Vì Sao Có Người Nhớ Rõ Giấc Mơ, Người Lại Quên Sạch? Khoa Học Giải Đáp
Theo các nhà khoa học về giấc ngủ, sự thật là tất cả chúng ta đều mơ, thậm chí có thể mơ nhiều lần trong một đêm, nhưng không phải ai cũng nhớ được. Bài viết này dựa trên nghiên cứu đăng trên The Conversation của nhóm tác giả người Australia, bao gồm Giáo sư Yaqoot Fatima, Danielle Wilson và Nisreen Aouira từ Đại học Sunshine Coast.
Bộ Não Hoạt Động Thế Nào Khi Ngủ?
Trong suốt một đêm, giấc ngủ của con người diễn ra theo các chu kỳ gồm: ngủ nông, ngủ sâu và REM (giai đoạn mắt chuyển động nhanh). Mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 90 phút và lặp lại nhiều lần trong đêm. Thông thường, nửa đầu đêm, cơ thể dành nhiều thời gian cho giấc ngủ sâu, giúp phục hồi năng lượng và củng cố trí nhớ. Nửa sau đêm là lúc thời gian REM tăng lên, đóng vai trò quan trọng trong xử lý cảm xúc và sắp xếp ký ức.
Đây cũng là giai đoạn gắn liền với những giấc mơ sống động, giàu cảm xúc nhất. Nếu bạn tỉnh dậy đúng lúc hoặc ngay sau REM, khả năng nhớ được giấc mơ sẽ cao hơn nhiều. Ngược lại, nếu bạn tỉnh dậy từ giấc ngủ sâu, bạn thường không nhớ gì cả, dù trước đó vẫn có thể đã mơ. Một hiểu lầm phổ biến là giấc mơ chỉ xảy ra trong REM, nhưng thực tế, con người có thể mơ ở nhiều giai đoạn của giấc ngủ, nhưng những giấc mơ ngoài REM thường mờ nhạt và khó nhớ hơn.
Vì Sao Có Người Nhớ Giấc Mơ Nhiều Hơn?
Khả năng nhớ giấc mơ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Tuổi tác là một trong số đó; khi càng lớn tuổi, khả năng nhớ giấc mơ thường giảm dần. Một số nghiên cứu cũng cho thấy phụ nữ có xu hướng nhớ giấc mơ nhiều hơn nam giới. Ngoài ra, một số loại thuốc, chẳng hạn thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc an thần, cũng có thể ảnh hưởng đến việc ghi nhớ giấc mơ.
Thời điểm của giấc mơ cũng rất quan trọng. Vì REM xuất hiện nhiều hơn vào cuối giấc ngủ, những giấc mơ gần sáng thường dễ được nhớ lại hơn. Việc tỉnh giấc ngắn trong đêm cũng tạo cơ hội để chúng ta nhớ giấc mơ trước khi chúng biến mất. Cách bạn thức dậy cũng có thể ảnh hưởng; nếu bị đánh thức đột ngột, giấc mơ có thể biến mất ngay lập tức, nhưng nếu tỉnh dậy nhẹ nhàng, giấc mơ có thể ở lại trong trí nhớ lâu hơn. Một số người đơn giản là bẩm sinh có khả năng nhớ giấc mơ tốt hơn người khác.
Vì Sao Có Những Giấc Mơ Rất Mãnh Liệt?
Đôi khi giấc mơ có thể cực kỳ sống động, kịch tính hoặc giàu cảm xúc. Điều này chủ yếu liên quan đến hoạt động của não trong giai đoạn REM. Trong thời điểm này, những vùng não kiểm soát cảm xúc như hạch hạnh nhân và hệ limbic hoạt động mạnh hơn, trong khi các vùng chịu trách nhiệm về logic và kiểm soát cảm xúc lại hoạt động ít hơn. Ngoài ra, căng thẳng, biến động trong cuộc sống hoặc cảm xúc mạnh cũng có thể khiến giấc mơ trở nên dữ dội hơn.
Nhiều nhà khoa học cho rằng giấc mơ là cách bộ não xử lý những trải nghiệm trong ngày và lưu trữ chúng vào trí nhớ dài hạn. Vì vậy, những giấc mơ sống động đôi khi chỉ là dấu hiệu cho thấy não bộ đang xử lý cảm xúc một cách lành mạnh.
Nhớ Giấc Mơ Có Phải Dấu Hiệu Ngủ Không Ngon?
Việc nhớ giấc mơ không có nghĩa là bạn ngủ kém, và không nhớ giấc mơ cũng không có nghĩa là giấc ngủ hoàn hảo. Theo các chuyên gia, thay vì dựa vào việc nhớ hay quên giấc mơ, điều quan trọng hơn là cảm giác của bạn vào ban ngày: bạn có cảm thấy tỉnh táo khi thức dậy hay không, và bạn có đủ năng lượng trong ngày hay không.
Đối với phần lớn mọi người, việc lúc nhớ lúc quên giấc mơ là hoàn toàn bình thường. Tần suất mơ và khả năng ghi nhớ giấc mơ có thể thay đổi rất nhiều giữa các cá nhân cũng như theo từng giai đoạn của cuộc đời. Tuy nhiên, bạn nên cân nhắc tìm đến chuyên gia nếu thường xuyên mệt mỏi ban ngày dù ngủ đủ giờ, gặp ác mộng lặp lại gây căng thẳng, hoặc giấc ngủ bị gián đoạn bởi hoảng loạn. Nếu ban ngày bạn vẫn cảm thấy tỉnh táo và ổn định về cảm xúc, thì việc thỉnh thoảng có những giấc mơ sống động chỉ đơn giản là một phần bình thường của giấc ngủ khỏe mạnh.
