Trung Quốc tài trợ trạm dữ liệu vệ tinh tại Namibia, mở rộng ảnh hưởng không gian ở châu Phi
Trạm tín hiệu vệ tinh mặt đất ở Namibia, được xây dựng với vốn tài trợ từ Trung Quốc, đã chính thức bàn giao vào ngày 12/2. Trạm dữ liệu mặt đất này, đặt tại Trạm Viễn thông mặt đất Windhoek, sẽ hỗ trợ Namibia xử lý dữ liệu viễn thám từ các vệ tinh, bao gồm vệ tinh tài nguyên trái đất Trung Quốc – Brazil (CBERS-4). Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao năng lực công nghệ của quốc gia châu Phi này.
Dự án viện trợ công nghệ cao đầu tiên
Tại buổi lễ bàn giao, Đại sứ Trung Quốc tại Namibia Zhao Weiping nhấn mạnh rằng trạm dữ liệu là “dự án viện trợ phát triển công nghệ cao” đầu tiên mà Bắc Kinh thực hiện tại Namibia. Ông khẳng định dự án này là “minh chứng sinh động cho cam kết mạnh mẽ của Trung Quốc trong việc hỗ trợ các quốc gia châu Phi thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ”. Sau khi các chuyên gia Trung Quốc đào tạo cho kỹ thuật viên địa phương, trạm sẽ hoàn toàn do Namibia sở hữu và vận hành, thể hiện tinh thần hợp tác bình đẳng.
Ngoài ra, Trung Quốc còn duy trì một trạm theo dõi không gian tại thành phố Swakopmund của Namibia, hoạt động từ năm 2001 để hỗ trợ các sứ mệnh không gian có người lái. Trạm này được quản lý bởi Trung tâm Kiểm soát vệ tinh Tây An thuộc quân đội Trung Quốc, cho thấy sự hiện diện lâu dài của Bắc Kinh trong lĩnh vực không gian tại khu vực.
Chiến lược mở rộng ảnh hưởng kỹ thuật và chính trị
Ông Bulelani Jili, phó giáo sư tại Đại học Georgetown ở Washington, nhận định rằng chiến lược của Trung Quốc nhằm tạo ra “sự hiện diện chiến lược và liên kết về kỹ thuật”. Các trạm mặt đất, cơ sở thu nhận dữ liệu và hạ tầng định vị – thường tương thích với hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc – có thể dẫn đến sự phụ thuộc về kỹ thuật. Theo đó, Trung Quốc có thể “trở thành đối tác mặc định cho việc bảo trì, nâng cấp, đào tạo và cung cấp băng thông, khiến các lựa chọn thay thế trở nên tốn kém về mặt vận hành và tài chính”.
Chuyên gia này cũng cho rằng việc “tặng” hạ tầng không gian là một hình thức mở rộng quyền lực mềm. “Những dự án như vậy tạo ra sự gắn kết lâu dài với các bộ quốc phòng, viễn thông và khoa học”, PGS Jili nói. Điều này không chỉ củng cố quan hệ hợp tác mà còn tăng cường ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc tại châu Phi.
Bàn đạp kỹ thuật và chính trị tại Bắc Phi
Vai trò của Trung Quốc thể hiện rõ nét nhất ở Bắc Phi. Tháng trước, Algeria đã phóng các vệ tinh Alsat-3A và Alsat-3B từ cảng vệ tinh Tửu Tuyền của Trung Quốc. Các vệ tinh này cho phép chính phủ Algeria giám sát hạ tầng dầu mỏ, cải thiện năng suất nông nghiệp và quản lý thiên tai. Hoạt động này là một phần của hợp đồng ký từ năm 2023 với Công ty Công nghiệp Vạn Lý Trường Thành Trung Quốc, bao gồm cả hệ thống điều khiển mặt đất và đào tạo kỹ thuật địa phương.
Tại Ai Cập, Trung Quốc đầu tư vào Thành phố Không gian Ai Cập, một cơ sở công nghệ, nghiên cứu và sản xuất vệ tinh ở thủ đô Cairo, tạo nên một trung tâm sản xuất khu vực. Tháng 12/2025, Ai Cập phóng vệ tinh nano plasma SPNEX để giám sát biến đổi khí hậu và thời tiết không gian. Vệ tinh được phóng bằng tên lửa Lực Tiễn -1 Y11 của Trung Quốc và được lắp ráp, thử nghiệm tại trung tâm lắp ráp, tích hợp và thử nghiệm vệ tinh do Trung Quốc tài trợ tại Thành phố Không gian Ai Cập. Hiện nay, hạ tầng của Ai Cập đóng vai trò trung tâm trong hoạt động của Cơ quan Vũ trụ châu Phi thuộc Liên minh châu Phi.
Mạng lưới hợp tác không gian rộng khắp
Ông Mustapha Iderawumi, nhà phân tích cấp cao tại hãng tư vấn Space in Africa có trụ sở tại Lagos, cho biết sự hợp tác này là một phần của Hành lang thông tin không gian của Trung Quốc – một mạng lưới vệ tinh toàn cầu trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai Con đường. Ông cho biết các dự án tại Namibia, Ai Cập, Nigeria và Ethiopia cho thấy Trung Quốc đã thiết lập vị thế một đối tác dài hạn trong phát triển ngành công nghiệp không gian vũ trụ của châu Phi.
Theo ông Iderawumi, những dự án này đóng vai trò là bàn đạp kỹ thuật và chính trị, đồng thời mở rộng dấu ấn hạ tầng không gian toàn cầu của Trung Quốc. Cụ thể:
- Tại Ethiopia, Bắc Kinh đã xây dựng và tài trợ trạm mặt đất cho Đài Quan sát và Trung tâm nghiên cứu Entoto.
- Tại thành phố Abuja của Nigeria, Bắc Kinh xây dựng trạm điều khiển cho vệ tinh NigComSat-1R.
- Tunisia là nơi đặt trung tâm Hệ thống Vệ tinh định vị Bắc Đẩu đầu tiên của Trung Quốc ở nước ngoài, cung cấp dịch vụ định vị trên toàn khu vực để cạnh tranh với Hệ thống định vị toàn cầu (GPS) của Mỹ.
Những động thái này không chỉ thúc đẩy phát triển công nghệ tại châu Phi mà còn khẳng định vị thế của Trung Quốc như một cường quốc không gian đang mở rộng ảnh hưởng toàn cầu.
