Theo thông tin từ chuyên trang Timeanddate.com, ngày mai 20.3 sẽ diễn ra hiện tượng Xuân phân tại nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đây là một sự kiện thiên văn quan trọng, đánh dấu sự chuyển giao giữa các mùa trong năm.
Thời điểm ngày và đêm gần như cân bằng
Vào thời khắc Xuân phân, mặt trời sẽ chiếu thẳng góc vào đường xích đạo của Trái Đất. Hiện tượng này dẫn đến việc thời gian ban ngày và ban đêm trên toàn cầu gần như bằng nhau, tạo nên một sự cân bằng đặc biệt. Tuy nhiên, có một sự thật thú vị là thời điểm ngày và đêm thực sự dài bằng nhau 12 giờ thường xảy ra sớm hơn một vài ngày so với ngày Xuân phân chính thức ở Bắc bán cầu.
Khởi đầu mùa xuân thiên văn
Xuân phân được xem là ngày đầu tiên của mùa xuân thiên văn tại Bắc bán cầu, đồng thời cũng là ngày bắt đầu mùa thu ở Nam bán cầu. Các nhà thiên văn học và khoa học sử dụng thời điểm này làm mốc để xác định sự khởi đầu của mùa xuân, kéo dài cho đến điểm chí tháng 6, khi mùa hè thiên văn bắt đầu.
Trái ngược với quan điểm thiên văn, các nhà khí tượng học lại định nghĩa mùa xuân ở Bắc bán cầu bắt đầu từ ngày 1.3 và kết thúc vào ngày 31.5, tức là sớm hơn khoảng ba tuần so với điểm phân tháng 3.
Những quan niệm sai lầm phổ biến
Mặc dù Xuân phân là một hiện tượng quen thuộc, nhưng vẫn tồn tại nhiều quan niệm không chính xác về nó. Nhiều người tin rằng đây là thời điểm duy nhất trong năm khi ngày và đêm dài bằng nhau trên toàn thế giới, nhưng thực tế có sự chênh lệch nhỏ. Sự cân bằng hoàn hảo 12 giờ thường diễn ra trước đó một vài ngày.
Nguồn gốc tên gọi và ý nghĩa
Tên gọi "equinox" trong tiếng Anh bắt nguồn từ thuật ngữ Latin "aequinoctium", được kết hợp từ hai từ: "aequus" (có nghĩa là bằng nhau, tương tự như "equal") và "noctis" (nghĩa là đêm). Cái tên này phản ánh đặc điểm nổi bật nhất của hiện tượng - sự cân bằng giữa độ dài ngày và đêm.
Xuân phân diễn ra vào những ngày nào?
Hàng năm, Xuân phân có thể rơi vào một trong ba ngày: 19, 20 hoặc 21.3. Tuy nhiên, múi giờ tại từng khu vực có thể ảnh hưởng đến thời điểm cụ thể. Theo Timeanddate.com, trong thế kỷ 21, điểm phân tháng 3 chỉ xảy ra hai lần vào ngày 21.3, đó là vào các năm 2003 và 2007. Lần tiếp theo Xuân phân rơi vào ngày 21.3 sẽ là vào năm 2101, một sự kiện hiếm gặp.
Ảnh hưởng của múi giờ
Thông tin về ngày Xuân phân thường được tính toán dựa trên múi giờ UTC (Giờ Phối hợp Quốc tế), chuẩn thời gian toàn cầu để đồng bộ hóa giữa các khu vực. Do sự khác biệt về múi giờ, các quốc gia có thể đón Xuân phân sớm hoặc muộn hơn một ngày so với thời điểm chuẩn.
Tại Việt Nam, Xuân phân thường diễn ra vào ngày 20.3 hoặc 21.3, trong khi ngày 19.3 là khá hiếm. Dự kiến vào năm 2027, hiện tượng này sẽ xảy ra vào ngày 21.3 trên lãnh thổ nước ta.
Bốn mốc thời gian cơ bản trong năm
Xuân phân, cùng với Thu phân, Hạ chí và Đông chí, là bốn thời điểm quan trọng đánh dấu sự thay đổi của các mùa. Mặc dù thường được nhắc đến như một ngày cụ thể, nhưng thực chất mỗi tên gọi này đại diện cho một tiết khí kéo dài khoảng 15 ngày trong lịch 24 tiết khí. Ngày mà chúng ta gọi là Xuân phân thực chất chỉ là điểm khởi đầu của tiết Xuân phân, tương tự với các tiết khí khác.
Hiện tượng Xuân phân không chỉ là một sự kiện thiên văn thú vị mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, đánh dấu sự chuyển mình của thiên nhiên và cuộc sống con người.
