Năm 2026: Cơ chế voucher hỗ trợ tài chính kép thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Bước sang năm 2026, cách người dân và doanh nghiệp tiếp cận, sử dụng công nghệ dự kiến có nhiều chuyển biến tích cực khi hàng loạt chính sách mới bắt đầu được áp dụng vào thực tiễn. Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc triển khai Nghị định 268 hướng dẫn thi hành Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, theo đó Nhà nước sẽ áp dụng cơ chế phiếu hỗ trợ tài chính (voucher) dành cho người sử dụng các sản phẩm, dịch vụ đổi mới sáng tạo (ĐMST).
Voucher - công cụ kích cầu đổi mới sáng tạo chưa từng có
Đây được đánh giá là một hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo trước đây tại Việt Nam. Voucher là cơ chế cho phép doanh nghiệp sử dụng ngân sách Nhà nước dưới dạng phiếu để mua sản phẩm, dịch vụ ĐMST từ các nhà cung cấp được công nhận.
Cơ chế này được thiết kế như một công cụ kích cầu ĐMST hiệu quả, giúp doanh nghiệp, đặc biệt là các startup, dễ dàng tiếp cận các dịch vụ:
- Tư vấn công nghệ chuyên sâu
- Đăng ký và bảo vệ sở hữu trí tuệ
- Chiến lược marketing và quảng bá sản phẩm
- Gọi vốn đầu tư và kết nối tài chính
Đồng thời, voucher cũng thúc đẩy quá trình thương mại hóa sản phẩm ĐMST, tạo động lực cho cả nhà cung cấp và người tiêu dùng.
Cơ chế hỗ trợ tài chính "kép" - đột phá trong quản lý ngân sách
Theo Cục Đổi mới sáng tạo - Bộ Khoa học và Công nghệ, voucher thực chất là cơ chế hỗ trợ tài chính "kép" với nguyên tắc hoạt động rõ ràng:
- Thay vì Nhà nước cấp ngân sách trực tiếp cho đơn vị sản xuất, người mua sẽ được nhận phiếu voucher có giá trị nhất định
- Người mua sử dụng voucher để thanh toán cho sản phẩm, dịch vụ ĐMST
- Doanh nghiệp cung cấp sản phẩm sẽ hoàn lại phiếu voucher cho Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia
- Quỹ sẽ chi trả phần hỗ trợ tương ứng cho doanh nghiệp cung cấp
Cơ chế này được xây dựng theo nguyên tắc chỉ sử dụng ngân sách khi phát sinh giao dịch thực tế, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực công.
Giải bài toán "con gà - quả trứng" trong thương mại hóa công nghệ
Chính sách voucher được kỳ vọng sẽ tháo gỡ bài toán nan giải "con gà - quả trứng" trong thương mại hóa công nghệ. Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm công nghệ dù có chất lượng tốt, tính năng vượt trội vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhóm khách hàng đầu tiên do tâm lý e ngại rủi ro khi thử nghiệm sản phẩm mới của người dùng.
Voucher sẽ khuyến khích người dùng trải nghiệm những sản phẩm, dịch vụ mới, từ đó tạo cơ hội cho các sản phẩm Make in Việt Nam từ phòng thí nghiệm có thể ra thị trường một cách thuận lợi hơn.
Tiêu chuẩn và cơ chế triển khai cụ thể
Voucher sẽ được cấp thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia cùng các quỹ phát triển khoa học và công nghệ của bộ, ngành, địa phương. Để tham gia chương trình, các sản phẩm, dịch vụ phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt:
- Bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định
- Có yếu tố mới về công nghệ, tính năng hoặc mô hình kinh doanh
- Ưu tiên các sản phẩm thuộc lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược
- Có khả năng nhân rộng và ứng dụng thực tiễn
Với việc triển khai cơ chế voucher từ năm 2026, Việt Nam đang tạo ra môi trường thuận lợi cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
