Một thiên thạch nặng hơn 1 kg rơi xuyên qua mái nhà ở bang New Jersey (Mỹ) hai năm trước đã mang đến cho các nhà khoa học những manh mối quan trọng về sự tồn tại của nước thời cổ đại và các hợp chất hữu cơ trong giai đoạn đầu của Hệ Mặt Trời. Ngày 16/7/2024, người dân tại các bang New York, New Jersey, Connecticut, Rhode Island và Pennsylvania chứng kiến một quả cầu lửa lao ngang bầu trời vào ban ngày. Khi bay qua khu vực phía nam Tượng Nữ thần Tự do, vật thể này tạo ra một tiếng nổ siêu thanh khiến nhiều người cảm nhận được rung chấn. Các nhà khoa học ước tính thiên thạch có kích thước tương đương một chiếc vali cỡ lớn và lao vào khí quyển Trái Đất với tốc độ khoảng 14,4 km/giây. Tuy nhiên, đây là một thiên thạch khá “mong manh”, vỡ thành nhiều mảnh ở độ cao khoảng 35 km. Chỉ duy nhất một mảnh thiên thạch được tìm thấy sau khi nó đâm xuyên qua mái nhà và rơi xuống phòng ngủ của một ngôi nhà ở thị trấn Hillsborough, bang New Jersey. May mắn, vụ việc không gây thương vong. Chủ nhà đã nhanh chóng đeo găng tay dùng một lần, thu gom các mảnh đá màu đen và bụi thiên thạch trên giường và thảm bằng giấy nhôm và lọ thủy tinh. Các chuyên gia NASA sau đó đã nhanh chóng tới nơi thu thập mẫu vật để nghiên cứu.
Phát hiện axit amin ngoài Trái Đất
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances cho thấy thiên thạch Hillsborough thuộc nhóm chondrite carbon hiếm gặp và nguyên thủy, có thể cung cấp thông tin về thời kỳ sơ khai của Hệ Mặt Trời. Các nhà khoa học phát hiện thiên thạch chứa một tập hợp phức tạp các axit amin - những “viên gạch” cơ bản cấu tạo nên protein. “Phần lớn các axit amin được phát hiện trong thiên thạch Hillsborough rất hiếm hoặc hoàn toàn không tồn tại trong sự sống trên Trái Đất, do đó chúng thực sự có nguồn gốc ngoài hành tinh”, Tiến sĩ Danny Glavin, đồng tác giả nghiên cứu và là nhà khoa học cấp cao tại Trung tâm bay không gian Goddard của NASA, cho biết. Nhóm nghiên cứu xác định đây là thiên thạch loại CM½, một dạng trung gian cực kỳ hiếm giữa hai nhóm thiên thạch nguyên thủy CM1 và CM2. Đây mới chỉ là lần thứ 2 trong lịch sử con người ghi nhận một thiên thạch CM½ rơi xuống Trái Đất và là mẫu vật đầu tiên được bảo tồn gần như nguyên vẹn để phục vụ nghiên cứu.
Dấu vết nước muối cổ đại
Phân tích chi tiết cho thấy thiên thạch chứa hàm lượng natri rất cao, dấu hiệu cho thấy sự tồn tại của các dung dịch nước muối đóng băng bên trong tiểu hành tinh mẹ. Khi nước bốc hơi, nó để lại các khoáng chất muối cô đặc, có thể thúc đẩy sự hình thành các phân tử hữu cơ quan trọng đối với sự sống. Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện carbon hữu cơ và hàng trăm loại axit amin khác nhau. “Bộ axit amin trong thiên thạch Hillsborough thậm chí còn đa dạng hơn những gì tìm thấy trong các mẫu vật thu thập từ các tiểu hành tinh Bennu và Ryugu”, ông Glavin cho biết. Các nhà khoa học hiện tiếp tục phân tích thành phần khoáng muối trong thiên thạch để so sánh với các mẫu do sứ mệnh OSIRIS-REx của NASA và Hayabusa2 của Nhật Bản mang về Trái Đất.
Gợi mở về nguồn gốc sự sống trên Trái Đất
Các thiên thạch nguyên thủy giàu carbon từ lâu được cho là đã va chạm với Trái Đất sơ khai và mang theo những hợp chất hữu cơ cần thiết cho sự hình thành sự sống. Theo các nhà nghiên cứu, thiên thạch Hillsborough cung cấp thêm bằng chứng rằng các thiên thạch có thể là nguồn cung cấp những phân tử hữu cơ thiết yếu cho Trái Đất thời kỳ đầu. Ông Peter Brown, giáo sư vật lý và thiên văn học tại Đại học Western (Canada), cho rằng dấu vết của nước muối trong thiên thạch là chỉ dấu rất quan trọng giúp giới khoa học hiểu rõ cách nước di chuyển, tiến hóa và tương tác với các hợp chất hữu cơ trong giai đoạn đầu của Hệ Mặt Trời. “Mọi thông tin về cách nước làm biến đổi những thiên thạch nguyên thủy như thế này đều có ý nghĩa rất lớn đối với ngành sinh học vũ trụ và nghiên cứu về nguồn gốc sự sống trên Trái Đất”, ông Brown nhận định. Hiện các mảnh thiên thạch Hillsborough đang được lưu giữ và nghiên cứu tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ ở New York.
