Bước nhảy vọt tiến hóa của tổ tiên loài người
Cuộc tranh luận kéo dài nhiều thập kỷ về việc tổ tiên loài người lớn lên đều đặn qua hàng triệu năm hay trải qua bước nhảy vọt đột ngột vừa có lời giải mới. Một nghiên cứu quy mô được công bố trên tạp chí PNAS đã chỉ ra một sự thật phức tạp hơn nhiều so với các giả thuyết đơn lẻ trước đây. Các nhà khoa học xác định có một bước nhảy vọt tiến hóa lớn diễn ra vào khoảng 2 - 2,5 triệu năm trước, thời điểm đánh dấu sự xuất hiện của các loài Homo rudolfensis hoặc Homo erectus/ergaster.
Sự hòa quyện của các mảnh ghép hóa thạch và mối liên hệ sinh thái đặc biệt
Sự chuyển dịch này không diễn ra đồng đều trên tất cả các nhánh thuộc tông người khi một số loài lại chọn hướng đi rất khác. Trong khi loài họ hàng Homo floresiensis và Homo naledi vẫn giữ kích thước nhỏ bé, hay chi Australopithecus thời kỳ đầu chỉ nặng trung bình 40 kg với chiều cao xấp xỉ một đứa trẻ, thì các nhánh khác của chi Homo lại bứt phá mạnh mẽ. Loài Homo erectus/ergaster đã trở thành những tổ tiên đầu tiên đạt trọng lượng trung bình khoảng 60 kg, tương đương con người hiện đại.
Để tìm ra quy luật tiến hóa này, các chuyên gia từ Đại học Reading và Đại học Oxford đã phân tích trọng lượng cơ thể ước tính từ 386 hóa thạch của 21 loài tông người. Bằng mô hình thống kê tiên tiến, họ đã dung hòa được những bất đồng từ các nghiên cứu trước đây vốn chỉ tập trung vào một phần hồ sơ hóa thạch riêng lẻ. Kết quả tổng hợp chứng minh trọng lượng tăng tiến đều đặn ở giai đoạn đầu như Australopithecus, sau đó mới tăng mạnh mẽ và đột ngột ở giai đoạn muộn hơn thuộc chi Homo.
Thời điểm cơ thể to lớn hơn trùng khớp với thay đổi hành vi
Đáng chú ý, thời điểm cơ thể con người to lớn hơn trùng khớp hoàn toàn với những thay đổi rộng lớn trong hành vi và lối sống của chi Homo thời kỳ muộn. Những tổ tiên này bắt đầu chuyển sang đi bằng hai chân hiệu quả hơn, bổ sung nhiều thịt hơn vào khẩu phần ăn và mở rộng địa bàn di chuyển để tìm kiếm thức ăn. Vóc dáng to lớn đóng vai trò hỗ trợ đắc lực cho lối sống mới, giúp họ chinh phục khoảng cách dài và sinh tồn tốt dựa trên một chế độ ăn uống đa dạng.
Tiến sĩ Jacob Gardner và tiến sĩ Thomas Puschel đồng khẳng định: "Tiến trình phát triển của nhân loại không phải là một đường thẳng đơn giản. Khối lượng cơ thể nhìn chung tăng lên trong suốt lịch sử tiến hóa, nhưng sự chuyển dịch đáng kể nhất chỉ diễn ra muộn hơn và nằm ngay trong chi Người." Phát hiện này khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa kích thước vật lý với các bước chuyển dịch lớn về sinh thái cũng như hành vi, khép lại câu chuyện viết lại lịch sử nhân chủng học.
