TS. Jayshree Seth: Hành trình từ 80 bằng sáng chế đến vinh dự cao nhất trong kỹ thuật
TS. Jayshree Seth, một nhà khoa học xuất sắc với hơn 80 bằng sáng chế và những đóng góp nổi bật trong phát triển sản phẩm công nghệ tiên tiến ở quy mô công nghiệp, vừa được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia Mỹ (NAE) vào tháng trước. Đây được xem là một trong những vinh dự cao nhất trong lĩnh vực kỹ thuật, đánh dấu hành trình bền bỉ vượt qua khuôn mẫu và khơi nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ phụ nữ tham gia khoa học.
Ý nghĩa của cột mốc Viện sĩ NAE
Trong dịp Quốc tế Phụ nữ 8/3, TS. Jayshree Seth chia sẻ rằng bà cảm thấy xúc động và tự hào khi sự vinh danh này không chỉ dựa trên những sáng kiến đổi mới, mà còn nhờ sự kiên trì thúc đẩy giáo dục STEM. "Sự ghi nhận cho thấy giá trị không chỉ nằm ở thành tựu kỹ thuật thuần túy, mà việc cổ vũ, lan tỏa và nâng tầm giáo dục STEM tự thân đã là biểu hiện của sự xuất sắc trong lĩnh vực này", bà nhấn mạnh.
Thách thức và giải pháp cho phụ nữ trong STEM
Dựa trên trải nghiệm cá nhân, TS. Seth chỉ ra rằng mặc dù đã có chuyển biến tích cực, phụ nữ vẫn đối mặt với nhiều rào cản trong STEM. Thách thức lớn nhất là tỷ lệ nữ giới còn thấp, tạo ra vòng luẩn quẩn củng cố định kiến về hình mẫu nhà khoa học và chuẩn mực thành công. "Chỉ nỗ lực cá nhân là chưa đủ. Chúng ta cần thay đổi mang tính hệ thống để phụ nữ không chỉ bước vào STEM, mà còn tiến xa đến vị trí có ảnh hưởng", bà nói.
Trong bộ sách "Heart of Science", bà đề xuất "hệ sinh thái" với các yếu tố bắt đầu bằng chữ E:
- Exposure (Tiếp xúc): Tạo cơ hội tiếp cận STEM từ sớm.
- Encouragement (Khích lệ): Xây dựng môi trường hỗ trợ và cố vấn.
- Education (Giáo dục): Đổi mới cách dạy STEM gắn với thực tiễn.
- Economics (Kinh tế): Đảm bảo nguồn lực tài chính.
- Empowerment (Trao quyền): Cung cấp nền tảng và quyền hạn lãnh đạo.
- Empathy (Thấu cảm): Thúc đẩy sự đồng cảm trong cộng đồng.
- Ethics (Đạo đức): Duy trì tiêu chuẩn đạo đức trong nghiên cứu.
Vai trò trong Hội đồng Sơ khảo VinFuture
TS. Seth tham gia Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture từ năm 2025, với lý do bà đánh giá cao sự kiên trì thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu hàn lâm và ứng dụng thực tiễn. "Một phát hiện chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành ứng dụng thay đổi cuộc sống", bà giải thích. Quá trình xét duyệt đề cử tập trung vào tính chặt chẽ khoa học và tác động đến đời sống con người, khả năng nhân rộng và tính bền vững.
Giải thưởng VinFuture, khởi nguồn từ Việt Nam nhưng mang tầm toàn cầu, không chỉ tôn vinh công trình xuất sắc mà còn góp phần kiến tạo hệ sinh thái khoa học bài bản. Quan trọng hơn, nó định vị Việt Nam như trung tâm công nghệ mới, chuyển từ "nơi tiếp nhận" sang "nơi kiến tạo" trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Ý nghĩa của giải thưởng dành cho nhà khoa học nữ
VinFuture có hạng mục Giải Đặc biệt cho nhà khoa học nữ, mà TS. Seth cho rằng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tỷ lệ phụ nữ trong STEM còn thấp và định kiến kéo dài. "Giải thưởng này trực tiếp giải quyết trở ngại hệ thống, đưa đóng góp của phụ nữ ra ánh sáng và tạo hình mẫu truyền cảm hứng", bà nhận định. Nó gửi thông điệp rõ ràng rằng vai trò lãnh đạo khoa học của phụ nữ phải được trân trọng, không phải là ngoại lệ.
Thông điệp nhân ngày 8/3
Nhân dịp Quốc tế Phụ nữ, TS. Jayshree Seth gửi gắm: "Hãy mạnh dạn theo đuổi đam mê và kiên trì với con đường đã chọn. Thế giới cần ý tưởng mới để giải quyết thách thức. Hãy thách thức cấu trúc cũ kỹ, phá vỡ định kiến về ai có thể xuất sắc trong STEM". Thông điệp này cộng hưởng với tinh thần VinFuture, hướng đến hệ sinh thái khoa học toàn cầu đa dạng, bình đẳng và bền vững, nơi tài năng được nhìn nhận bởi giá trị mang lại cho nhân loại.
