Cuộc đua công nghệ lượng tử: Việt Nam bước tiến mới trong ngành tỷ đô
Sau bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử đang trở thành lĩnh vực then chốt được các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Canada đầu tư hàng tỷ USD. Theo ước tính của McKinsey & Company, công nghệ máy tính lượng tử có thể tạo ra giá trị gia tăng lên đến 1.300 tỷ USD vào năm 2035 trong các lĩnh vực như an ninh mạng, tài chính, y tế, logistics, năng lượng và vật liệu mới.
Bối cảnh toàn cầu và sự tham gia của Việt Nam
Nhiều quốc gia đã triển khai các chương trình quốc gia về công nghệ lượng tử, tập trung vào điện toán lượng tử, truyền thông lượng tử và cảm biến lượng tử. Nga đã đưa công nghệ này vào lộ trình phát triển kinh tế số từ năm 2019. Các tập đoàn công nghệ hàng đầu như IBM, Google, Nvidia và Microsoft cũng thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực này.
Trong xu thế này, Việt Nam vừa có bước tiến mới với việc tổ chức Cuộc thi Hackathon Quốc tế về Tính toán Lượng Tử (QC4SG 2026). Đây là sự kiện đầu tiên về công nghệ lượng tử quốc tế tầm cỡ Đông Nam Á được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu chiến lược tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Phỏng vấn chuyên gia: Cơ hội và thách thức
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ lượng tử, Đại học Quốc gia Hà Nội, chia sẻ trong cuộc trao đổi bên lề lễ khởi động QC4SG 2026. Ông nhấn mạnh rằng công nghệ lượng tử đang ở giai đoạn tương tự AI trước năm 2024, với tiềm năng đột phá chưa được khai phá hoàn toàn.
Tại sao Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển công nghệ lượng tử? Theo tiến sĩ Hưng, Việt Nam không muốn bị bỏ lại phía sau như trong các làn sóng bán dẫn và AI. Hiện tại, chưa có công nghệ nền tảng nào về lượng tử được kiểm soát bởi các tập đoàn siêu lớn, tạo cơ hội cho Việt Nam tham gia từ đầu.
Bài toán hành động cho Việt Nam: Ông cho biết, nhận thức về công nghệ lượng tử đã thay đổi đáng kể, với các chủ trương thúc đẩy từ Chính phủ. Việc cần làm là hành động thực tế, thu hút chuyên gia từ nước ngoài và phát triển hệ sinh thái thông qua các doanh nghiệp như FPT, Viettel và VNQuantum.
Làn sóng đầu tư nước ngoài: Tiến sĩ Hưng nhận định, các doanh nghiệp nước ngoài có thể đầu tư vào Việt Nam do chi phí thấp và hạn chế xuất khẩu công nghệ cao sang châu Á. Việt Nam có thể trở thành trung tâm sản xuất cho thị trường khu vực.
Ý nghĩa của cuộc thi QC4SG 2026
Cuộc thi này không chỉ là sự kiện đầu tiên về lượng tử có sự tham gia quốc tế ngay từ khâu tổ chức, mà còn góp phần phát triển cộng đồng và hệ sinh thái công nghệ lượng tử tại Việt Nam. Mục tiêu lớn nhất là tạo ra vườn ươm startup, với hy vọng top 3 của cuộc thi có thể thành lập doanh nghiệp mới.
Tiến sĩ Hưng chia sẻ: "Chúng tôi kỳ vọng sẽ phát triển hệ sinh thái, gây dựng cộng đồng về lượng tử. Việt Nam có lợi thế nhân lực chất lượng cao giá rẻ, giúp thu hút vốn đầu tư."
Đào tạo nhân lực và tương lai
Viện Công nghệ lượng tử đã tích cực đào tạo sinh viên thông qua các nhóm nghiên cứu và sẽ hỗ trợ chuyên môn cho QC4SG 2026. Cuộc thi mở rộng cho sinh viên từ nhiều ngành như vật lý, công nghệ thông tin, hóa học, điện tử và viễn thông, thậm chí cả những người không chuyên.
Mặc dù khoảng cách với các quốc gia dẫn đầu như Mỹ hay Trung Quốc còn xa, nhưng các cuộc thi như QC4SG 2026 giúp Việt Nam định vị rõ hơn trong bản đồ công nghệ toàn cầu. Đông Nam Á hiện là vùng trũng về công nghệ, nhưng sự kiện này đặt nền móng để Việt Nam vươn ra châu Á và thế giới.
Với sự chung tay của Chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng, Việt Nam đang từng bước nắm bắt cơ hội trong cuộc đua công nghệ lượng tử, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên số.
