụ kinh tế số, kinh tế xanh hiện nay của Việt Nam", TS Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh.
Cũng theo chuyên gia này, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Nga rất hiệu quả, rất có ý nghĩa đối với sự phát triển kinh tế của cả hai quốc gia. Điều này được chứng minh rõ nét qua sự bổ sung về chuỗi cung ứng hàng hóa thị trường trên cơ sở thế mạnh của mỗi nước. Nga có vị trí rất quan trọng ở châu Âu, châu Á và toàn cầu; còn Việt Nam được coi là "cứ điểm" chiến lược ở khu vực Đông Nam Á, châu Á - Thái Bình Dương. Nga có thể tìm đến Việt Nam như một đầu cầu chiến lược để đi vào thị trường Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương. Còn Việt Nam tìm thấy ở Nga một thị trường rộng lớn và không quá khó tính, để tiêu thụ những sản phẩm hàng hóa mà chúng ta có lợi thế, nhất là nông sản, thủy hải sản. "Có thể thấy, chữ 'đối tác' ở đây mang tính tương đối bình đẳng. Thậm chí, đến thời điểm hiện tại, Việt Nam còn xuất siêu sang Nga", TS Nguyễn Việt Hùng nói.
Đồng quan điểm, PGS-TS Võ Đại Lược nhìn nhận Nga vẫn đang là đối tác hàng đầu của Việt Nam. Tiềm năng để hai bên cùng phát triển trong nhiều lĩnh vực đang rất lớn. Chẳng hạn, hai bên có thể tiếp tục mở rộng hợp tác khai thác dầu khí ở Biển Đông, gồm cả chế biến, bởi Nga vẫn là cường quốc về lĩnh vực này trong khi Việt Nam có sản lượng dầu lớn. Tương tự, Nga rất mạnh về khoa học công nghệ, quốc phòng an ninh trong khi Việt Nam vừa có nhu cầu vừa thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp quan trọng này. Hay trong lĩnh vực phát triển năng lực hạt nhân thì Nga đã đi trước thời gian dài và Việt Nam đang trong quá trình triển khai. Hoặc để tham gia giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thì Việt Nam có thể mở rộng hợp tác hơn nữa với Nga… Từ đó, ông Võ Đại Lược nhấn mạnh: Những chuyến thăm cấp cao, làm việc giữa lãnh đạo hai nước đã thể hiện mối quan hệ gắn kết, bền vững giữa hai nước. Hơn nữa, Việt Nam cũng đang có vị thế khá tốt trên trường quốc tế. Quan trọng là các bộ, ngành cũng như doanh nghiệp trong nước cần mạnh dạn hơn, mở rộng quan hệ hợp tác để hướng đến đôi bên cùng có lợi.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đến Kazan dự hội nghị cấp cao ASEAN - Nga
Chiều 16.6 (giờ địa phương), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tới TP.Kazan, thủ phủ Cộng hòa Tatarstan thuộc Liên bang Nga, bắt đầu chương trình tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương theo lời mời của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Đón Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tại sân bay có Người đứng đầu chính quyền Cộng hòa Tatarstan Rustam Minikhanov. Về phía Việt Nam có Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi; Tổng lãnh sự Việt Nam tại Ekaterinburg Nguyễn Mai Hường và một số cán bộ Đại sứ quán.
Đây là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trên cương vị mới tới Nga, cho thấy sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga. Chuyến công tác góp phần phát huy vai trò "cầu nối" của Việt Nam, tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN - Nga.
Nhân dịp tham dự hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự kiến có cuộc hội kiến với Tổng thống Nga Vladimir Putin và làm việc với Người đứng đầu Cộng hòa Tatarstan Rustam Minikhanov. Đây sẽ là dịp quan trọng để truyền tải thông điệp của Chính phủ nhiệm kỳ mới về việc tiếp tục coi trọng và thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Nga; đồng thời trao đổi các định hướng lớn mang tính đột phá, trọng tâm hợp tác và các biện pháp tháo gỡ vướng mắc nhằm triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao đã đạt được.
Tăng cường hơn nữa mối quan hệ truyền thống, tin cậy và có hiệu quả
Hai nước đều lựa chọn mô hình phát triển kinh tế gắn kết với những tiến bộ của nhân loại và thời đại. Đây vừa là cơ hội, đồng thời cũng là thách thức để 2 nước tăng cường hơn nữa mối quan hệ truyền thống, tin cậy và có hiệu quả. Dù thế giới có thay đổi thế nào, người Việt Nam cũng không bao giờ quên sự giúp đỡ chí tình, chí nghĩa của Liên Xô trước đây; không bao giờ quên tấm lòng chân thành, tin cậy, giúp đỡ lẫn nhau một cách thực chất, hiệu quả của nước Nga hiện nay. Đây chính là nền móng để chúng ta tin tưởng hợp tác giữa Việt Nam và Nga trong tương lai rất tươi sáng và triển vọng.
TS Nguyễn Việt Hùng, nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Cán bộ TP.HCM
Hợp tác du lịch bứt tốc mạnh mẽ
Sự bùng nổ du lịch giữa 2 quốc gia là kết quả từ những nỗ lực ngoại giao và hợp tác kinh tế chặt chẽ. Việc khơi thông và tăng tần suất các đường bay thẳng đóng vai trò tiên quyết. Với đà tăng trưởng như hiện tại, du lịch Việt - Nga không chỉ dừng lại ở việc phục hồi sau đại dịch, mà đang bứt tốc mạnh mẽ để trở thành một trong những hành lang du lịch sôi động, bền vững bậc nhất của khu vực Á - Âu trong giai đoạn tiếp theo.
Ông Nguyễn Văn Thành, nguyên Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nha Trang - Khánh Hòa
