TS. Jayshree Seth: Từ 80 bằng sáng chế đến Viện sĩ NAE và thông điệp trao quyền cho phụ nữ STEM
TS. Jayshree Seth, một nhà khoa học xuất sắc với hơn 80 bằng sáng chế và những đóng góp nổi bật trong phát triển sản phẩm công nghệ tiên tiến ở quy mô công nghiệp, vừa được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia Mỹ (NAE) vào tháng trước. Đây là một trong những vinh dự cao nhất trong lĩnh vực kỹ thuật, ghi nhận không chỉ thành tựu kỹ thuật mà còn cả sự kiên trì thúc đẩy giáo dục STEM.
Đằng sau danh hiệu này là hành trình bền bỉ vượt qua khuôn mẫu, khơi nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ phụ nữ tham gia khoa học. Nhân dịp Quốc tế Phụ nữ 8/3, TS. Jayshree Seth đã chia sẻ sâu sắc về những rào cản vô hình còn tồn tại trong lĩnh vực STEM và những thay đổi mang tính hệ thống cần thiết để phụ nữ tiến xa hơn.
Những thách thức và giải pháp hệ thống cho phụ nữ trong STEM
Khi được hỏi về ý nghĩa của việc được bầu vào NAE, TS. Jayshree Seth bày tỏ sự xúc động và tự hào. Bà nhấn mạnh rằng sự vinh danh này không chỉ dựa trên các sáng kiến đổi mới mà còn vì sự kiên trì trong việc thúc đẩy và bảo vệ vai trò của giáo dục STEM. Theo bà, việc cổ vũ, lan tỏa và nâng tầm giáo dục STEM tự thân đã là một biểu hiện của sự xuất sắc trong kỹ thuật.
Từ trải nghiệm cá nhân, TS. Jayshree Seth chỉ ra những thách thức lớn mà phụ nữ thường đối mặt trong STEM. Mặc dù đã có chuyển biến tích cực, tỷ lệ nữ giới trong lĩnh vực này vẫn còn thấp, tạo ra vòng luẩn quẩn của định kiến. Những định kiến này bao gồm quan niệm về hình ảnh của một nhà khoa học, ai phù hợp với ngành kỹ thuật, và các chuẩn mực ngầm để thành công.
Bà khẳng định rằng nỗ lực cá nhân là cần thiết nhưng chưa đủ. Chúng ta cần những thay đổi mang tính hệ thống để phụ nữ không chỉ bước vào STEM mà còn tiến tới các vị trí có ảnh hưởng và quyền ra quyết định. Trong bộ sách "Heart of Science", bà đề cập đến khái niệm "hệ sinh thái" với các yếu tố bắt đầu bằng chữ E: Exposure (tiếp xúc), Encouragement (khích lệ), Education (giáo dục), Economics (kinh tế), Empowerment (trao quyền), Empathy (thấu cảm), và Ethics (đạo đức).
- Giáo dục: Cần suy nghĩ lại cách dạy STEM từ sớm, gắn liền với thực tiễn và phản ánh sự đa dạng của các nhà khoa học.
- Khích lệ: Xây dựng môi trường nơi bé gái và phụ nữ trẻ được hỗ trợ, cố vấn, và cân nhắc cho vị trí lãnh đạo.
- Trao quyền: Đảm bảo họ có nền tảng và quyền hạn để dẫn dắt, không chỉ có "chỗ ngồi trên bàn" mà còn có tiếng nói được lắng nghe.
Vai trò của VinFuture trong thúc đẩy khoa học và bình đẳng giới
TS. Jayshree Seth cũng chia sẻ về cơ duyên tham gia Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture từ năm 2025. Là nhà khoa học làm việc trong môi trường doanh nghiệp, bà đánh giá cao tầm nhìn của VinFuture trong việc thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu hàn lâm và ứng dụng thực tiễn. Giải thưởng này không chỉ tôn vinh các công trình xuất sắc mà còn góp phần kiến tạo một hệ sinh thái khoa học bài bản, định vị Việt Nam như một trung tâm công nghệ mới.
Đặc biệt, bà nhấn mạnh ý nghĩa của Giải Đặc biệt dành cho nhà khoa học nữ trong VinFuture. Trong bối cảnh phụ nữ còn chiếm tỷ lệ khiêm tốn trong STEM, nhất là ở vị trí lãnh đạo, giải thưởng này trực tiếp giải quyết trở ngại hệ thống. Nó đưa đóng góp của phụ nữ ra ánh sáng, tạo hình mẫu truyền cảm hứng, và gửi đi thông điệp rõ ràng: vai trò lãnh đạo khoa học của phụ nữ phải được trân trọng và kỳ vọng, không phải là ngoại lệ.
Thông điệp nhân ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3
Nhân dịp này, TS. Jayshree Seth gửi gắm thông điệp mạnh mẽ tới phụ nữ trong STEM trên toàn thế giới: Hãy mạnh dạn theo đuổi đam mê, kiên trì với con đường đã chọn, và mang cả những mối quan tâm khác vào lĩnh vực khoa học. Bà khuyến khích họ thách thức cấu trúc cũ kỹ, phá vỡ định kiến, và tự định hình sự nghiệp của mình.
Thông điệp này cộng hưởng với tinh thần của VinFuture, hướng tới một hệ sinh thái khoa học toàn cầu đa dạng, bình đẳng và bền vững, nơi tài năng được nhìn nhận bởi giá trị mang lại cho nhân loại, không phân biệt giới tính.
