Tiến sĩ Việt khám phá tiềm năng chữa ung thư máu từ gạo và cỏ dại
Sau 8 năm miệt mài nghiên cứu, Tiến sĩ Lã Hoàng Anh đã thành công chứng minh tiềm năng chống ung thư máu từ các hoạt chất tự nhiên chiết xuất từ lúa gạo và cỏ dại xâm lấn. Ở tuổi 35, anh hiện là nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Nông nghiệp Sophia, Pháp, một cơ quan uy tín do Viện Nghiên cứu quốc gia Pháp về Nông nghiệp, Lương thực và Môi trường (INRAE), Đại học Côte d'Azur cùng Trung tâm Nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp (CNRS) cùng quản lý.
Hành trình nghiên cứu đầy thách thức
TS Lã Hoàng Anh sang Pháp gần một năm qua theo học bổng chương trình "Sáng kiến Xuất sắc" của Chính phủ Pháp. Trước đó, anh lấy bằng tiến sĩ Nông nghiệp tại Đại học Hiroshima, Nhật Bản, diện xuất sắc. Luận án của anh tập trung vào tiềm năng chống ung thư máu của các hoạt chất tự nhiên từ cỏ dại xâm lấn và cây lúa, dưới sự hướng dẫn của GS.TS Trần Đăng Xuân, nhà khoa học Việt nổi tiếng ở Nhật Bản.
Hoàng Anh đến Nhật học thạc sĩ Nông nghiệp tại Đại học Hiroshima năm 2015, sau khi tốt nghiệp Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Trong hai năm, anh có 11 bài báo trên các tạp chí ISI và Scopus, tốt nghiệp xuất sắc với GPA 2.94/3 và giành học bổng bậc tiến sĩ của Chính phủ Nhật và Pháp. Anh quyết định ở lại Nhật để phát triển đề tài về hợp chất Momilactone A và B trong lúa, gạo, được đánh giá có giá trị cao hơn vàng 30.000 lần.
Bước đột phá trong nghiên cứu chống ung thư
Hoàng Anh tập trung chứng minh các hợp chất này có tác dụng thúc đẩy quá trình tự chết của tế bào ung thư máu và ngăn chúng nhân lên. Tuy nhiên, suốt một năm đầu, anh rơi vào bế tắc khi không tìm ra phương pháp thí nghiệm phù hợp. Anh từng túc trực trong phòng thí nghiệm 2-3 ngày để canh các phản ứng hóa học, thử đi thử lại cả trăm lần mà không có kết quả.
Giữa lúc khó khăn, anh nhờ đến sự giúp đỡ của Vũ Quang Lâm, bạn học cũ đang làm tiến sĩ tại Đại học Y Aichi, Nhật Bản. Nhờ hợp tác với các giảng viên và thực tập tại phòng thí nghiệm của trường này trong một tháng, Hoàng Anh đã giải quyết được mọi khó khăn, hiểu rõ cơ chế ung thư và đưa ra phương pháp nghiên cứu hiệu quả.
Anh cùng nhóm chứng minh được tiềm năng chống ung thư máu của hợp chất Momilactone A và B trong gạo, thậm chí khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư vượt trội so với thuốc chữa ung thư phổ biến như doxorubicin và arsenic trioxide (ATO). Năm 2022, nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cancers, nhóm Q1 uy tín về ung thư.
Mở rộng nghiên cứu sang cỏ dại xâm lấn
Nhóm cũng khám phá hướng mới liên quan đến cỏ dại xâm lấn, hay cỏ lau. Ứng dụng phương pháp tách chiết công nghệ cao, Hoàng Anh và cộng sự phân lập được một số nhóm chất giúp chống oxy hóa, ức chế enzyme tyrosinase và tế bào ung thư máu trong những loài cây này. Kết quả được công bố lần đầu vào cuối năm 2020 trên tạp chí Plants, nhóm Q1 chuyên về khoa học thực vật, gây tiếng vang trong giới nghiên cứu.
Ở cả hai công bố, Hoàng Anh đều là tác giả chính, giúp anh hai lần được Hiệu trưởng Đại học Hiroshima trao giải sinh viên xuất sắc. Sau đó, anh làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại trường, đồng thời trở thành giảng viên, trợ lý giáo sư, tham gia hướng dẫn 10 nghiên cứu sinh tiến sĩ và 7 học viên thạc sĩ.
Thành tích và đóng góp cho cộng đồng
Đến nay, Hoàng Anh có gần 40 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế, trong đó 35 tạp chí thuộc danh mục "Web of Science", với tổng hơn 600 lượt trích dẫn. Anh cũng là tác giả của một chương sách được nhà xuất bản Springer Nature phát hành và nhiều báo cáo khoa học tại các hội nghị uy tín.
Ngoài nghiên cứu, anh tham gia nhiều hoạt động hướng về quê hương qua Hội chuyên gia Việt Nhật (VJS) và Hội trí thức Việt Nam tại Nhật Bản (VANJ). Năm 2023, Hoàng Anh được Tổng lãnh sự Việt Nam tại Fukuoka trao bằng khen nhờ đóng góp nổi bật cho cộng đồng.
Hoàng Anh mong muốn về nước ở thời điểm phù hợp để đóng góp cho sức khỏe cộng đồng và nền nông nghiệp Việt Nam. Anh hy vọng phát triển các nghiên cứu ứng dụng, như thực phẩm chức năng hoặc thuốc dựa trên tiềm năng chữa ung thư từ gạo và cỏ dại, nhằm tạo ra sản phẩm giá trị cho xã hội.
