Phát Hiện Làm Rung Chuyển Giới Khoa Học: Tổ Tiên Loài Người Từng Nhìn Đời Bằng Bốn Mắt
Trong một khám phá làm thay đổi hiểu biết về lịch sử tiến hóa, các nhà nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí Nature rằng tổ tiên đầu tiên của động vật có xương sống, bao gồm con người, từng sở hữu tới bốn con mắt. Hóa thạch 518 triệu năm tuổi được tìm thấy ở Côn Minh, Trung Quốc, đã hé lộ sự thật kinh ngạc này, đẩy lùi ranh giới kiến thức về giải phẫu cổ đại.
Bí Ẩn Từ Những Đốm Đen Ở Côn Minh
Khu vực Côn Minh nổi tiếng với khả năng bảo tồn hoàn hảo các lớp trầm tích hóa thạch từ kỷ Cambri. Tại đây, hai nhà khoa học Sihang Zhang và Peiyun Cong đã phát hiện các mẫu vật của loài myllokunmingid, được xem là đại diện sớm nhất của động vật có xương sống. Điều gây tò mò là sự hiện diện của bốn đốm đen trên phần đầu: hai đốm lớn ở hai bên và một cặp đốm nhỏ hơn trên đỉnh đầu.
Trong nhiều năm, giới học thuật giả định cặp đốm giữa là nang mũi, nhưng điều này mâu thuẫn với bằng chứng rằng động vật có xương sống thời kỳ đầu chỉ có một lỗ mũi. Bằng kính hiển vi điện tử, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy melanosome – các "gói" chứa melanin – và dấu vết thấu kính bên trong các đốm này. Jakob Vinther từ Đại học Bristol khẳng định: "Con vật có hai mắt lớn ở hai bên và hai mắt nhỏ ở trên đỉnh, và cả hai đều là mắt dạng máy ảnh."
Phát hiện này không chỉ sửa lại sách giáo khoa mà còn lập kỷ lục mới: đây là bằng chứng về melanin hóa thạch lâu đời nhất, đẩy mốc thời gian lùi 200 triệu năm so với kỷ lục cũ.
Chiến Lược Sinh Tồn Của Kẻ Yếu Thế
Tại sao tổ tiên lại có bốn mắt? Câu trả lời nằm ở vị trí của chúng trong chuỗi thức ăn thời kỳ Cambri đầy biến động. Những sinh vật myllokunmingid bé nhỏ nằm ở đáy chuỗi thức ăn, trong đại dương đầy rẫy kẻ săn mồi. Việc sở hữu thêm cặp mắt trên đỉnh đầu giúp mở rộng trường nhìn, tăng khả năng phát hiện mối đe dọa từ mọi phía. Jakob Vinther chia sẻ: "Thật đáng kinh ngạc khi nghĩ tổ tiên chúng ta đã bơi lội trong đại dương nửa tỷ năm trước và dùng bốn mắt để nhìn thế giới."
Di Sản Còn Lại Trong Não Bộ Con Người
Vậy cặp mắt thứ hai đã đi đâu? Nó không biến mất mà tiến hóa thành một cơ quan thần kinh nội tiết nằm sâu trong não: tuyến tùng. Qua hàng triệu năm, khi hốc sinh thái thay đổi, vai trò thị giác của cặp mắt này trở nên thừa thãi. Ngày nay, tuyến tùng không giúp nhìn hình ảnh nhưng vẫn giữ mối liên hệ với ánh sáng, sản xuất melatonin để điều chỉnh nhịp sinh học và giấc ngủ.
Elias Warshaw, nhà cổ sinh vật học tại Đại học College London, đánh giá cao phát hiện này, cho rằng nó giúp vẽ nên bức tranh rõ ràng hơn về giai đoạn đầu của tiến hóa động vật có xương sống. Từ hóa thạch tĩnh lặng, chúng ta thấy sự kỳ diệu của tiến hóa, nơi không có gì thực sự mất đi mà chỉ chuyển hóa để phù hợp với cuộc sinh tồn bất tận.
