Thành phố Hồ Chí Minh quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn thương mại hóa nghiên cứu khoa học
Chiến lược mới của Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện quyết tâm cao độ và mang tính đột phá, nhằm giải quyết tình trạng nghiên cứu khoa học khó chuyển đổi thành sản phẩm ứng dụng thực tiễn. Theo số liệu từ Trung tâm Thông tin và Thống kê khoa học và công nghệ thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, trong giai đoạn 2014-2018, chỉ có 13% nhiệm vụ khoa học công nghệ được thương mại hóa thành công. Đáng chú ý, 37% nhiệm vụ đã hoàn thiện sẵn sàng chuyển giao nhưng vẫn chưa được đưa vào thực tiễn, cho thấy tiềm năng thương mại hóa chưa được khai thác tối ưu.
Tỷ lệ thương mại hóa thấp và những rào cản hiện hữu
Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, thẳng thắn thừa nhận: tỷ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước hiện chỉ đạt khoảng 5%. Khoảng 37% kết quả nghiên cứu sẵn sàng chuyển giao nhưng chưa thể ứng dụng, chủ yếu do vướng mắc về cơ chế định giá, thủ tục giao quyền và tâm lý e ngại rủi ro trong thực thi công vụ.
Mối liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp chưa đủ chặt chẽ, thiếu cơ chế mạnh mẽ để doanh nghiệp tham gia từ sớm, cùng chia sẻ rủi ro và đồng hành trong phát triển sản phẩm. Những bất cập này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm chậm quá trình chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế - xã hội, đồng thời giảm hiệu quả đầu tư ngân sách cho khoa học công nghệ.
Đề án thí điểm với mục tiêu cụ thể và tham vọng lớn
Để thúc đẩy thương mại hóa, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai Đề án Thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, đưa nhanh kết quả nghiên cứu và tài sản trí tuệ từ ngân sách nhà nước vào sản xuất, kinh doanh. Việc này được xem là cấp thiết trong kỷ nguyên mới, dựa trên ba lý do chính:
- Tận dụng tối đa cơ chế, chính sách như Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, cùng Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
- Khai thác tiềm năng và nguồn lực nghiên cứu mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của thành phố.
- Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển Khoa học và Công nghệ, giai đoạn thí điểm 2026-2028 đặt mục tiêu hỗ trợ thương mại hóa thành công ít nhất 10 sản phẩm khoa học công nghệ; tỷ lệ tài sản trí tuệ từ nhiệm vụ khoa học công nghệ sử dụng ngân sách được thương mại hóa đạt 8-10%; hình thành ít nhất 5 mối liên kết hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp.
Triển khai thực chất với danh mục sản phẩm cụ thể
Năm 2026 được xác định là năm then chốt để triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, với trọng tâm chuyển từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện thực chất. Để cụ thể hóa, Thành phố Hồ Chí Minh đã công bố danh mục 54 sản phẩm khoa học công nghệ từ 29 tổ chức tham gia đợt 1, trong đó có 9 doanh nghiệp đăng ký 22 sản phẩm (chiếm 41%).
Tổng kinh phí dự kiến vượt 500 tỷ đồng, với hơn 200 tỷ đồng đề xuất hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Các sản phẩm thuộc nhiều lĩnh vực như UAV kinh tế tầm thấp, AI chuyển đổi số đô thị thông minh, công nghệ sinh học y sinh dược, nông nghiệp công nghệ cao, với 30 sản phẩm trong danh mục công nghệ chiến lược quốc gia.
Các đơn vị tham gia bao gồm Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), cùng các doanh nghiệp như Công ty cổ phần Real-time Robotics Việt Nam, Công ty TNHH Saolatek, và Viện Khoa học sự sống.
Ông Lâm Đình Thắng nhấn mạnh: "Đề án thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của thành phố trong việc chủ động thí điểm, xác định rõ trách nhiệm và dám chịu trách nhiệm. Thành phố chọn đi đầu ở những lĩnh vực khó, sẵn sàng hành động thực tiễn để tháo gỡ điểm nghẽn và đồng hành chia sẻ rủi ro với các tổ chức, cá nhân."
