Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo đột phá phát triển công nghệ chiến lược quốc gia
Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vừa công bố thông báo kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban chỉ đạo, tại phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược diễn ra ngày 18/3. Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư khẳng định phát triển công nghệ chiến lược là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính chiến lược quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, khả năng tự chủ công nghệ và vị thế của đất nước trong giai đoạn mới.
Thực trạng và thách thức trong triển khai công nghệ chiến lược
Đến thời điểm hiện tại, danh mục 11 nhóm và 35 sản phẩm công nghệ chiến lược đã được ban hành, với 6 sản phẩm được lựa chọn ưu tiên triển khai ngay. Tuy nhiên, công tác tổ chức thực hiện vẫn còn nhiều lúng túng, chưa tạo được chuyển biến thực chất, và chưa có sản phẩm công nghệ chiến lược nào được triển khai một cách bài bản. Thường trực Ban chỉ đạo đã thẳng thắn chỉ ra ba điểm nghẽn lớn nhất:
- Việc xác định một số công nghệ chiến lược chưa thực sự gắn kết với cấu trúc công nghiệp và nhu cầu phát triển của nền kinh tế, cũng như tiềm năng và lợi thế riêng có của Việt Nam.
- Cơ chế tổ chức thực thi chưa rõ ràng về đầu mối chịu trách nhiệm xuyên suốt, thiếu sự điều phối liên ngành đủ mạnh mẽ.
- Vai trò của doanh nghiệp và thị trường trong phát triển công nghệ chiến lược chưa được phát huy đầy đủ và hiệu quả.
Sáu định hướng lớn để thúc đẩy công nghệ chiến lược
Thường trực Ban chỉ đạo yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị tập trung chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt sáu định hướng lớn:
- Mục tiêu phát triển phải xuất phát từ nhu cầu phát triển của nền kinh tế và lợi ích lâu dài của quốc gia, nhằm nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, hình thành các ngành công nghiệp mới và bảo đảm tự chủ công nghệ trong những lĩnh vực then chốt.
- Xác định danh mục công nghệ chiến lược theo hai nhóm: nhóm công nghệ đã có thị trường (như nông - lâm - thủy sản, công nghiệp chế biến, dệt may, da giày, xây dựng, thép, năng lượng) và nhóm công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới (như công nghệ lượng tử, công nghệ tên lửa, lò phản ứng hạt nhân nhỏ, vệ tinh nhỏ, UAV).
- Thiết kế cơ chế, chính sách theo hướng khuyến khích mạnh mẽ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân, đầu tư vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đưa doanh nghiệp trở thành trung tâm của hệ sinh thái công nghệ.
- Tập trung nguồn lực cho một số lĩnh vực trọng điểm, kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí, với nguyên tắc chọn lọc tinh gọn nhưng triển khai quyết liệt, chuyên sâu.
- Đổi mới mô hình tổ chức thực hiện và xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu, đảm bảo mỗi công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược có bộ, cơ quan chủ trì, phối hợp và nguồn lực tương ứng.
- Coi trọng nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, với công tác đào tạo và thu hút nhân lực đi trước một bước để hình thành đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, nhà khoa học và nhà quản trị giỏi.
Sáu nhiệm vụ cấp bách cần triển khai ngay
Bên cạnh các định hướng, Thường trực Ban chỉ đạo cũng đề ra sáu việc cần làm ngay:
- Rà soát và hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược theo hướng tinh gọn, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa quyết định cho phát triển đất nước.
- Thiết lập cơ chế chỉ đạo và điều phối thống nhất ở cấp Chính phủ để tổ chức triển khai các chương trình phát triển công nghệ chiến lược.
- Khẩn trương ban hành bộ tiêu chuẩn về công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược.
- Rà soát, hoàn thiện cơ chế tài chính, kinh phí, với trọng tâm là các cơ chế đặc thù gắn với kết quả đầu ra, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, và ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ lãi suất.
- Rà soát, điều chỉnh và xây dựng chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao, khuyến khích hình thành nhóm chuyên gia đầu ngành và tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, viện nghiên cứu.
- Tập trung tháo gỡ ngay những khó khăn, vướng mắc của các bộ, ngành, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học do cơ quan thường trực chuyển đến.
Phiên họp chuyên đề này đánh dấu bước ngoặt trong nỗ lực đẩy mạnh phát triển công nghệ chiến lược, với sự chỉ đạo quyết liệt từ Tổng Bí thư Tô Lâm nhằm biến các mục tiêu thành hiện thực, góp phần nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế.
