Lịch sử sáng chế ghi nhận nhiều câu chuyện đau lòng khi những nhà phát minh tài ba đánh mất thành quả của mình chỉ vì thiếu vốn hoặc thiếu nhạy bén thương mại. Dưới đây là 4 pha 'vượt mặt' ngoạn mục nhất, khi những phát minh vĩ đại thay đổi thế giới thực chất đã bị 'đổi chủ' một cách cay đắng.
Điện thoại: Mất phát minh vì 10 USD
Alexander Graham Bell thường được coi là 'cha đẻ của điện thoại' nhờ bằng sáng chế năm 1876. Nhưng ít ai biết rằng từ năm 1871, Antonio Meucci đã nộp đơn bảo hộ tạm thời cho một thiết bị truyền âm thanh gọi là 'máy điện báo nói'. Meucci đã chế tạo thành công mô hình hoạt động tại nhà riêng ở New York, dùng để trò chuyện với người vợ bị liệt. Tuy nhiên, vì khó khăn tài chính sau một tai nạn phà, ông không thể xoay xở 10 USD để gia hạn đơn bảo hộ. Đơn hết hạn, cơ hội vụt mất. Ngày 7/3/1876, Bell chính thức được cấp bằng sáng chế cho điện thoại. Bài học: tài năng không đủ nếu thiếu tài chính và may mắn.
Dây thép gai: Ý tưởng trên giấy thành thương mại
Năm 1867, ba nhà phát minh Alphonso Dabb, Lucien B. Smith và William D. Hunt nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho dây thép gai, nhưng không ai đưa vào sản xuất. Đến năm 1873, nông dân Joseph F. Glidden cải tiến thiết kế, dùng máy xay cà phê quay tay để xoắn dây kẽm thành gai. Năm 1874, ông được cấp bằng sáng chế 'The Winner' và cùng đối tác Isaac Ellwood thành lập công ty, trở nên giàu có. Câu hỏi: ai là cha đẻ thực sự? Người nghĩ ra ý tưởng hay người biết thương mại hóa?
Máy khâu: Kẻ đi trước trắng tay, người đi sau triệu phú
Năm 1833, Walter Hunt phát minh máy khâu lock-stitch, nhưng con gái ông can ngăn đăng ký bản quyền vì sợ mất việc của thợ may. Trong khi đó, Elias Howe Jr., được vợ thúc đẩy, nhận bằng sáng chế máy khâu năm 1846. Khi Howe sang Anh, Isaac Singer sao chép thiết kế. Howe kiện và thắng, buộc Singer trả tiền bản quyền, biến Howe thành triệu phú. Hunt tiếp tục sống nghèo khó, thậm chí bán rẻ phát minh kim băng để trả nợ.
Đầu vít Phillips: Cú lừa ngoạn mục
Năm 1933, John Thompson nhận bằng sáng chế cho đầu vít hình chữ thập, giúp tua vít bám chặt. Không rõ lý do, ông chuyển nhượng toàn bộ quyền cho Henry F. Phillips, người sau đó cấp phép cho các nhà sản xuất ô tô và thu về hàng triệu USD. Vít này được gọi là vít Phillips. Sử sách gần như xóa sạch tên tuổi Thompson, chỉ biết ông từng là thợ sửa xe và qua đời năm 1940.
