Tàu vũ trụ NASA kết thúc sứ mệnh với cái rơi ngoài kế hoạch
Con tàu vũ trụ Van Allen Probe A của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đã chính thức kết thúc hành trình kéo dài hơn một thập kỷ khi rơi khỏi quỹ đạo và xuyên qua khí quyển Trái Đất vào sáng ngày 11/3 theo giờ miền đông nước Mỹ. Sự kiện này diễn ra sớm hơn đáng kể so với dự đoán ban đầu của các nhà khoa học, mở ra những câu hỏi về số phận cuối cùng của con tàu nặng 600 kg này.
Hành trình nghiên cứu vành đai bức xạ Van Allen
Van Allen Probe A được NASA phóng lên không gian vào năm 2012 với sứ mệnh nghiên cứu chuyên sâu về các vành đai bức xạ Van Allen. Đây là hai vành đai tập trung các hạt năng lượng cao bị khóa chặt bên trong từ trường của Trái Đất, nằm ở độ cao từ 640 đến 58.000 km so với bề mặt hành tinh chúng ta.
Cùng với tàu song sinh Van Allen Probe B, bộ đôi tàu vũ trụ này đã thực hiện công việc nghiên cứu khoa học lâu hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu của NASA. Chúng tiếp tục hoạt động cho đến năm 2019, thời điểm cả hai con tàu đều cạn kiệt nhiên liệu và chính thức kết thúc sứ mệnh thiết kế ban đầu.
Thời khắc rơi xuống Trái Đất và những bí ẩn còn lại
Theo thông tin từ nhà vật lý thiên văn Jonathan McDowell, người đã dẫn dữ liệu từ Lực lượng Không gian Mỹ và NASA, Van Allen Probe A đã rơi khỏi quỹ đạo và xuyên qua khí quyển Trái Đất vào lúc 6 giờ 37 phút sáng ngày 11/3 theo giờ miền đông nước Mỹ, tương đương với 18 giờ 37 phút tối cùng ngày theo giờ Việt Nam.
Vị trí rơi được xác định là khu vực gần đường xích đạo ở Thái Bình Dương, cụ thể là phía nam Mexico và phía tây Ecuador. Đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có thông tin chính thức xác nhận liệu có phần nào của con tàu còn sót lại và rơi xuống mặt đất hay không.
Đài CNN dẫn thông báo của NASA cho biết: "Dù phần lớn tàu vũ trụ bị cháy rụi trong quá trình tiến nhập khí quyển, một số phần của nó có thể vẫn rơi xuống đất."
Xác suất rủi ro và những so sánh đáng chú ý
Các chuyên gia ước tính xác suất mảnh vỡ từ con tàu có thể rơi trúng người trên mặt đất vào khoảng 1 trên 4.200. Con số này được tiến sĩ Darren McKnight của công ty LeoLabs (có trụ sở tại California) đánh giá là thấp hơn nhiều so với một số trường hợp tương tự đã xảy ra trước đó.
Điều này phần nào làm giảm bớt lo ngại về nguy cơ an toàn cho người dân sống trong khu vực, mặc dù vẫn không thể loại trừ hoàn toàn khả năng có mảnh vỡ sót lại từ con tàu vũ trụ nặng nửa tấn này.
Kế hoạch xử lý ban đầu và những thay đổi bất ngờ
Ngay từ giai đoạn đầu của sứ mệnh, NASA đã có ý định xử lý bộ đôi tàu vũ trụ Van Allen Probe bằng cách cho phép chúng cháy rụi hoàn toàn khi rơi xuyên qua bầu khí quyển Trái Đất. Khi sứ mệnh chính thức kết thúc vào năm 2019, các nhà điều hành đã thực hiện một loạt thao tác kỹ thuật để:
- Xả hết nhiên liệu còn lại trong hệ thống
- Đưa tàu vào vị trí cho phép lực cản khí quyển kéo dần chúng ra khỏi quỹ đạo
- Đảm bảo quá trình rơi trở lại diễn ra an toàn nhất có thể
Ban đầu, NASA dự đoán Van Allen Probe A sẽ rơi xuống Trái Đất vào năm 2034, tức là khoảng 15 năm sau khi kết thúc sứ mệnh. Tuy nhiên, những tính toán này được thực hiện trước chu kỳ mặt trời hiện tại - một chu kỳ có hoạt động tích cực hơn đáng kể so với dự kiến.
Sự gia tăng hoạt động của mặt trời đã làm tăng lực cản khí quyển ở các tầng cao, khiến con tàu bị kéo xuống nhanh hơn và rơi khỏi quỹ đạo sớm hơn nhiều so với tính toán ban đầu.
Tương lai của tàu song sinh Van Allen Probe B
Không chỉ Van Allen Probe A, tàu song sinh Van Allen Probe B cũng đang trên đường rơi khỏi quỹ đạo và dự kiến sẽ trở lại Trái Đất trước năm 2030. Điều này có nghĩa là cả hai con tàu trong sứ mệnh nghiên cứu vành đai bức xạ Van Allen sẽ kết thúc hành trình của mình sớm hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu.
Sự kiện này không chỉ đánh dấu kết thúc của một sứ mệnh khoa học quan trọng mà còn nhắc nhở về những thách thức trong việc dự đoán chính xác hành vi của các vật thể trong không gian, đặc biệt dưới tác động của các yếu tố thiên văn khó lường như hoạt động của mặt trời.
