Việt Nam đẩy mạnh phát triển công nghệ vệ tinh, hướng tới tự chủ vào năm 2030
Hiện nay, Việt Nam đang nỗ lực phát triển mạnh mẽ công nghệ vệ tinh, với kế hoạch chi tiết về điều khiển, thu nhận dữ liệu và xử lý để tạo ra các sản phẩm phục vụ thiết thực cho các bộ, ngành, địa phương, đồng thời đáp ứng các yêu cầu cấp thiết về an ninh quốc gia. Đây là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
Lộ trình phát triển từ chiến lược đến thành tựu
Từ năm 2006, Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt Chiến lược Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Vũ trụ đến năm 2020, đặt mục tiêu phát triển công nghệ vũ trụ một cách thiết thực và hiệu quả. Sau đó, các vệ tinh VINASAT-1 năm 2008 và VINASAT-2 năm 2012 đã được phóng thành công, đánh dấu những bước tiến quan trọng. Đặc biệt, năm 2013 là một cột mốc lịch sử khi Việt Nam lần đầu tiên tự phát triển và phóng thành công vệ tinh siêu nhỏ PicoDragon lên quỹ đạo.
Thành công của vệ tinh PicoDragon
Vào lúc 19h17 ngày 19/11/2013, vệ tinh siêu nhỏ PicoDragon, do Trung tâm Vệ tinh Quốc gia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát triển, đã được đẩy ra từ Trạm Vũ trụ Quốc tế. Chỉ sau 4 giờ, các tín hiệu đầu tiên đã được thu nhận thành công bởi các trạm mặt đất tại Nhật Bản, và ngay sau đó, Trạm mặt đất tại Việt Nam cũng tiếp nhận được tín hiệu. PicoDragon có kích thước 10 x 10 x 11,35 cm, khối lượng 1 kg, được phát triển hoàn toàn bởi đội ngũ kỹ sư trẻ của Trung tâm Vệ tinh Quốc gia, với toàn bộ quy trình từ nghiên cứu, thiết kế đến thử nghiệm đều thực hiện tại Việt Nam, mặc dù một số thử nghiệm như rung động và nhiệt được thực hiện tại Nhật Bản. Nhiệm vụ của vệ tinh bao gồm chụp ảnh Trái Đất, đo đạc thông số môi trường vũ trụ và thử nghiệm liên lạc với mặt đất. Đến ngày 01/03/2014, PicoDragon đã hoàn thành nhiệm vụ và quay trở lại bầu khí quyển, đánh dấu thành công bước đầu trong lộ trình phát triển vệ tinh của Việt Nam.
Tiếp nối với các dự án vệ tinh hiện đại
Sau PicoDragon, Trung tâm Vệ tinh Quốc gia đã thực hiện dự án chế tạo vệ tinh MicroDragon với khối lượng 50 kg tại Nhật Bản, nơi 36 kỹ sư Việt Nam được đào tạo và tham gia thiết kế dưới sự hướng dẫn của các giáo sư Nhật Bản. Vệ tinh này được phóng lên vào năm 2019 để phục vụ viễn thám. Tiếp theo, năm 2021 chứng kiến sự thành công của vệ tinh NanoDragon do Việt Nam tự chủ phát triển. Hiện nay, vệ tinh radar LOTUSat-1 đã hoàn thành chế tạo và đang chờ được đưa lên quỹ đạo, minh chứng cho bước tiến vượt bậc của Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ tiên tiến.
Mục tiêu và định hướng tương lai
Việt Nam phấn đấu đến năm 2030 trở thành quốc gia có trình độ phát triển khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á. Sau năm 2030, mục tiêu là xây dựng năng lực quốc gia tự chủ về công nghệ vệ tinh, ứng dụng dữ liệu không gian để giải quyết các vấn đề toàn cầu và an ninh quốc gia. Để đạt được điều này, Việt Nam huy động hiệu quả mọi nguồn lực theo tinh thần "3 có": sự đóng góp của Nhà nước, doanh nghiệp, và các viện, trường, nhà khoa học. Chiến lược tập trung thúc đẩy liên kết viện - trường - doanh nghiệp, đẩy mạnh hợp tác công - tư, và từng bước hình thành thị trường dịch vụ dữ liệu vệ tinh cùng hệ sinh thái ứng dụng công nghệ vũ trụ của Việt Nam.
