Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo đột phá phát triển công nghệ chiến lược quốc gia
Trong phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược diễn ra mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chủ trì cùng sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó trưởng Ban Chỉ đạo, cùng các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương và thành viên Ban Chỉ đạo. Sự kiện này nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của việc phát triển công nghệ chiến lược, yếu tố then chốt liên quan trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, tự chủ phát triển và vị thế của đất nước trong giai đoạn mới.
Thực trạng và thách thức trong triển khai công nghệ chiến lược
Theo báo cáo, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chính phủ đã ban hành Danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược, đồng thời lựa chọn 6 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên để triển khai ngay, gắn với lộ trình cụ thể. Tuy nhiên, một thực tế đáng quan ngại là hiện nay chưa có sản phẩm công nghệ chiến lược hiện hữu nào được triển khai bài bản, đóng góp rõ nét vào nền kinh tế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tìm ra cách tiếp cận đúng đắn và đề ra phương thức triển khai hiệu quả, nhằm biến các công nghệ chiến lược trở thành động lực thực sự thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tại buổi làm việc, sau khi nghe báo cáo từ đại diện Văn phòng Trung ương Đảng - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi để làm rõ nhiều vấn đề. Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của Cơ quan Thường trực, Tổ giúp việc, Hội đồng Tư vấn quốc gia, các bộ, ngành, địa phương, cũng như sự đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. Các báo cáo và ý kiến tại cuộc họp đã phản ánh sự trăn trở sâu sắc, đi vào những vấn đề lớn đang đặt ra, đồng thời chỉ ra rõ ràng các điểm nghẽn về nhận thức, thể chế, tổ chức thực hiện, cơ chế phối hợp, nguồn lực, thị trường, nhân lực, hạ tầng nghiên cứu và cơ chế huy động doanh nghiệp tham gia phát triển công nghệ chiến lược quốc gia.
Định hướng và giải pháp đột phá từ Tổng Bí thư
Định hướng nhiệm vụ trong thời gian tới, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ, cần xác định rõ mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược gắn liền với chiến lược phát triển đất nước, xuất phát từ nhu cầu phát triển của nền kinh tế và lợi ích lâu dài của quốc gia. Công nghệ chiến lược phải được kết nối chặt chẽ với chuỗi ngành công nghiệp trụ cột của nền kinh tế, dựa trên nhu cầu phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tận dụng lợi thế, tiềm năng của các ngành công nghiệp trong nước và khả năng hình thành chuỗi giá trị, thị trường cho sản phẩm công nghệ.
Việc xác định danh mục công nghệ chiến lược cần được tiếp cận theo cơ cấu nhóm cụ thể: Nhóm các công nghệ chiến lược thuộc ngành, lĩnh vực đã có thị trường và có tác động lớn, trực tiếp, trước mắt, như nông-lâm-thủy sản, công nghiệp chế biến, dệt may, da giày, xây dựng, thép, năng lượng. Nhóm các công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai, và công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng.
Tổng Bí thư đề nghị doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái công nghệ. Các cơ chế chính sách cần được thiết kế theo hướng khuyến khích mạnh mẽ doanh nghiệp đầu tư vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân. Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, tạo môi trường thể chế thuận lợi, đặt hàng và hỗ trợ nghiên cứu phát triển công nghệ, hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm, mở rộng thị trường; tập trung nguồn lực vào một số lĩnh vực thật sự trọng điểm; chọn đúng những công nghệ có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước; và tập trung đầu tư đủ lớn, đủ lâu để tạo ra đột phá thực sự.
Yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức và trách nhiệm người đứng đầu
Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tổ chức thực hiện, Tổng Bí thư cho rằng phải xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu. Đối với từng công nghệ, từng sản phẩm công nghệ chiến lược, cần giao rõ bộ, cơ quan chủ trì, phối hợp và nguồn lực để chủ động triển khai thực hiện. Bộ trưởng các bộ được giao chủ trì phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện trước Đảng, Nhà nước về kết quả triển khai trong ngành, lĩnh vực mình phụ trách; không được khoán trắng cho cấp dưới; và không được để tình trạng không rõ ai chịu trách nhiệm cuối cùng.
Đặc biệt coi trọng nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy mạnh mẽ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nguồn từ viện, trường; hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo đủ mạnh để kết nối nghiên cứu với thị trường.
Các nhiệm vụ cấp bách cần triển khai ngay
Tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư đã chỉ đạo một số việc cần làm ngay để thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược:
- Rà soát, hoàn thiện lại danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo hướng tinh gọn, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với phát triển đất nước cả trước mắt và lâu dài.
- Thiết lập cơ chế chỉ đạo và điều phối thống nhất ở cấp Chính phủ để tổ chức triển khai các chương trình phát triển công nghệ chiến lược.
- Ban hành bộ tiêu chuẩn công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược.
- Hoàn thiện cơ chế tài chính, kinh phí cho phát triển công nghệ chiến lược, nhất là các cơ chế đặc thù gắn với kết quả đầu ra và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
- Xây dựng chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.
- Tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của các bộ, ngành, doanh nghiệp, viện, trường.
Những chỉ đạo này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong việc đưa công nghệ chiến lược trở thành động lực then chốt cho sự phát triển bền vững và tự chủ của đất nước trong thời kỳ mới.
